Από τις 7 Αυγούστου του 2025 μια νέα δασμολογική πραγματικότητα καθορίζει το κόστος πρόσβασης στην αμερικανική αγορά: τα αναθεωρημένα «ανταποδοτικά» ή «reciprocal» δασμολογικά μέτρα της διοίκησης Τραμπ.
Σύμφωνα με την πρόσφατη έκθεση του Γραφείου Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων της ελληνικής πρεσβείας στην Ουάσινγκτον, την οποία παρουσιάζει η «DEALnews», ο μέσος δασμολογικός συντελεστής στις εισαγωγές των ΗΠΑ εκτινάχθηκε στο 15,2 %, το υψηλότερο επίπεδο από τη λήξη του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, έναντι μόλις 2,3% πέρσι! Η αύξηση προέκυψε μετά την ενεργοποίηση του πρόσφατου εκτελεστικού διατάγματος που επιβάλλει κλιμακωτά τέλη ανά χώρα: από 10 % για όσες χώρες δεν αναφέρονται στην επικαιροποιημένη λίστα έως 41 % για τη Συρία, 40 % για το Λάος και τη Μιανμάρ και 39 % για την Ελβετία.
Οι νέοι δασμοί, σημειωτέον, είναι «ανταποδοτικοί», διότι προσαρμόζονται με βάση την εκτίμηση της Ουάσινγκτον ότι οι εμπορικοί εταίροι επιβάλλουν περιορισμούς στις αμερικανικές εξαγωγές, ένα βασικό εργαλείο της πολιτικής «America First» του Ντόναλντ Τραμπ.
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ
Η Ευρωπαϊκή Ενωση αποτελεί ειδική περίπτωση. Αντί για ένα ενιαίο ποσοστό, η CBP (Customs and Border Protection), η Τελωνειακή και Συνοριακή Υπηρεσία των Ηνωμένων Πολιτειών η οποία υπάγεται στο υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας (Department of Homeland Security – DHS), εφαρμόζει δασμό που συμπληρώνει τον υφιστάμενο συντελεστή της αμερικανικής δασμολογικής κλίμακας.
Συγκεκριμένα, εάν ένα ευρωπαϊκό προϊόν έχει ήδη εισαγωγικό δασμό 15% ή υψηλότερο, δεν επιβάλλεται επιπλέον ανταποδοτικός δασμός. Αντίθετα, όταν ο αρχικός δασμός είναι κάτω από 15%, το άθροισμα του βασικού και του ανταποδοτικού φόρου περιορίζεται στο ποσοστό αυτό (15%). Η διαφορά έχει μεγάλη σημασία για τα ευρωπαϊκά και επομένως για τα ελληνικά προϊόντα, τα οποία έως τώρα εισέρχονταν στις ΗΠΑ με μηδενικούς ή πολύ χαμηλούς δασμούς.
Οι εισαγωγές που βρίσκονταν ήδη εν πλω πριν από τα μεσάνυχτα της 6ης Αυγούστου και θα διατεθούν στην αμερικανική αγορά μέχρι τις 5 Οκτωβρίου 2025 θα υπόκεινται ακόμη στον προηγούμενο δασμό 10%. Τα εμπορεύματα που μεταφορτώνονται μέσω τρίτων χωρών για να αποφύγουν τους δασμούς θα τιμωρούνται με πρόσθετο τέλος 40%.
Οι διευκρινίσεις της CBP καθιστούν σαφές ότι η σωστή ταξινόμηση και η ακριβής συμπλήρωση των τελωνειακών εγγράφων είναι κρίσιμες. Η ελληνική πρεσβεία συνιστά στις επιχειρήσεις να ζητούν δεσμευτική γνωμοδότηση («Binding Ruling») πριν από την αποστολή προϊόντων, ώστε να διασφαλίζουν την ορθή κατάταξη.
Πώς επηρεάζονται οι ελληνικές εξαγωγές
Για την Ελλάδα, που είναι μέλος της Ε.Ε. και διαθέτει αυξανόμενο αποτύπωμα στην αμερικανική αγορά, οι νέες ρυθμίσεις αποτελούν πηγή ανησυχίας.
Πολλά ελληνικά προϊόντα (όπως το ελαιόλαδο, οι επιτραπέζιες και κονσερβοποιημένες ελιές, το κρασί, η φέτα και άλλα τυριά, η ρίγανη, το σαπούνι ελιάς και τα είδη ζαχαροπλαστικής) εισάγονταν στις ΗΠΑ με δασμούς από 0% έως 7%. Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, αν ο γενικός δασμός είναι κάτω από 15%, ο συντελεστής ανεβαίνει στο 15%.
