Η διπλή θεσμική παρουσία του αποτελεί ισχυρό χαρτί για την προώθηση των ελληνικών θέσεων σε καθοριστικές συζητήσεις
Τη μία ημέρα προεδρεύει στο Eurogroup, αποτιμώντας τη σύνοδο του G7 (με έμφαση την πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες και τις γεωπολιτικές εξελίξεις), συντονίζοντας τη διαδικασία για να εκλεγεί ο νέος αντιπρόεδρος της ΕΚΤ και απευθύνοντας δύσκολες συστάσεις πολιτικής προς τα κράτη-μέλη (και προς την Ελλάδα). Την επόμενη ημέρα μετέχει ως υπουργός της χώρας του στο Ecofin, διαπραγματευόμενος πολλά και κρίσιμα ζητήματα: από τα κονδύλια άμυνας και την επενδυτική ατζέντα του Ταμείου Ανάκαμψης έως τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας και την είσοδο της Φινλανδίας σε καθεστώς εποπτείας (υπερβολικού ελλείμματος).
Η επίσημη πρώτη του νέου προέδρου του Eurogroup και υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών της Ελλάδας Κυριάκου Πιερρακάκη αναμφισβήτητα κομίζει πολλά οφέλη για τη χώρα. Αρχίζει σε μια δύσκολη και εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συγκυρία, κατά την οποία θα κριθεί όλη η ανακατανομή του κοινοτικού χρήματος. Επίσης, θα πρέπει να ληφθούν πολλές αποφάσεις που ξεπερνούν τα στενά οικονομικά όρια, δημιουργώντας ζεύξεις (μέσω των αμυντικών δαπανών και των κρίσιμων πρώτων υλών) με το γεωπολιτικό στερέωμα.
Ως νέος πρόεδρος ανέλαβε καθήκοντα για περίοδο δυόμισι ετών (από τις 12 Δεκεμβρίου), μετέχοντας ήδη σε δύο G7. Αλλά τη Δευτέρα 19 Ιανουαρίου θα προεδρεύσει για πρώτη φορά σε υπουργική σύνοδο, αφήνοντας τον ρόλο του εκπροσώπου της χώρας στον υφυπουργό Οικονομίας και Οικονομικών Θάνο Πετραλιά. Την επομένη θα μετέχει στην υπουργική σύνοδο των 27 κρατών.
Στην ατζέντα του Eurogroup ξεχωρίζουν οι 14 συστάσεις οικονομικής πολιτικής για το 2026, με κομβικότερο το πεδίο για τη δημοσιονομική πολιτική και την άμυνα. Συστήνεται «σεβασμός των καθαρών πορειών δαπανών» και «να εφαρμόσουν μεσοπρόθεσμες δημοσιονομικές στρατηγικές που θα επιτρέπουν τις δαπάνες που σχετίζονται με την ανάγκη βελτίωσης των αμυντικών δυνατοτήτων, ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας και αύξησης των επενδύσεων σε στρατηγικές προτεραιότητες». Ζητείται, επίσης, τα κράτη «να επαναπροσδιορίσουν τους εθνικούς προϋπολογισμούς και να λάβουν μέτρα για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας, της αποδοτικότητας, της ποιότητας και της σύνθεσης των κυβερνητικών εσόδων και δαπανών, μεταξύ άλλων μέσω της προώθησης περισσότερης ιδιωτικής ασφάλισης για απώλειες που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή»… Ειδικές συστάσεις υπάρχουν για την αγορά εργασίας, τις επενδύσεις με στροφή στην καινοτομία, την εσωτερική αγορά, την ένωση αποταμιεύσεων και επενδύσεων, το ψηφιακό ευρώ, αλλά και τη κλιματική κρίση.
