«Η γεωπολιτική αστάθεια, η κρίση στις ευρω-ατλαντικές σχέσεις και ο εμπορικός προστατευτισμός αναμένεται να επιμείνουν το 2026, τόσο στο περιφερειακό όσο και στο διεθνές επίπεδο. Επιπλέον, οι διεθνείς τιμές των ενεργειακών αγαθών κυμαίνονται μεν σε χαμηλότερο επίπεδο, ωστόσο η αβεβαιότητα γύρω από την εξέλιξή τους παραμένει, ενώ ο εγχώριος πληθωρισμός θα συνεχιστεί το 2026 να κυμαίνεται σε υψηλότερα επίπεδα σε σχέση με το μέσο όρο της Ευρωζώνης. Σημαντικό εμπόδιο για την ανταγωνιστικότητα, και συνεπώς για την απασχόληση, αποτελεί ο σχετικά υψηλός δομικός πληθωρισμός της ελληνικής οικονομίας». Η εν λόγω παράγραφος της τριμηνιαίας μελέτης του ΙΟΒΕ, που παρουσιάστηκε την προηγούμενη Τρίτη, συμπυκνώνει το κλίμα που διαμορφώνεται στην ελληνική επιχειρηματικότητα αναφορικά με τις εγχώριες και με τις διεθνείς προκλήσεις. Και με την ανάγκη να υπάρχουν πρόληψη και δράση.
Τα λόγια ήταν πολύ πιο ξεκάθαρα κατά την παρουσίαση της έκθεσης από τον πρόεδρο του Δ.Σ. του ΙΟΒΕ Γιάννη Ρέτσο. «Τα νερά στα οποία πλέουμε είναι αχαρτογράφητα και δεν βλέπω να υπάρχει επαγρύπνηση και προετοιμασία για τη θύελλα που -κατά τη γνώμη μου- έρχεται» ανέφερε, κάνοντας αίσθηση λόγω της εμπειρίας του και στη μεγάλη ατμομηχανή του τουρισμού. Συνέχισε μάλιστα λέγοντας πως ενώ έχουμε πρωτόγνωρες εξελίξεις παγκοσμίως, εγχωρίως βλέπει «μια μακαριότητα και μια ησυχία που μου δημιουργεί πάρα πολλές απορίες». Συνέχισε λέγοντας πως «υπάρχει μια τελείως ανισόρροπη κατάσταση που θα σκάσει» και προβληματίζεται από «το γεγονός πως εσωτερικά ασχολούμαστε με τα λάθος πράγματα». Τόνισε ότι η χώρα πρέπει να θωρακιστεί περαιτέρω εν όψει των δυσκολιών που αναπόφευκτα θα έρθουν, ενώ αναφέρθηκε σε κόπωση και ανάγκη επιτάχυνσης των διαρθρωτικών αλλαγών σε οικονομικό αλλά και θεσμικό επίπεδο.
Ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, καθηγητής Νίκος Βέττας, έβαλε κάτω τα μέτωπα:
– Ενδεχόμενες κρίσεις δεν μπορούν να αποκλείονται κατά την τρέχουσα χρονιά, με σημαντική επίδραση και στη δική μας οικονομία.
– Το ευμετάβλητο παγκόσμιο και ευρωπαϊκό περιβάλλον δεν είναι ευρύτερα ευνοϊκό για επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται προσεχώς να είναι περισσότερο επιλεκτικές.
– Η ελληνική οικονομία μπορεί να διατηρήσει και να ενισχύσει τη σημερινή θετική τροχιά της μόνο με την προϋπόθεση αύξησης των επενδύσεων. Προϋπόθεση γι’ αυτό αποτελούν δομικές τομές στη λειτουργία του κράτους και των αγορών, όπως και ενίσχυση κρίσιμων υποδομών. Εάν αυτό δεν συμβεί, η αναπτυξιακή δυναμική της οικονομίας αναπόφευκτα θα εξασθενίσει.
– Το Ταμείο Ανάκαμψης θα συνεχίσει να στηρίζει τη δυναμική και την επόμενη διετία, αλλά παραμένουν επίμονες διαρθρωτικές αδυναμίες, όπως η χαμηλή παραγωγικότητα και το υψηλό εξωτερικό έλλειμμα.
– Τα νοικοκυριά πιέζονται, καθώς, παρά τη βελτίωση σε απασχόληση και μισθούς, ο πληθωρισμός διατηρεί χαμηλά τα πραγματικά εισοδήματα και την αποταμίευση.
– Προτεραιότητες πολιτικής αποτελούν η άμβλυνση γραφειοκρατικών και ρυθμιστικών εμποδίων που παραμένουν, η ταχύτερη επίλυση νομικών διαφορών, η προσαρμογή προτεραιοτήτων στη φορολογία, η ενίσχυση του εκπαιδευτικού και ερευνητικού συστήματος και η ενθάρρυνση της καινοτομίας.