Ετσι, το ελαιόλαδο, που ως σήμερα απολάμβανε αδασμολόγητη πρόσβαση, θα υπόκειται πλέον σε 15% «χαράτσι». Το ίδιο ισχύει για τις ελιές Καλαμών, τις οποίες αγοράζουν μαζικά Αμερικανοί καταναλωτές.
Τα κρασιά (που είχαν δασμό γύρω στο 6,3% και ειδικό φόρο κατανάλωσης) πιθανόν να επιβαρυνθούν μέχρι το ανώτατο 15%. Αυτό αναμένεται να μειώσει τα περιθώρια κέρδους των εξαγωγέων και να πιέσει τις τιμές λιανικής.
Το ελληνικό τυρί φέτα, που υφίσταται δασμό περίπου 8,5%, εντάσσεται επίσης στο καθεστώς αυτό: ο συνολικός φόρος θα «κλειδώνει» στο 15%, διπλασιάζοντας ουσιαστικά τη φορολογική επιβάρυνση.
Αντίθετα, προϊόντα όπως ο χάλυβας και το αλουμίνιο, τα οποία ήδη υφίστανται δασμούς 25% ή 50% στο πλαίσιο των ερευνών του Τμήματος Εμπορίου των ΗΠΑ, δεν αντιμετωπίζουν επιπλέον επιβάρυνση. Οι ανταποδοτικοί δασμοί δεν εφαρμόζονται σε αγαθά με γενικό δασμό άνω του 15%.
Η διαφοροποίηση αυτή ίσως προσφέρει μικρή «ανάσα» σε κάποιους βιομηχανικούς κλάδους, αλλά δεν αλλάζει τη μεγάλη εικόνα: τα περισσότερα ελληνικά προϊόντα αγροδιατροφής, ο βασικός τομέας των εξαγωγών της χώρας μας, θα δουν σημαντική αύξηση του κόστους.
ΓΡΑΦΕΙΟΚΡΑΤΙΑ
Η τελωνειακή εγκύκλιος της CBP καταδεικνύει ότι η διοικητική διαδικασία εισαγωγής γίνεται εξαιρετικά απαιτητική. Οι επιχειρήσεις πρέπει να δηλώνουν τους σωστούς κωδικούς δασμών προτού αναγράψουν τους κωδικούς των προϊόντων. Η λανθασμένη καταχώριση μπορεί να οδηγήσει σε καθυστερήσεις εκτελωνισμού, χρηματικές ποινές και στην ακραία περίπτωση του transshipment σε πρόσθετο δασμό 40%.
Η ελληνική πρεσβεία συνιστά στους εξαγωγείς να αξιοποιούν το πρόγραμμα «Binding Ruling» της CBP, το οποίο παρέχει έγγραφη απάντηση για τη δασμολογική κατάταξη πριν από την αποστολή του προϊόντος. Επιπλέον, η σωστή χρήση εξειδικευμένων τελωνειακών πρακτόρων και η συστηματική επιβεβαίωση του ορθού κωδικού (μέσω της ηλεκτρονικής διεύθυνσης traderemedy@cbp.dhs.gov) μπορεί να περιορίσουν τις τυχόν δυσάρεστες εκπλήξεις.
Από στρατηγικής πλευράς, οι ελληνικές επιχειρήσεις καλούνται να αναθεωρήσουν το επιχειρησιακό τους πλάνο. Η διαμόρφωση των τιμών θα χρειαστεί επαναπροσδιορισμό, είτε μέσω απορρόφησης μέρους του δασμού είτε μέσω μετακύλισης της αύξησης στον τελικό καταναλωτή.
Τέλος, η ανατροφοδότηση από την έκθεση της ελληνικής πρεσβείας είναι σαφής: η περίοδος χάριτος μέχρι τις 5 Οκτωβρίου για τα φορτία που βρίσκονταν ήδη καθ’ οδόν, σε συνδυασμό με την προτροπή για έγκαιρη δασμολογική κατάταξη, προσφέρει ένα στενό παράθυρο προσαρμογής. Μεσοπρόθεσμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις, διεκδικώντας νέες εξαιρέσεις ή μειώσεις, όμως οι ελληνικές επιχειρήσεις οφείλουν να προετοιμαστούν για ένα δύσκολο περιβάλλον.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 22/8/2025)