Πόρισμα για τα ακίνητα στην Ελλάδα
Στα κύρια σημεία της ημερήσιας διάταξης του Ecofin, που θα λάβει χώρα στις 20/1, περιλαμβάνεται το πόρισμα που θα εγκρίνουν οι υπουργοί με βάση την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2026, με την οποία αρχίζει η ετήσια διαδικασία μακροοικονομικών ανισορροπιών του ευρωπαϊκού εξαμήνου. Η έκθεση έχει ειδική σημασία για την Ελλάδα, καθώς είναι ένα από τα 14 κράτη που αντιμετωπίζουν υπερβολικές μακροοικονομικές ανισορροπίες και γι’ αυτό ήδη συντάσσεται πόρισμα (εις βάθος ανασκόπηση) των προβλημάτων που υπάρχουν στη χώρα: εκτείνονται από το εξαιρετικά υψηλό έλλειμμα του εξωτερικού ισοζυγίου και τις χαμηλές επενδύσεις έως το νέο μέτωπο της αγοράς ακινήτων. Εκτιμάται πως λόγω των παραπάνω ανισορροπιών το νέο αυτό μέτωπο στις τιμές κατοικιών είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο όχι μόνο για τα ίδια τα νοικοκυριά, αλλά και για το σύνολο της οικονομίας. Εκτιμάται πως υπάρχει ήδη «φούσκα» (με τιμές κατά 20% πιο υψηλές από αυτές που θα υπήρχαν αν λειτουργούσε ομαλά η αγορά) και με νέα άνοδο σε εξέλιξη, τη στιγμή που στα πιο πολλά κράτη που έχουν «υπερτίμηση» έχει αρχίσει η αγορά να εξυγιαίνεται. Εκτιμάται πως στοιχεία «φούσκας» υπάρχουν και σε σχέση με το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, αφού οι τιμές ακινήτων αυξάνονται με διπλάσιο ρυθμό από ό,τι οι απολαβές.
Συνολικά για την Ε.Ε. καταγράφονται πιθανές οικονομικές ευπάθειες λόγω του υψηλού χρέους, των χαμηλών επενδύσεων, των αυξανόμενων διαφορών κόστους μεταξύ των κρατών-μελών, των επίμονα υψηλών τιμών κατοικιών και της επιδεινούμενης οικονομικής θέσης των εταιριών. Σημειώνονται επίσης κίνδυνοι σταθερότητας στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, συμπεριλαμβανομένης της εξάρτησης από ξένα κεφάλαια, των ευπαθειών σε μη τραπεζικά ιδρύματα, των κινδύνων στον τομέα των ακινήτων και νέων απειλών, όπως οι κυβερνοεπιθέσεις και η ανάπτυξη των κρυπτονομισμάτων.
Ταμείο Ανάκαμψης
Το συμβούλιο αναμένεται να εκδώσει εκτελεστικές αποφάσεις για την έγκριση τροποποιημένων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που έχουν υποβάλει κάποια κράτη-μέλη (Φινλανδία, Ιρλανδία, Γερμανία, Ισπανία, Σουηδία και Κάτω Χώρες). Το αναθεωρημένο ελληνικό σχέδιο εγκρίθηκε προ ημερών, αλλά οι συζητήσεις που θα γίνουν το επόμενο διάστημα έχουν πάρα πολύ μεγάλη σημασία σε σχέση με τις ευελιξίες που πιθανόν να αποφασίσουν τα κράτη- μέλη, με δεδομένο το τέλος χρόνου τον Αύγουστο του 2026.
Δηλαδή, μένει να φανεί αφενός αν θα δοθούν επιπλέον ευελιξίες σε κάποια επόμενη αναθεώρηση και αφετέρου αν, λόγω της πίεσης από μεγάλα κράτη (όπως η Γαλλία και η Ισπανία), δοθεί μια άτυπη παράταση, η οποία θα προβλέπει για σχέδια τα οποία είναι κοντά στην ολοκλήρωση, αλλά έχουν κάποιες αρρυθμίες να γίνουν δαπάνες και μετά τις 31/8/2026.
