Ο παγκόσμιος πλούτος των δισεκατομμυριούχων κατέγραψε εκρηκτική αύξηση το 2025, ενισχυόμενος κατά περισσότερο από 16% μέσα σε έναν μόλις χρόνο, με ρυθμό τριπλάσιο σε σύγκριση με τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας. Σύμφωνα με νέα έκθεση της Oxfam, που δόθηκε σήμερα στη δημοσιότητα με αφορμή την έναρξη του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός, η συνολική περιουσία τους ανήλθε στα 18,3 τρισεκατομμύρια δολάρια — το υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ.
Η ανισότητα γίνεται ακόμη πιο έντονη αν ληφθεί υπόψη ότι από το 2020 έως σήμερα ο πλούτος των δισεκατομμυριούχων έχει αυξηθεί συνολικά κατά 81%. Την ίδια στιγμή, η παγκόσμια κοινωνική πραγματικότητα παραμένει ζοφερή: ένας στους τέσσερις ανθρώπους δεν έχει σταθερή πρόσβαση σε επαρκή τροφή, ενώ σχεδόν ο μισός πληθυσμός του πλανήτη ζει σε συνθήκες φτώχειας.
Η έκθεση της Oxfam, με τίτλο «Resisting the Rule of the Rich: Protecting Freedom from Billionaire Power», εξετάζει σε βάθος τον τρόπο με τον οποίο οι υπερπλούσιοι αξιοποιούν την οικονομική τους δύναμη για να αποκτούν πολιτική επιρροή. Όπως επισημαίνεται, η επιρροή αυτή τους επιτρέπει να διαμορφώνουν κανόνες και πολιτικές που εξυπηρετούν τα δικά τους συμφέροντα, συχνά σε βάρος των κοινωνικών δικαιωμάτων, των δημοκρατικών ελευθεριών και της κοινωνικής δικαιοσύνης σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η εκτίναξη του πλούτου των δισεκατομμυριούχων συμπίπτει με την υιοθέτηση φιλικής για αυτούς ατζέντας από την κυβέρνηση Τραμπ στις ΗΠΑ. Έχει μειώσει τους φόρους για τους υπερπλούσιους, έχει υπονομεύσει τις παγκόσμιες προσπάθειες φορολόγησης των μεγάλων πολυεθνικών, έχει ανατρέψει πρωτοβουλίες για τον περιορισμό της μονοπωλιακής ισχύος και έχει συμβάλει στην άνοδο μετοχών που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη, οι οποίες έχουν αποφέρει σημαντικά κέρδη στους υπερπλούσιους επενδυτές παγκοσμίως.
Η προεδρία του έχει στείλει σαφές προειδοποιητικό μήνυμα προς τον υπόλοιπο κόσμο σχετικά με τη δύναμη των υπερπλουσίων. Αντί να αποτελεί αποκλειστικά αμερικανικό φαινόμενο, η έκθεση της Oxfam δείχνει ότι η άνοδος της ολιγαρχίας υπονομεύει κοινωνίες σε παγκόσμια κλίμακα. Η έκθεση της Oxfam διαπιστώνει ότι:
Ο συνολικός πλούτος των δισεκατομμυριούχων αυξήθηκε πέρυσι κατά 2,5 τρισ. δολάρια, ποσό σχεδόν ισοδύναμο με τον συνολικό πλούτο που κατέχει το φτωχότερο μισό της ανθρωπότητας — 4,1 δισ. άνθρωποι.
Ο αριθμός των δισεκατομμυριούχων ξεπέρασε για πρώτη φορά τους 3.000 πέρυσι, ενώ ο πλουσιότερος, ο Έλον Μασκ, έγινε ο πρώτος άνθρωπος που ξεπέρασε τα 500 δισ. δολάρια σε περιουσία.
Οι δισεκατομμυριούχοι έχουν 4.000 φορές περισσότερες πιθανότητες να κατέχουν πολιτικό αξίωμα σε σχέση με τους απλούς πολίτες.
Η αύξηση κατά 2,5 τρισ. δολάρια στον πλούτο των δισεκατομμυριούχων θα αρκούσε για να εξαλειφθεί η ακραία φτώχεια 26 φορές.
