Η δημιουργία τριών νέων προτεραιοτήτων (Π8-Π10) οδηγεί σε ανακατανομή ύψους 160 εκατ. ευρώ, μειώνοντας το περιθώριο για νέες προκηρύξεις
Το κοινοτικό χρήμα για επιχειρήσεις αλλάζει «χέρια» και επαναπροσανατολίζεται. Το αίτημα για την αναθεώρηση του ΕΣΠΑ είναι ήδη προς έγκριση στις Βρυξέλλες και «κόβει» κονδύλια από μικρομεσαίους, έρευνα και κατάρτιση για να τα μοιράσει και σε μεγάλες πλέον επιχειρήσεις στον τομέα της άμυνας ή προηγμένων τεχνολογιών.
Στην αναθεώρηση του προγράμματος «Ανταγωνιστικότητα» γίνεται ανακατανομή των διαθέσιμων πόρων, για τη δημιουργία νέων προτεραιοτήτων στον τομέα της άμυνας, της ασφάλειας και των τεχνολογιών διττής χρήσης, καθώς και στη στήριξη της κατάρτισης του ανθρώπινου δυναμικού σε τεχνολογίες STEP και άμυνας. Προβλέπεται η δημιουργία τριών νέων προτεραιοτήτων (Π8-Π10) ύψους 160 εκατ. ευρώ στο πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα» των 3,8 δισ. ευρώ. Είχε προηγηθεί η προσθήκη της προτεραιότητας 7 για την «Ενίσχυση παραγωγικών επενδύσεων σε στρατηγικές τεχνολογίες για την Ευρώπη – STEP», με χρηματοδότηση από το ΕΤΠΑ, με προϋπολογισμό 150 εκατ. ευρώ. Τα λεφτά δεν είναι επιπλέον, «κόβονται» από τις «παλαιές» προτεραιότητες, μειώνοντας το περιθώριο για νέες προκηρύξεις.
Οι νέες προτεραιότητες είναι οι εξής:
– Π8 «Ενίσχυση παραγωγικών επενδύσεων για τη στήριξη της άμυνας και της ασφάλειας», ύψους 80 εκατ. ευρώ και δημόσιας δαπάνης 89,2 εκατ. ευρώ.
– Π9 «Προσαρμογή επιχειρήσεων και ανάπτυξη δεξιοτήτων εργαζομένων και επιχειρηματιών σε τεχνολογίες STEP», ύψους 50 εκατ. ευρώ (55,6 δημόσια δαπάνη).
– Π10 «Προσαρμογή επιχειρήσεων και ανάπτυξη δεξιοτήτων εργαζομένων και επιχειρηματιών για τη στήριξη της άμυνας και της ασφάλειας», ύψους 30 εκατ. ευρώ (δημόσια δαπάνη 33,4 εκατ. ευρώ).
ΤΙ ΚΟΒΕΤΑΙ
Συνολικά αφαιρούνται 160 εκατ. ευρώ κοινοτικού χρήματος ή 200 εκατ. ευρώ δημόσιας δαπάνης από τις εξής τρεις προτεραιότητες:
1. Ενίσχυση έρευνας και καινοτομίας -62,9 εκατ. ευρώ.
2. Ενίσχυση επιχειρηματικότητας και ανταγωνιστικότητας -37,74 εκατ. ευρώ.
4. Ανάπτυξη ανθρώπινου κεφαλαίου στο πλαίσιο του αναπτυξιακού μετασχηματισμού -62,77 εκατ. ευρώ.
Ο διαθέσιμος προϋπολογισμός για την προτεραιότητα 1 στο σκέλος της ανάπτυξης δεξιοτήτων για την έξυπνη εξειδίκευση και την επιχειρηματικότητα μειώνεται από 127 εκατ. ευρώ δημόσια δαπάνη σε 64,1 εκατ. ευρώ. Από την προτεραιότητα 2 αφαιρείται ποσό που επηρεάζει κυρίως το σχέδιο για την αναβάθμιση και την αξιοποίηση υποδομών υποβαθμισμένων βιομηχανικών περιοχών και εγκαταλειμμένων βιομηχανικών κτιρίων. Από την προτεραιότητα 4 η απώλεια αφορά δράσεις για τη στήριξη πολύ μικρών, μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (συμπεριλαμβανομένων συνεταιριστικών και κοινωνικών επιχειρήσεων).
ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΕΠΙΔΟΤΗΣΗΣ
Η προτεραιότητα 8 αναμένεται να χρηματοδοτήσει νέα επενδυτικά σχέδια στον τομέα των αμυντικών τεχνολογιών, τεχνολογιών διττής χρήσης, καθώς και έργα ανάπτυξης καινοτομίας στον τομέα ή συνεργασίας με ερευνητικούς φορείς. Το σχέδιο επιδότησης είναι για παραγωγικές επενδύσεις σε επιχειρήσεις που συνδέονται με την αμυντική και διπλής χρήσεως τεχνολογία. Περίπου 60,2 εκατ. ευρώ θα κατευθυνθούν στη χρηματοδότηση μεγάλων επιχειρήσεων (με μέσο μοναδιαίο κόστος 5 εκατ. ευρώ) και 29 εκατ. ευρώ σε ΜμΕ και ερευνητικά κέντρα, με μέσο μοναδιαίο κόστος 0,5 εκατ. ευρώ ανά συμμετοχή. Το μέσο ύψος ενίσχυσης στις επιχειρήσεις θα είναι 50%.
Ενδεικτικές δράσεις περιλαμβάνουν ενίσχυση επενδυτικών σχεδίων ανάπτυξης τεχνολογιών διττής χρήσης και ενίσχυσης της αμυντικής βιομηχανίας, καθώς και επενδύσεις σε στρατηγικές τεχνολογίες, όπως:
– Εφαρμογή καινοτομιών αμυντικής βιομηχανίας από επιχειρήσεις ή/και συνεργασίες επιχειρήσεων (μεταξύ τους, με πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, βιομηχανία κ.ο.κ.).
– Ενίσχυση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας με έργα Rκαι D.
– Ανάπτυξη τεχνολογιών διττής χρήσης (π.χ., drones, αισθητήρες, λογισμικό): χρήση για επιτήρηση συνόρων, πυρόσβεση, έρευνα – διάσωση και στρατιωτικές αποστολές.
– Συστήματα κυβερνοασφάλειας για κρίσιμες αμυντικές υποδομές, π.χ., προστασία δικτύων επικοινωνίας και ανάπτυξη λογισμικού ανίχνευσης και αποτροπής κυβερνοεπιθέσεων.
– Συνεργασία με ερευνητικά κέντρα και ΜμΕ (π.χ., για σχεδίαση, πλοήγηση, νέα υλικά, συστήματα παρακολούθησης κ.λπ.).
– Ανάπτυξη συστημάτων / τεχνολογιών διττής χρήσης (dual use), στις οποίες θα δοθεί έμφαση, όπως: ανάλυση δεδομένων (big data), Τεχνητή Νοημοσύνη (A.I.), edge computing, ρομποτική, μικροεπεξεργαστές κ.ά., λογισμικά και συστήματα διαχείρισης κρίσεων.
Ανάπτυξη δράσεων για κατάρτιση σε προηγμένες τεχνολογίες
Με την προτεραιότητα 9 για την «Προσαρμογή επιχειρήσεων και ανάπτυξη δεξιοτήτων εργαζομένων και επιχειρηματιών σε τεχνολογίες STEP» αναμένεται να ενισχυθούν δεξιότητες εργαζομένων σε στρατηγικές τεχνολογίες για την Ευρώπη και να υποστηριχθούν επιχειρήσεις στην προσαρμογή τους στις νέες προκλήσεις. Ο σχεδιασμός προβλέπει περίπου 40 εκατ. ευρώ να πάνε για τη στήριξη για ανάπτυξη δεξιοτήτων ή πρόσβαση στην απασχόληση σε ψηφιακές τεχνολογίες και καινοτομία deep tech, βιοτεχνολογίες και τεχνολογίες άμυνας και περίπου 10 εκατ. ευρώ για τη στήριξη για την ανάπτυξη δεξιοτήτων ή την πρόσβαση στην απασχόληση σε καθαρές και αποδοτικές ως προς τη χρήση των πόρων τεχνολογίες.
Στο πλαίσιο αυτό θα αναπτυχθούν δράσεις που θα αφορούν επιχειρήσεις που παράγουν τεχνολογίες STEP ή υπηρεσίες που στηρίζουν κρίσιμες τεχνολογίες για να υλοποιήσουν σχέδια προσαρμογής τους στις νέες προκλήσεις τα οποία θα εστιάζουν στην κτήση νέας γνώσης εντός των επιχειρήσεων αναφορικά με τις κρίσιμες τεχνολογίες.
