Νέο επεισόδιο έντασης καταγράφεται στις σχέσεις Κίνας και Ιαπωνίας, μετά την απόφαση του Πεκίνου να αυστηροποιήσει άμεσα τους ελέγχους στις εξαγωγές προς το Τόκιο προϊόντων «διπλής χρήσης», δηλαδή αγαθών που μπορούν να αξιοποιηθούν τόσο για πολιτικούς όσο και για στρατιωτικούς σκοπούς. Η κίνηση αυτή προκάλεσε έντονη αντίδραση από την ιαπωνική κυβέρνηση, η οποία ζήτησε την άμεση απόσυρση των μέτρων, χαρακτηρίζοντάς τα «απαράδεκτα».
Το κινεζικό υπουργείο Εμπορίου ανακοίνωσε ότι οι νέοι περιορισμοί τίθενται σε ισχύ χωρίς να προσδιορίζονται συγκεκριμένα προϊόντα. Ωστόσο, στην Ιαπωνία εκφράζονται σοβαρές ανησυχίες ότι τα μέτρα ενδέχεται να επηρεάσουν κρίσιμα ορυκτά και σπάνιες γαίες, υλικά στρατηγικής σημασίας που περιλαμβάνονται σε κινεζικούς καταλόγους αγαθών διπλής χρήσης.
Η απόφαση του Πεκίνου εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της επιδείνωσης των διμερών σχέσεων, μετά τις δηλώσεις της επικεφαλής της ιαπωνικής κυβέρνησης, Σανάε Τακαΐτσι, η οποία άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής επέμβασης της Ιαπωνίας σε περίπτωση επίθεσης κατά της Ταϊβάν — ζήτημα ιδιαίτερα ευαίσθητο για την Κίνα, που θεωρεί τη νήσο αναπόσπαστο τμήμα της επικράτειάς της.
Οι σπάνιες γαίες αποτελούν βασικό πυλώνα για κρίσιμους τομείς της παγκόσμιας οικονομίας, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η πληροφορική και η άμυνα, καθώς χρησιμοποιούνται στην κατασκευή ισχυρών μαγνητών, καταλυτών και ηλεκτρονικών εξαρτημάτων. Η Κίνα διατηρεί δεσπόζουσα θέση τόσο στην εξόρυξη όσο και —κυρίως— στη διύλισή τους, γεγονός που της προσδίδει σημαντική γεωοικονομική επιρροή.
Λίγες ώρες μετά την κινεζική ανακοίνωση, ο γενικός γραμματέας Υποθέσεων Ασίας και Ωκεανίας του ιαπωνικού ΥΠΕΞ, Μασάκι Κανάι, διαβίβασε «σθεναρή διαμαρτυρία» στον Σι Γιονγκ, υψηλόβαθμο στέλεχος της κινεζικής πρεσβείας στο Τόκιο. Σύμφωνα με την ιαπωνική πλευρά, τα μέτρα «αποκλίνουν σημαντικά από τις διεθνείς πρακτικές» και χαρακτηρίζονται «βαθιά λυπηρά».
Αναλυτές εκτιμούν ότι η ασαφής διατύπωση της κινεζικής ανακοίνωσης ενδέχεται να είναι σκόπιμη. Όπως σημειώνει η συμβουλευτική εταιρεία Teneo, η Κίνα πιθανόν επιδιώκει να ασκήσει πίεση στην ιαπωνική ηγεσία, δημιουργώντας αβεβαιότητα γύρω από την προμήθεια κρίσιμων βιομηχανικών υλικών. Το αρχικό σενάριο προβλέπει περιορισμένες απορρίψεις αιτημάτων εξαγωγικών αδειών, με ήπιες αναταράξεις στις αλυσίδες εφοδιασμού, αλλά με σαφές μήνυμα για ενδεχόμενη κλιμάκωση.
Ο οικονομολόγος του ινστιτούτου Nomura, Τακαχίντε Κιούτσι, προειδοποιεί ότι αν οι σπάνιες γαίες ενταχθούν επίσημα στους περιορισμούς, ο αντίκτυπος στην ιαπωνική οικονομία θα είναι εξαιρετικά σοβαρός. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του, ακόμη και μια τρίμηνη απαγόρευση θα μπορούσε να κοστίσει έως και 4,2 δισεκατομμύρια δολάρια στην τρίτη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου.