«Το διευρυνόμενο χάσμα μεταξύ των πλουσίων και των υπολοίπων δημιουργεί ταυτόχρονα ένα πολιτικό έλλειμμα που είναι εξαιρετικά επικίνδυνο και μη βιώσιμο», δήλωσε ο εκτελεστικός διευθυντής της Oxfam International, Amitabh Behar.
«Οι κυβερνήσεις λαμβάνουν λανθασμένες αποφάσεις για να χαϊδεύουν τις ελίτ και να προστατεύουν τον πλούτο, ενώ καταστέλλουν τα δικαιώματα των ανθρώπων και την οργή τους για το γεγονός ότι τόσες πτυχές της ζωής τους γίνονται απλησίαστες και αφόρητες», είπε ο Behar.
Δισεκατομμύρια άνθρωποι μένουν αντιμέτωποι με αποτρέψιμες κακουχίες φτώχειας, πείνας και θανάτων από ασθένειες που θα μπορούσαν να προληφθούν, επειδή το σύστημα είναι δομημένο εις βάρος τους. Σε παγκόσμιο επίπεδο, ένας στους τέσσερις ανθρώπους αντιμετωπίζει επισιτιστική ανασφάλεια, αναγκαζόμενος να παραλείπει τακτικά γεύματα.
Η πιθανότητα δημοκρατικής οπισθοδρόμησης — για παράδειγμα μέσω της διάβρωσης του κράτους δικαίου ή της υπονόμευσης των εκλογών — είναι επτά φορές μεγαλύτερη σε χώρες με υψηλή ανισότητα. «Καμία χώρα δεν μπορεί να εφησυχάζει. Ο ρυθμός με τον οποίο η οικονομική και πολιτική ανισότητα μπορεί να επιταχύνει τη διάβρωση των δικαιωμάτων και της ασφάλειας των ανθρώπων είναι τρομακτικά γρήγορος», είπε.
Οι κυβερνήσεις επιτρέπουν στους υπερπλούσιους να κυριαρχούν στα μέσα ενημέρωσης και στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Οι δισεκατομμυριούχοι κατέχουν περισσότερες από τις μισές μεγαλύτερες εταιρείες μέσων ενημέρωσης παγκοσμίως και όλες τις κύριες πλατφόρμες κοινωνικών μέσων.
Η έκθεση αναφέρει την αγορά της Washington Post από τον Τζεφ Μπέζος, την απόκτηση του Twitter/X από τον Έλον Μασκ, της Los Angeles Times από τον Πάτρικ Σουν-Σιονγκ και την αγορά μεγάλων μεριδίων του Economist από κοινοπραξία δισεκατομμυριούχων. Στη Γαλλία, ο ακροδεξιός δισεκατομμυριούχος Βενσάν Μπολορέ ελέγχει πλέον το CNews, μετατρέποντάς το στο γαλλικό αντίστοιχο του Fox News.
Η Oxfam καλεί τις κυβερνήσεις να δώσουν προτεραιότητα σε:
Ρεαλιστικά και χρονικά δεσμευτικά Εθνικά Σχέδια Μείωσης Ανισοτήτων, με σαφή κριτήρια αξιολόγησης και τακτική παρακολούθηση της προόδου.
Αποτελεσματική φορολόγηση των υπερπλουσίων για τη μείωση της ισχύος τους, συμπεριλαμβανομένων ευρείας βάσης φόρων εισοδήματος και περιουσίας σε επαρκώς υψηλούς συντελεστές ώστε να περιοριστούν τα ακραία επίπεδα ανισότητας.
Ισχυρότερα «τείχη προστασίας» μεταξύ πλούτου και πολιτικής, με αυστηρότερους κανόνες για το lobbying και τη χρηματοδότηση προεκλογικών εκστρατειών από πλούσιους, διασφάλιση μεγαλύτερης ανεξαρτησίας των μέσων ενημέρωσης και απαγόρευση της ρητορικής μίσους.
Λογοδοσία και ενίσχυση της πολιτικής ενδυνάμωσης των απλών πολιτών, με ισχυρότερη προστασία των ελευθεριών του συνεταιρίζεσθαι, του συνέρχεσθαι και της έκφρασης, καθώς και της κοινωνίας των πολιτών και των συνδικάτων.
