Ρήγμα μεταξύ Βρυξελλών και Βερολίνου για τα δεσμευμένα 250+ δισ. ευρώ ρωσικών κεφαλαίων σε ευρωπαϊκές τράπεζες. Πιθανή κατάσχεσή τους απειλεί την αξιοπιστία του τραπεζικού συστήματος
Του ΜΙΧΑΗΛ ΓΕΛΑΝΤΑΛΙ
Αναμενόμενες οι αποφάσεις της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, με τη διοίκηση της πρώτης να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας μείωσης στη συνεδρίαση του Δεκεμβρίου. Στις 9-10 Δεκεμβρίου η επόμενη FOMC της Fed, τελευταία για το 2025, στις 17-18 Δεκεμβρίου το governing council της ΕΚΤ, αφήνοντας ανοιχτά τα μέτωπα για το πρώτο 3μηνο του 2026 (και βλέπουμε για το δεύτερο). Ποια είναι τα δεδομένα για την Ευρώπη (οικονομία/κοινωνία), καταρχήν μέχρι τις 21 Νοεμβρίου, σύμφωνα με τις κυρώσεις που ανακοίνωσε η διοίκηση Τραμπ, θα πρέπει να σταματήσει η προμήθεια πετρελαίου από τις ρωσικές Rosneft και Lukoil. Και μόνο με την αναφορά του προέδρου των ΗΠΑ οι τιμές του πετρελαίου ενισχύθηκαν, με τα futures να παραπέμπουν σε περαιτέρω αύξηση εάν εφαρμοστούν, τελικά, οι κυρώσεις Τραμπ. Ωστόσο, οι ΗΠΑ έχουν επάρκεια σε πετρέλαιο/φυσικό αέριο και μάλιστα σε τιμές δολαρίου, με την Ουάσινγκτον να έχει τη δυνατότητα να «εργαλειοποιεί» την ισοτιμία του νομίσματος -μοναδικού αποθεματικού διεθνώς, ακόμη- κατά το δοκούν, την ώρα που η Ευρώπη δεν διαθέτει επάρκεια καυσίμων, το δε κόστος τους καθορίζεται από τρίτους παράγοντες/προμηθευτές. Την ίδια ώρα στις Βρυξέλλες προχωρούν σε ακόμα ένα -το 19ο- πακέτο κυρώσεων κατά της Μόσχας, λίγο προτού μπει ο χειμώνας και ότι αυτό μπορεί να σημαίνει κυρίως για τις οικονομίες χωρών του βόρειου ημισφαιρίου. Παράλληλα, στην Ε.Ε. συζητούν για το εάν και πώς μπορούν να κατασχέσουν ρωσικά κεφάλαια 250 plus δισ. που έχουν δεσμεύσει στις ευρωπαϊκές τράπεζες. Προσπάθεια που προωθείται από την πλευρά Φον ντερ Λάιεν – Κάλας και αποτρέπεται από την πλευρά Μερτς – Λαγκάρντ. Το τι θα σήμαινε η κατάσχεση δεσμευμένων κεφαλαίων τρίτης χώρας/καταθέτη με την οποία δεν είναι (επίσημα) σε πόλεμο η Ευρώπη έχει αναλυθεί από την «DEALnews», άλλωστε οι κίνδυνοι για την αξιοπιστία του ίδιου του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της ευστάθειάς του είναι προφανείς.
Συν τω χρόνω η γραφειοκρατία των Βρυξελλών επιμένει στην «πολεμική» ρητορική της έναντι της Μόσχας, προγραμματίζει τον θηριώδη αμυντικό εξοπλισμό χωρών με οικονομίες στα όρια της κατάρρευσης, ενώ είναι (και θα παραμείνει) «όμηρος» του ακριβού ενεργειακού εφοδιασμού της από τις ΗΠΑ. Ακόμα και πρωτοετής οικονομικής σχολής καταλαβαίνει πως έτσι ούτε ο πληθωρισμός πρόκειται να μειωθεί ούτε η ευρωπαϊκή επιχειρηματικότητα θα αναταχθεί ούτε χώρες όπως λ.χ. η Γαλλία θα βγουν από το αδιέξοδό τους. Θα έλεγε κάποιος πως οι Ευρωπαίοι πολιτικοί ηγέτες… πυροβολούν τα πόδια της γηραιάς ηπείρου στην κατά γενική εκτίμηση δυσχερέστερη κατάστασή της από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά.
Ορατός ο κίνδυνος δημοσιονομικής αναταραχής και αδυναμίας προστασίας του ευρώ
Οι προβλέψεις των ειδικών δυσοίωνες, με ενδεικτική του Bernard Yaros, ο οποίος προειδοποιεί για υψηλά ελλείμματα σε μεγάλη χρονική διάρκεια σε περίοδο ειρήνης. Για τον ειδικό της Oxford Economics, αυτό καθιστά πολύ πιθανό το ενδεχόμενο δημοσιονομικής κρίσης που θα μπορούσε να «χτυπήσει» στην αγορά κρατικού χρέους συνακόλουθα σαν σε ντόμινο και το ιδιωτικό που συνεχίζει να επιβαρύνεται με ανησυχητικό ρυθμό.
Στη Φρανκφούρτη, όπως φάνηκε στο 2ήμερο συνεδρίασης των μελών της ΕΚΤ(*), δεν υπάρχουν «εργαλεία» ικανά για την ουσιαστική διαχείριση της κρίσης, ούτε ως προς το κόστος αλλά ούτε και για την προσφορά χρήματος. Εύλογο το ερώτημα που αναδείχθηκε στη γερμανική πόλη για το αν σε κάθε μεγάλη κρίση η ΕΚΤ θα μπορεί να παρεμβαίνει για να προστατεύσει το ευρώ, αφήνοντας χώρο στα κράτη-μέλη να εφαρμόζουν ευέλικτες πολιτικές που από την άλλη συμβάλλουν στην περαιτέρω διόγκωση χρέους και ελλειμμάτων. Και μπορεί να επαναδιατυπώθηκαν εκτιμήσεις πως η οικονομία της Ευρώπης αντέχει, ότι παραμένει σε καλή θέση, πλην όμως κοινή ήταν η παραδοχή ότι ακόμη δεν έχουν αποτυπωθεί οι συνέπειες της δασμολογικής πολιτικής Τραμπ. Παράλληλα, ο πληθωρισμός «τσίμπησε» στο 2,2% (τον Σεπτέμβριο), δηλαδή πάνω από το όριο του 2% που έχει θέσει η διοίκηση της ΕΚΤ. Για πρώτη φορά από τον Απρίλιο ο πληθωρισμός «πιάνει» το 2,2% σε διάστημα πέντε μηνών, εγείροντας ερωτήματα κατά πόσον είναι εφικτή η επίτευξη του 1,7% το 2026, όταν οι επενέργειες των αυξημένων δασμών και του δανεισμού για χρηματοδότηση της αμυντικής βιομηχανίας θα επιβαρύνει κι άλλο το οικονομικό περιβάλλον στην Ευρώπη.
(*) Στη Φλωρεντία η συνεδρίαση της νομισματικής πολιτικής και όχι στην έδρα της ΕΚΤ στη Φρανκφούρτη.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (31 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2025)
