Με τον πληθωρισμό να κλείνει και το 2025 με ρυθμό ανόδου ταχύτερο από αυτό του μέσου όρου της Ε.Ε. (στο 2,9%, έναντι 2,3% μέσου όρου) και τον δομικό δείκτη να τρέχει ακόμα πιο γρήγορα (κατά 3,2%, έναντι 2,5%), τα καμπανάκια ηχούν όχι μόνο για το «καλάθι του νοικοκυριού», αλλά και για την ίδια την επιχειρηματικότητα που λαμβάνει τα «μηνύματα». Η ακρίβεια σε όλο το φάσμα της αλυσίδας παραγωγής από τις πρώτες ύλες μέχρι το ράφι δεν συμπιέζει μόνο το διαθέσιμο εισόδημα, αλλά και τα επιχειρηματικά κέρδη.
Οι προοπτικές για το 2026 δεν είναι ευοίωνες. Ο πληθωρισμός στα τρόφιμα δείχνει τα δόντια του με άνοδο στην Ελλάδα 3,4% τον Δεκέμβριο, έναντι 3,1% στην Ευρωζώνη, ενώ τα νέα γεωπολιτικά μέτωπα προκαλούν νέο ράλι στις τιμές φυσικού αερίου, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
Τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν πως τα «εύκολα» κέρδη έχουν τελειώσει. Οι εθνικοί λογαριασμοί (τριμηνιαίο ΑΕΠ) καταγράφουν ονομαστική άνοδο στο ακαθάριστο λειτουργικό πλεόνασμα των επιχειρήσεων και το 3ο τρίμηνο, αλλά με πολύ πιο βραδύ ρυθμό: η άνοδος φέτος ήταν περίπου 500 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση (στα 30,6 δισ. ευρώ), έναντι 1 δισ. ανόδου έναν χρόνο πριν.
Αλλά και τα στοιχεία της ΕΛ.ΣΤΑΤ. για την πορεία του τζίρου στο λιανεμπόριο εκπέμπουν παρόμοιο σήμα: ο όγκος λιανικών πωλήσεων σε πολυκαταστήματα και σε μεγάλα καταστήματα τροφίμων κινείται στα ίδια ή σε χαμηλότερα επίπεδα συγκριτικά με το 2021. Τα ίδια στοιχεία δείχνουν άνοδο τζίρου κατά 19% στα πολυκαταστήματα και κατά 30% στα μεγάλα καταστήματα τροφίμων, σημάδι πως όλη η άνοδος τιμών συνδέεται με την ακρίβεια και δεν συνεπάγεται καμία άνοδο των πωλήσεων.
Όσον αφορά το νήμα της ακρίβειας, ο δείκτης τιμών παραγωγού τον Νοέμβριο συνολικά αυξήθηκε μόνο κατά 0,1%. Ωστόσο, η γενική αυτή εικόνα συνδέεται κυρίως με τις ενεργειακές τιμές, όταν σε κάποιους κλάδους η ακρίβεια καλπάζει: ο δείκτης κατασκευής ηλεκτρολογικού εξοπλισμού είχε άνοδο 8,7%, η παραγωγή άλλων μη μεταλλικών ορυκτών προϊόντων 7,6%, οι εκτυπώσεις και αναπαραγωγή προεγγεγραμμένων μέσων 5,5%, η χαρτοποιία και κατασκευή χάρτινων προϊόντων 4,2%, η παραγωγή χημικών ουσιών και προϊόντων 3,5%, η ποτοποιία 3,4%, η κατασκευή μεταλλικών προϊόντων, με εξαίρεση τα μηχανήματα και τα είδη εξοπλισμού, 3% και η βιομηχανία τροφίμων είχε άνοδο 2,9%.
ΦΑΥΛΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΑΝΑΤΙΜΗΣΕΩΝ
Η πίεση ανατιμήσεων στη μεταποίηση «χτυπά» και στην εστίαση: η άνοδος τιμών τον Δεκέμβριο ήταν 7,3%, σύμφωνα με την Eurostat, έναντι 4,2% μέσου όρου στην Ε.Ε. Και μαζί με τις συνεχείς ανατιμήσεις στις αερομεταφορές αλλά και στα ξενοδοχεία, ασκεί πιέσεις στο τουριστικό προϊόν.
Το πανηγυρικό κλίμα για τη νέα άνοδο του τουριστικού τζίρου το 2025 έχει και μία άλλη όψη: άνοδος τζίρου, όπως και διανυκτερεύσεων κατεγράφη το 2025 σε όλα τα κράτη. Ωστόσο, σύμφωνα με τη Eurostat, το ποσοστό ανόδου στην Ελλάδα φθίνει, ειδικά τη χρονιά που πέρασε.
Για παράδειγμα, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, αυτό που έχει πετύχει ο ελληνικός τουρισμός δεν είναι τόσο εντυπωσιακό. Η συνολική άνοδος από το 2019 ήταν μόνο 9,2%, έναντι 13% μέσου όρου, αλλά και αύξηση διανυκτερεύσεων κατά περίπου 30% σε Ιταλία και Πορτογαλία. Πέρσι η άνοδος ήταν μόνο 1,8%, από τις πιο μικρές στην Ε.Ε…
Αρμόδια στελέχη εξηγούν ότι σιγά σιγά δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος ανατιμήσεων και διαιώνισης του πληθωριστικών προσδοκιών. Προκαλούν πιέσεις όχι μόνο στην εσωτερική κατανάλωση, αλλά και στην ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων και υπηρεσιών, αφού οι τιμές δεν αυξάνονται με τον ίδιο ρυθμό και στους εταίρους της Ελλάδας. Με δεδομένο, επίσης, ότι οι αυξήσεις τιμών ενισχύουν τις πιέσεις για μισθολογικές αυξήσεις και άρα επιδεινώνουν την ανταγωνιστικότητα κόστους, απαιτούνται, όπως αναφέρουν τα ίδια στελέχη, εντονότερες κινήσεις στο πεδίο της διαρθρωτικής ανταγωνιστικότητας.
Στα… ύψη και η στέγη σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛ.ΣΤΑΤ.
Μια άλλη πλευρά των ανατιμήσεων είναι η ταχύτητα με την οποία αυξάνονται οι τιμές στην αγορά κατοικίας. Πέρα από τον πληθωρισμό, η άνοδος του οποίου είναι ταχύτατη τόσο στην ενοικίαση όσο και στην αγορά κατοικιών, προκαλώντας στεγαστικό πρόβλημα αλλά και επιπλέον πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα και στην εσωτερική ζήτηση της οικονομίας, υπάρχει και σε αυτό το πεδίο ζήτημα τιμών σε όλη τη διαδικασία παραγωγής. Τα στοιχεία της ΕΛ.ΣΤΑΤ. δείχνουν αύξηση 8% στον δείκτη υπηρεσιών στο πεδίο της διαχείρισης ακίνητης περιουσίας.
Αλλά και στον δείκτη τιμών υλικών κατασκευής νέων κτιρίων κατοικιών για τον μήνα Νοέμβριο καταγράφονται μεγάλες ανατιμήσεις άνω του 4% σε θερμαντικά σώματα, χάλκινους αγωγούς, πλαστικούς σωλήνες, αλλά και στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας. Οι τιμές των πρώτων υλών στο σύνολό τους από το 2021 έχουν αυξηθεί συνολικά κατά 31%.
Η κυβέρνηση προσανατολίζεται σε νέες παρεμβάσεις στο πεδίο της στέγασης, με βάση και τις νέες κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ωστόσο, είναι σαφές πως οι ανάγκες που δημιουργούνται είναι τεράστιες, ενώ τα υψηλά κόστη διαμονής στο σύνολό τους συνιστούν ανασταλτικό παράγοντα και σε επίπεδο κινητικότητας επενδυτικών κεφαλαίων και έμψυχου δυναμικού.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (23 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2026)
