Στο επίκεντρο του παγκόσμιου ανταγωνισμού βρίσκονται πλέον οι κρίσιμες και στρατηγικές πρώτες ύλες (CRMs, SRMs), όπως το αλουμίνιο και ο χαλκός, καθώς αποτελούν βασικό πυλώνα για την ηλεκτροκίνηση, τις ψηφιακές τεχνολογίες, την προηγμένη μεταποίηση, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την αμυντική βιομηχανία και τις σύγχρονες υποδομές. Η επάρκεια και η ασφαλής πρόσβαση σε αυτές δεν είναι απλώς βιομηχανικό ζήτημα, αλλά θέμα γεωοικονομικής ισχύος.
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η διασφάλιση αξιόπιστης πρόσβασης σε κρίσιμες πρώτες ύλες αποτελεί κορυφαία στρατηγική προτεραιότητα, με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της ανθεκτικότητας της οικονομίας της. Στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής της 12ης Φεβρουαρίου 2026, οι ηγέτες της ΕΕ έδωσαν ιδιαίτερη έμφαση τόσο στη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού όσο και στην ενίσχυση της αξιοποίησης των δευτερογενών πρώτων υλών (scrap), ως βασικό εργαλείο για τη μείωση των εξαρτήσεων από τρίτες χώρες και την προώθηση της κυκλικής οικονομίας.
Ωστόσο, ένα κρίσιμο πρόβλημα που αναδεικνύεται τα τελευταία χρόνια είναι η αυξανόμενη διαρροή σκραπ αλουμινίου και χαλκού εκτός ΕΕ. Η Elvalhalcor, διεθνώς αναγνωρισμένος βιομηχανικός παραγωγός στον κλάδο του αλουμινίου και του χαλκού και μία από τις μεγαλύτερες εξαγωγικές εταιρείες της Ελλάδας, έχει αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στην ανάδειξη και αντιμετώπιση του ζητήματος, το οποίο μέχρι πρόσφατα περνούσε σε μεγάλο βαθμό απαρατήρητο.
Η Elval, ο τομέας έλασης αλουμινίου της εταιρείας, συνέβαλε ενεργά στη διαμόρφωση του position paper της Ευρωπαϊκής Ένωσης Αλουμινίου (Ιανουάριος 2026), με το οποίο ζητείται η άμεση υιοθέτηση αποτελεσματικών εμπορικών μέτρων για τον περιορισμό των εξαγωγών σκραπ αλουμινίου εκτός ΕΕ. Παράλληλα, συμμετείχε στη σχετική διαβούλευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και, μέσω της Ελληνικής Ένωσης Αλουμινίου, απευθύνθηκε στις ελληνικές αρχές για τη στήριξη της πρωτοβουλίας.
Η σημασία της ανακύκλωσης είναι καθοριστική: η επαναχρησιμοποίηση αλουμινίου και χαλκού εξοικονομεί 95% και 85% αντίστοιχα της ενέργειας που απαιτείται για την παραγωγή πρωτογενούς μετάλλου. Παρ’ όλα αυτά, οι εξαγωγές ευρωπαϊκού σκραπ αυξάνονται ραγδαία – όχι μόνο προς ασιατικές αγορές αλλά και προς τις ΗΠΑ, ιδίως μετά την εφαρμογή δασμού 50% βάσει του άρθρου 232. Εάν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα, εκτιμάται ότι οι διαρροές ενδέχεται να τετραπλασιαστούν έως το 2030.
Ανάλογες πρωτοβουλίες έχουν αναληφθεί και στον τομέα του χαλκού. Η Halcor, ο τομέας διέλασης χαλκού και κραμάτων της Elvalhalcor, συντόνισε από τις αρχές του 2025 ευρωπαϊκές επιχειρήσεις της εφοδιαστικής αλυσίδας, οδηγώντας στη σύνταξη κοινού κειμένου θέσεων που κατατέθηκε σε δύο φάσεις στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και διαβιβάστηκε στις ελληνικές αρχές. Οι προτάσεις περιλαμβάνουν προσωρινό και στοχευμένο περιορισμό εξαγωγών σκραπ χαλκού, επιβολή δασμών σε χώρες με χαμηλότερα περιβαλλοντικά και κοινωνικά πρότυπα, αυστηροποίηση των κανόνων End-of-Waste και εφαρμογή της αρχής της αμοιβαιότητας, σύμφωνα και με την Έκθεση Ντράγκι.
Οι παρεμβάσεις αυτές συνέβαλαν στην ευαισθητοποίηση των ευρωπαϊκών θεσμών, με χαρακτηριστική την αναφορά σε ενδεχόμενα μέτρα προστασίας του σκραπ χαλκού στο Σχέδιο Δράσης RESource EU (Δεκέμβριος 2025). Επιπλέον, στις αρχές του 2026, η «European Metals» αποφάσισε τη σύσταση ειδικής υποεπιτροπής για το σκραπ χαλκού, με στόχο την εκπόνηση αναθεωρημένου position paper.
Για την Ελλάδα, το διακύβευμα είναι ακόμη μεγαλύτερο. Ο κλάδος μεταποίησης αλουμινίου και χαλκού συγκαταλέγεται στους πλέον δυναμικούς εξαγωγικούς τομείς της χώρας, με προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας και σταθερή παρουσία στην πρώτη δεκάδα των ελληνικών εξαγωγών. Η χώρα μπορεί να διαδραματίσει κομβικό ρόλο στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας και της στρατηγικής αυτονομίας.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Elvalhalcor αποτελεί βασικό βιομηχανικό πυλώνα: είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός σωλήνων χαλκού στην περιοχή ΕΜΕΑ και η δεύτερη μεγαλύτερη βιομηχανία έλασης αλουμινίου στην Ευρώπη σε δυναμικότητα θερμής έλασης. Το 2024 οι εξαγωγές της αντιστοιχούσαν στο 71% της αξίας των ελληνικών εξαγωγών πολύτιμων και μη σιδηρούχων μετάλλων. Σύμφωνα με μελέτη του ΙΟΒΕ (2024), η συνολική επίδρασή της στην ελληνική οικονομία φθάνει το 1,04 δισ. ευρώ, με συμβολή 388 εκατ. ευρώ στα δημόσια έσοδα, 714 εκατ. ευρώ σε κοινωνικό προϊόν και στήριξη περίπου 18.000 θέσεων εργασίας, άμεσα και έμμεσα.
Για έναν κλάδο αυτού του μεγέθους, η επάρκεια σκραπ αλουμινίου και χαλκού δεν αποτελεί τεχνική λεπτομέρεια, αλλά κρίσιμο παράγοντα παραγωγικής συνέχειας, εξαγωγικής δυναμικής, ανταγωνιστικότητας και βιομηχανικής ασφάλειας σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