Ο πληθωρισμός
Κεντρικό στοιχείο κινδύνου είναι οι πληθωριστικές πιέσεις που επανεμφανίζονται σε ΗΠΑ και Ηνωμένο Βασίλειο. Στο επίκεντρο είναι η κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή: ενισχύει την αβεβαιότητα ως προς την ενεργειακή ασφάλεια, τη σταθερότητα των αλυσίδων εφοδιασμού, τις διεθνείς τιμές ενέργειας και τις ευρύτερες πολιτικές εξελίξεις.
Επίσης, η πορεία των επιτοκίων ενδέχεται να υπονομευθεί από παρεμβάσεις στην ανεξαρτησία νομισματικής πολιτικής μεγάλων κεντρικών τραπεζών. Αλλά και η ευμεταβλητότητα της ισοτιμίας ευρώ/δολαρίου λόγω πολιτικοκοινωνικών αναταράξεων σε χώρες εντός και εκτός Ευρωζώνης είναι μία σημαντική εστία. Επίσης, καταγράφονται ιστορικά υψηλές διεθνείς αποτιμήσεις κεφαλαιαγορών, με απόκλιση από τα θεμελιώδη μεγέθη, που δημιουργούν επιφυλάξεις για τη σταθερότητα του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος…
Τεκτονικές αλλαγές
Ουσιαστικά, αναφέρει το ΙΟΒΕ, η εξωστρεφής οικονομία της Ε.Ε. έρχεται αντιμέτωπη με ένα αβέβαιο εξωτερικό περιβάλλον. Η επιβολή δασμών από τις ΗΠΑ, στο υψηλότερο επίπεδό τους εδώ και σχεδόν έναν αιώνα, έχει αλλάξει τις διεθνείς εμπορικές σχέσεις. Παρότι δεν είναι ξεκάθαρο πώς θα αντιδράσει το παγκόσμιο εμπορικό σύστημα σε αυτή την εξέλιξη, η Ε.Ε. οφείλει να δράσει προληπτικά.
Τα παγκόσμια μέτωπα και οι εγχώριες αδυναμίες και… αδράνειες
Οι βασικοί εγχώριοι κίνδυνοι είναι το ψηλό έλλειμμα στο εξωτερικό ισοζύγιο, με διαρθρωτικά χαρακτηριστικά και ο υψηλός δομικός πληθωρισμός σε σχέση με τον μέσο όρο στην Ευρωζώνη, που εξακολουθούν να συνιστούν πηγές ευπάθειας για την οικονομία.
Η ελληνική οικονομία αναφέρεται πως παραμένει σε μια περίοδο έντονων αβεβαιοτήτων, κυρίως στο διεθνές περιβάλλον, με τον τομέα της βιομηχανίας, που είναι περισσότερο εκτεθειμένος στις διεθνείς εξελίξεις στον εμπορικό προστατευτισμό και στις σχετικές συμφωνίες, να επηρεάζεται περισσότερο.
Το 2026 η επενδυτική δραστηριότητα αναμένεται να ενισχυθεί από την είσοδο στην τελική φάση υλοποίησης του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Ωστόσο, παράγοντες αβεβαιότητας, όπως η αυξημένη μεταβλητότητα της ισοτιμίας ευρώ/δολαρίου λόγω γεωπολιτικών και κοινωνικοπολιτικών εξελίξεων, καθώς και ο κίνδυνος διατάραξης της πορείας αποκλιμάκωσης των επιτοκίων εξαιτίας παρεμβάσεων στην ανεξαρτησία μεγάλων κεντρικών τραπεζών, ενδέχεται να μετριάσουν τη δυναμική των επενδύσεων.
Η σύσταση είναι φυγή προς τα «εμπρός» για την Ελλάδα, με ειδική έμφαση και στο τραπεζικό πεδίο. Ειδικά για το χρηματοπιστωτικό σύστημα, αναφέρεται πως η ζήτηση για στεγαστικά δάνεια παραμένει αδύναμη, η έκθεση των τραπεζών σε κρατικά ομόλογα καταγράφεται υψηλότερη συγκριτικά με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, το ποσοστό των «κόκκινων» δανείων εκτός τραπεζικών ισολογισμών παραμένει υψηλό, όπως και το μερίδιο αναβαλλόμενης φορολογίας στα ίδια κεφάλαια των τραπεζών. Κατά συνέπεια «η έγκαιρη και η αποτελεσματική εφαρμογή του δανειακού σκέλους του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το οποίο και λήγει στα μέσα του 2026, αποτελούν προτεραιότητα για τη χρηματοδότηση παραγωγικών επενδύσεων με ευνοϊκούς όρους»…
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 30/1/2026)