Το αντικείμενο των δράσεων που θα υποστηριχτούν θα αφορά επιχειρησιακά σχέδια ΜμΕ και μεγάλων επιχειρήσεων που θα εστιάσουν σε ειδικά σχεδιασμένα προγράμματα κατάρτισης για την ανάπτυξη δεξιοτήτων των εργαζομένων τους, ενώ θα δοθούν κίνητρα και για συνοδές ενέργειες που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν τον στόχο όπως η προσέλκυση ταλέντων, η ανάπτυξη συνεργασιών κ.ο.κ.
Επίσης, προβλέπεται κατάρτιση μισθωτών και αυτοαπασχολουμένων σε καίριες ειδικότητες που μπορούν να υποστηρίξουν την ανάπτυξη κρίσιμων τεχνολογιών STEP ή υπηρεσίες που αξιοποιούν τα νέα προϊόντα.
ΣΤΟΧΕΥΣΗ
Με την προτεραιότητα 10 για την «Προσαρμογή επιχειρήσεων και ανάπτυξη δεξιοτήτων εργαζομένων και επιχειρηματιών για τη στήριξη της άμυνας και της ασφάλειας» αναμένεται να ενισχυθούν δεξιότητες εργαζομένων σε αμυντικές τεχνολογίες ή τεχνολογίες διττής χρήσης, καθώς και για την υποστήριξη επιχειρήσεων για την προσαρμογή τους. Βασική στόχευση της προτεραιότητας είναι υποστήριξη της προσαρμογής επιχειρήσεων στις νέες προκλήσεις που αφορούν πολιτικές για την άμυνα και την ασφάλεια και η ανάπτυξη δεξιοτήτων των μισθωτών εργαζομένων αλλά και αυτοαπασχολούμενων επαγγελματιών. Ειδικότερα επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών που δύνανται να αξιοποιούνται για αμυντικούς στόχους θα χρειαστεί να υποστηριχθούν με δράσεις για να αναπτύξουν τη γνώση εντός της επιχείρησης, εστιάζοντας στην ανάπτυξη γνώσεων και δεξιοτήτων στους εργαζομένους τους.
Κατά περίπτωση δύναται οι επιμέρους δράσεις να αφορούν συνεργασίες επιχειρήσεων μεταξύ τους και με την ερευνητική κοινότητα για τη διαμόρφωση των κατάλληλων προγραμμάτων για δεξιότητες στην αμυντική βιομηχανία και τη βιομηχανία διττής χρήσης ή να υποστηρίζουν την προσέλκυση ταλέντων.
Οι δράσεις που θα υποστηριχτούν θα αφορούν επιχειρησιακά σχέδια ΜμΕ και μεγάλων επιχειρήσεων (συμπεριλαμβανομένων και δημόσιων επιχειρήσεων) που θα εστιάσουν σε ειδικά σχεδιασμένα προγράμματα κατάρτισης για την ανάπτυξη δεξιοτήτων εργαζομένων προκειμένου να υποστηρίζονται επιχειρηματικές δραστηριότητες που αφορούν τις νέες πολιτικές για άμυνα και ασφάλεια.
Ενδεικτικές δραστηριότητες
– Εφαρμογή καινοτομιών αμυντικής βιομηχανίας από επιχειρήσεις ή/και συνεργασίες επιχειρήσεων (μεταξύ τους, με πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, βιομηχανία κ.ο.κ.).
– Ενίσχυση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας με έργα έρευνας και ανάπτυξης.
– Ανάπτυξη τεχνολογιών διττής χρήσης (π.χ., drones, αισθητήρες, λογισμικό): χρήση για επιτήρηση συνόρων, πυρόσβεση, έρευνα – διάσωση και στρατιωτικές αποστολές.
– Συστήματα κυβερνοασφάλειας για κρίσιμες αμυντικές υποδομές, π.χ. προστασία δικτύων επικοινωνίας και ανάπτυξη λογισμικού ανίχνευσης και αποτροπής κυβερνοεπιθέσεων.
– Συνεργασία με ερευνητικά κέντρα και ΜμΕ (π.χ., για σχεδίαση, πλοήγηση, νέα υλικά, συστήματα παρακολούθησης κ.λπ.).
