Πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος περίπου 0,3% του ΑΕΠ, δηλαδή γύρω στα 750 εκατ. ευρώ, προβλέπει για το 2026 το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, μετά και την ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες. Το περιθώριο μπορεί να στηρίξει μέτρα και φοροελαφρύνσεις, αλλά το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο περιορίζει το πώς μετατρέπεται σε μόνιμες παρεμβάσεις.
Το νέο καθεστώς δεν αξιολογεί την πολιτική με βάση την υπεραπόδοση των πρωτογενών πλεονασμάτων, αλλά με βάση την πορεία των καθαρών πρωτογενών δαπανών. Ο Λογαριασμός Ελέγχου συγκρίνει κάθε χρόνο τις πραγματικές δαπάνες με την προκαθορισμένη πορεία που έχει συμφωνηθεί με την Ε.Ε. Αν οι αποκλίσεις υπερβούν 0,3% του ΑΕΠ σε ένα έτος ή 0,6% σωρευτικά, και δεν υπάρχει δικαιολογία από έκτακτες συνθήκες, η Κομισιόν μπορεί να κινήσει διορθωτική διαδικασία.
Για την Ελλάδα, η μεταβολή των καθαρών δαπανών ήταν -0,2% το 2024, ενώ στον Προϋπολογισμό 2026 προβλέπεται αύξηση 4,4% το 2025 και 5,7% το 2026. Η σωρευτική εικόνα της τριετίας 2024-2026 ευθυγραμμίζεται με τη σύσταση του Συμβουλίου της Ε.Ε. για σωρευτική αύξηση 9,9%. Μετά τη ρήτρα διαφυγής για την Αμυνα, εμφανίζεται αρνητικό σωρευτικό υπόλοιπο κοντά στο -0,3% του ΑΕΠ το 2026, κάτω από το όριο που θα οδηγούσε σε υποχρεωτικές διορθώσεις.
Το κρίσιμο σημείο στους νέους δημοσιονομικούς κανόνες της Ε.Ε. είναι ότι η υπεραπόδοση στα πλεονάσματα δεν επιτρέπει αυτόματα νέες μόνιμες μειώσεις φόρων ή πρόσθετες μόνιμες δαπάνες, αν αυτό συγκρούεται με την πορεία δαπανών. Η υπεραπόδοση μπορεί να αξιοποιηθεί κυρίως για μείωση χρέους ή για αποθεματικά, ενώ μόνιμος χώρος για μόνιμα μέτρα δημιουργείται μόνο από μόνιμα έσοδα. Στο παράδειγμα που παρατίθεται, μόνιμα έσοδα από τη μείωση της φοροδιαφυγής επέτρεψαν την αναθεώρηση της πορείας δαπανών και τη νομοθέτηση μόνιμων φοροελαφρύνσεων.
Ανεξάρτητα από τους «κόφτες» που βάζει η Ε.Ε. σε πρόσθετα μέτρα, ας σημειωθεί πως ο ΙΟΒΕ στην τριμηνιαία έκθεση του εισηγείται «φρένο» στη διόγκωση των φοροαπαλλαγών. Κατά τα στοιχεία που παραθέτει, οι φορολογικές δαπάνες έφτασαν τα 22,881 δισ. ευρώ το 2024, ποσό που αντιστοιχεί στο 34,2% των συνολικών φορολογικών εσόδων.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 30/1/2026)
