Η ανάγκη για την Ουκρανία να διαπραγματεύεται και να λειτουργεί από θέση ισχύος βρέθηκε στο επίκεντρο της παρέμβασης της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, με αφορμή την παρουσίαση της νέας πρότασης της Ευρωπαϊκή Επιτροπή για δάνειο στήριξης ύψους 90 δισ. ευρώ, που αφορά την περίοδο 2026–2027. Η πρωτοβουλία στοχεύει στη διατήρηση της λειτουργικότητας του ουκρανικού κράτους, αλλά και στην ενίσχυση των αμυντικών του δυνατοτήτων.
ΠΛΑΙΣΙΟ
Όπως τόνισε η πρόεδρος της Επιτροπής, η χρηματοδοτική στήριξη αποσκοπεί αφενός στην κάλυψη στρατιωτικών αναγκών και αφετέρου στη διασφάλιση της συνέχισης βασικών δημόσιων υπηρεσιών. Η πρόταση παρουσιάστηκε ενόψει της συμπλήρωσης τεσσάρων ετών από την έναρξη του πολέμου, με την εκτίμηση ότι η Ρωσία δεν έχει επιδείξει διάθεση αποκλιμάκωσης ή ειρηνευτικής πρωτοβουλίας.
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
Η Επιτροπή κατέθεσε δέσμη τριών νομοθετικών παρεμβάσεων. Η πρώτη αφορά τη δημιουργία του νέου δανείου των 90 δισ. ευρώ. Η δεύτερη προβλέπει τροποποίηση του υφιστάμενου Μηχανισμού Διευκόλυνσης για την Ουκρανία, συνολικού ύψους 50 δισ. ευρώ για την περίοδο 2024–2027. Η τρίτη σχετίζεται με προσαρμογή του κανονισμού του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου, ώστε να καταστεί δυνατή η εγγύηση του δανείου μέσω του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκή Ένωση.
ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ
Η συμφωνία βασίζεται σε καθεστώς ενισχυμένης συνεργασίας 24 κρατών-μελών, με τρεις χώρες να απέχουν από τη συμμετοχή, χωρίς ωστόσο να εμποδίζουν τις αναγκαίες δημοσιονομικές προσαρμογές. Παράλληλα, η ΕΕ διατηρεί το δικαίωμα αξιοποίησης δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για την αποπληρωμή του δανείου, εφόσον η Ουκρανία εξοφλήσει μετά την καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων.
ΔΟΜΗ
Το χρηματοδοτικό πακέτο προβλέπει ότι περίπου 60 δισ. ευρώ θα κατευθυνθούν σε στρατιωτική βοήθεια και 30 δισ. ευρώ σε γενική δημοσιονομική στήριξη. Η στρατιωτική συνιστώσα θα λειτουργήσει με μηχανισμό που δίνει προτεραιότητα στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, με δυνατότητα προμηθειών και εκτός ΕΕ εφόσον απαιτηθεί. Η δημοσιονομική ενίσχυση αποσκοπεί στη στήριξη μεταρρυθμίσεων, τον εκσυγχρονισμό της οικονομίας και τη σύγκλιση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ
Στόχος είναι η επίτευξη θεσμικής συμφωνίας εντός του πρώτου εξαμήνου, ώστε οι πρώτες εκταμιεύσεις να πραγματοποιηθούν στις αρχές της άνοιξης. Σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το πακέτο καλύπτει περίπου τα δύο τρίτα των χρηματοδοτικών αναγκών της Ουκρανίας για τα επόμενα δύο έτη, καθιστώντας αναγκαία τη συνέχιση της διεθνούς στήριξης, συμπεριλαμβανομένων των δεσμεύσεων της G7.