– Ανάπτυξη συστημάτων / τεχνολογιών διττής χρήσης (dual use), στις οποίες θα δοθεί έμφαση, όπως: ανάλυση δεδομένων (big data), Τεχνητή Νοημοσύνη (A.I.), edge computing, ρομποτική, μικροεπεξεργαστές κ.ά., λογισμικά και συστήματα διαχείρισης κρίσεων.
– Ενίσχυση διαδικασίας προτυποποίησης (standardization) και διαλειτουργικότητας προϊόντων.
Παράλληλα με τις δράσεις που αφορούν τις επιχειρήσεις θα χρειαστεί να γίνουν δράσεις από κατάλληλο/ους φορέα/φορείς ώστε να δοθεί η δυνατότητα να καλυφθούν ανάγκες σε δεξιότητες και γνώσεις σχετικές με την ασφάλεια και την άμυνα και που αφορούν διάφορων ειδικοτήτων επαγγελματίες (μισθωτούς και αυτοαπασχολουμένους).
Ποιες στρατηγικές υποστηρίζουν οι τομείς STEP
Οι τομείς STEP που θέτει ως προτεραιότητα η Ε.Ε. στοχεύουν στην ανάπτυξη ή στην παραγωγή κρίσιμων τεχνολογιών και καινοτομίας. Για παράδειγμα, στοχεύουν στους τομείς της υπερπροηγμένης τεχνολογίας, καθαρών και αποδοτικών ως προς τη χρήση των πόρων τεχνολογιών και βιοτεχνολογιών. Η σχετική 7η προτεραιότητα του προγράμματος «Ανταγωνιστικότητα» προβλέπει πως για να είναι επιλέξιμες οι τεχνολογίες πρέπει να θεωρούνται κρίσιμης σημασίας, το οποίο σημαίνει ότι πληρούν τις ακόλουθες προϋποθέσεις: φέρνουν στην εσωτερική αγορά ένα καινοτόμο, αναδυόμενο στοιχείο αιχμής, με σημαντικό οικονομικό δυναμικό, ή συμβάλλουν στη μείωση ή στην πρόληψη στρατηγικών εξαρτήσεων της Ενωσης.
Η στρατηγική STEP υποστηρίζει έργα από το στάδιο όπου αποδεικνύεται η σκοπιμότητά τους έως και την εμπορική παραγωγή. Αφορά την ενίσχυση επιχειρήσεων και τη συνεργασία μεταξύ τους ή/και με την ερευνητική κοινότητα για τη δημιουργία κρίσιμης μάζας που ενισχύει την τεχνολογική βάση και τη διεθνή παρουσία σε τομείς STEP. Θα αξιοποιηθούν ευκαιρίες επένδυσης σε περιοχές υψηλής εξειδίκευσης για ανάδειξη κέντρων τεχνογνωσίας διεθνούς εμβέλειας.
Προβλέπεται η συμμετοχή ελληνικών φορέων σε τρέχουσες ή και επικείμενες προσκλήσεις στο πλαίσιο των προγραμμάτων άμεσης διαχείρισης (π.χ., Horizon Europe, Innovation Fund, European Defense Fund, Digital Europe Programme, EU4Health) σε τομείς STEP. Θα στηριχθούν έργα που έχουν STEP seal και συμμορφώνονται με τις ελάχιστες απαιτήσεις ποιότητας, ιδίως τα κριτήρια επιλεξιμότητας, αποκλεισμού και ανάθεσης.
Επίσης προωθείται η ανάπτυξη Κέντρων Ικανότητας ή Συστάδων Καινοτομίας, δομών συνδημιουργίας και στρατηγικής συνεργασίας σε τομείς STEP. Τα κέντρα οργανώνονται ως συνεργασίες ανάμεσα σε επιχειρήσεις και ερευνητικούς φορείς από εξειδικευμένες ομάδες επιχειρήσεων και ερευνητών, με στόχο την υποστήριξη δραστηριοτήτων υψηλής έντασης γνώσης. Προβλέπονται και η ενίσχυση επενδυτικών σχεδίων επιχειρήσεων σε τομείς STEP και η συμμετοχή ελληνικών φορέων σε έργα ΣΕΚΕΕ (Σημαντικά Εργα Κοινού Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος) σε τομείς STEP.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 27/2/2026)