Εποπτεία
Οι υπουργοί θα κληθούν να εκδώσουν απόφαση για την κίνηση νέας διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος όσον αφορά τη Φινλανδία και σύσταση στην οποία θα περιγράφονται τα βήματα στα οποία θα πρέπει να προβεί η Φινλανδία για να θέσει τέλος στο υπερβολικό της έλλειμμα. Αρχικά στο κάδρο ήταν και το γερμανικό έλλειμμα, ωστόσο λόγω της ρήτρας διαφυγής στις αμυντικές δαπάνες εξαιρέθηκε για φέτος. Για τη Φινλανδία, η επιτροπή εκτιμά ότι το έλλειμμα παραμένει πάνω από την τιμή αναφοράς, ακόμη και μετά την προσαρμογή για τις πρόσθετες αμυντικές δαπάνες. Ως εκ τούτου, η επιτροπή προτείνει στο συμβούλιο να κηρύξει την υπαγωγή της Φινλανδίας σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος.
Οι υπουργοί θα ανταλλάξουν απόψεις σχετικά με τον τρέχοντα οικονομικό και δημοσιονομικό αντίκτυπο της επίθεσης της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Πρόκειται για σημείο της ημερήσιας διάταξης που επανέρχεται τακτικά στις συνόδους των υπουργών Οικονομικών και Δημοσιονομικών Θεμάτων.
Επίσης, η κυπριακή προεδρία θα παρουσιάσει το πρόγραμμα εργασιών της για το πρώτο εξάμηνο του έτους. Θα επικεντρωθεί κυρίως στις διαπραγματεύσεις για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) 2028-2034 και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας με έμφαση στην Ευρωπαϊκή Ενωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, συμπεριλαμβανομένης της ενίσχυσης και ολοκλήρωσης του ευρωπαϊκού τραπεζικού τομέα. Η προεδρία θα παρουσιάσει την πορεία των εργασιών όσον αφορά τις νομοθετικές προτάσεις στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών.
Το συμβούλιο εκκινεί τη διαδοχή του υποδιοικητή της ΕΚΤ
Το Eurogroup θα πρέπει να δρομολογήσει τη διαδικασία για τον διορισμό διαδόχου του αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Luis de Guindos, η θητεία του οποίου λήγει στα τέλη Μαΐου 2026. Ο πρόεδρος Πιερρακάκης ήδη έχει αναγγείλει τα ονόματα των έξι υποψηφίων που προτείνονται και θα επιχειρηθεί να υπάρξει συμφωνία. Μεταξύ των υποψηφίων είναι και δύο γνώριμα πρόσωπα από το παρελθόν: ο Μάριο Σεντένο από την Πορτογαλία και ο Ολι Ρν από την Φινλανδία (χωρίς βεβαίως τίποτα να προδικάζει το αποτέλεσμα). Ελληνική υποψηφιότητα δεν υπάρχει, αφού η ανάδειξη του Ελληνα ΥΠΕΘΟ «περιορίζει» εθιμικά τη δυνατότητα άλλων υποψηφιοτήτων από την ίδια χώρα για ρόλους-κλειδί στην Ε.Ε.
Σημειώνεται πως τα μέλη της εκτελεστικής επιτροπής της ΕΚΤ -πρόεδρος, αντιπρόεδρος και τέσσερα άλλα μέλη- διαχειρίζονται τις καθημερινές εργασίες της ΕΚΤ και συμμετέχουν στο διοικητικό συμβούλιο, το οποίο αποφασίζει τα μέτρα νομισματικής πολιτικής, με σκοπό την εκπλήρωση της πρωταρχικής αποστολής για σταθερότητα των τιμών.
Μετά την πρόταση υποψηφιοτήτων από τις χώρες της Ευρωζώνης, οι υπουργοί Οικονομικών συζητούν και καταλήγουν σε συμφωνία απευθύνοντας σχετικές συστάσεις στο ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Το υποψήφιο μέλος, επίσης, παρίσταται ενώπιον της Επιτροπής Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής του ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Το ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αλλά και το διοικητικό συμβούλιο της ΕΚΤ δίνουν τη γνώμη τους σχετικά με την υποψηφιότητα και εν συνεχεία το ευρωπαϊκό συμβούλιο (σε επίπεδο Ευρωζώνης) διορίζει το νέο μέλος της εκτελεστικής επιτροπής. Τα μέλη διορίζονται για μη ανανεώσιμη οκταετή θητεία.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 16/1/2026)
