Παρά την ανάκαμψη, οι κοινωνικές αντοχές δοκιμάζονται από τιμές, εισοδήματα και παγκόσμιες αναταράξεις
Υπό συνθήκες κανονικότητας το 2026 θα ήταν μια εξαιρετική χρονιά για την επιχειρηματικότητα και συνολικά για την οικονομία. Οχι πως δεν υπάρχουν πολλές ευκαιρίες και δυνατότητες, αλλά υπάρχουν και παγίδες και κίνδυνοι που ελλοχεύουν, οι οποίοι μάλιστα αυξάνονται ειδικά το τελευταίο διάστημα. Κανονικά με την οικονομία να έχει γυρίσει εντελώς σελίδα, αφήνοντας πίσω της τα χρόνια της κρίση -κάτι που επικυρώθηκε με τον πιο απόλυτο τρόπο τις προηγούμενες ημέρες με την ανάδειξη του Ελληνα υπουργού Εθνικής Οικονομίας Κυριάκου Πιερρακάκη στη θέση του επικεφαλής του Eurogroup, του οργάνου που κάποτε συζητούσε την έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ-, οι προοπτικές για την επιχειρηματικότητα αλλά και για την αγορά θα έπρεπε να είναι εντελώς ανέφελες. Ισχυρή θα έπρεπε να είναι και η ανάπτυξη, με τη βοήθεια των αθρόων κοινοτικών κονδυλίων.
Ωστόσο, οι συνθήκες είναι ιδιαίτερες και ορίζουν το 2026 ως ένα έτος καμπής για την ελληνική οικονομία, αλλά και για το πολιτικό σύστημα. Αυτό που ήταν εξαρχής δεδομένο ως μέτωπο (και παραμένει αναλλοίωτα ισχυρό και τον επόμενο χρόνο) είναι το διεθνές οικονομικό αλλά και γεωπολιτικό σκηνικό: κρύβει πολλούς κινδύνους, προκαλεί πίεση σε οικονομικό/επενδυτικό πεδίο και απαιτεί εγρήγορση για τις πολλές διεθνείς μάχες που θα πρέπει να δοθούν για τα ελληνικά συμφέροντα (που εκτείνονται από τα κονδύλια της Ε.Ε. έως το ζήτημα της άμυνας).
«Αγκάθι» οι αγρότες
Αυτή ακριβώς η δύσκολη παγκόσμια συγκυρία καθιστά ακόμα πιο κρίσιμο το τι θα γίνει στο εγχώριο σκηνικό. Στο επίκεντρο είναι ο μεγάλος άγνωστος «Χ» του αγροτικού ζητήματος.
Οι κινητοποιήσεις των αγροτών αλλά και το ίδιο το σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ έχουν πολλές προεκτάσεις και επιπτώσεις. Το προφανές θέμα είναι το δημοσιονομικό κόστος που θα έχει το σκάνδαλο όχι μόνο όταν έρθει η ώρα του καταλογισμού των προστίμων που θα ζητηθούν αναδρομικά (όπως φέτος πληρώσαμε ως Δημόσιο περίπου 500 εκατ ευρώ για παλαιές αμαρτίες των κονδυλίων της ΚΑΠ), αλλά και άμεσα, καθώς οι πληρωμές που κάνει το Δημόσιο θα πρέπει να αντισταθμιστούν με κονδύλια της Ε.Ε.
Στο αγροτικό ζήτημα που «βράζει» υπάρχει ωστόσο και το γενικότερο οικονομικό κόστος όχι μόνο από τις κινητοποιήσεις, αλλά και από την αδυναμία του πρωτογενούς τομέα να προετοιμαστεί για την παραγωγή του 2026 και για να σχεδιάσει την άμυνά του έναντι της κλιματικής κρίσης και άλλων παραγόντων (που ήδη έδειξαν τα δόντια τους τη χρονιά που πέρασε, με πολύ ακριβές τιμές στο «ράφι» και πολύ χαμηλά εισοδήματα για τους παραγωγούς).
Ωστόσο, ανάλογα με την πορεία του αγροτικού ζητήματος, πλέον υπάρχουν μικρότερες ή μεγαλύτερες πολιτικές παρενέργειες, οι οποίες μένει να φανεί πώς θα εξελιχθούν και τι αποτύπωμα θα έχουν και στην οικονομία και στην επιχειρηματικότητα, που ζητά «κανονικότητα» και «ορατότητα» για να ξεδιπλώσει τις δράσεις της.
Η εκτίναξη και τα μέτωπα
Η ίδια ανάγκη για «κανονικότητα» συνδέεται και με τη μεγάλη ευκαιρία του 2026. Τη δυνατότητα οικονομικής εκτίναξης με όχημα τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης, αλλά και τις μεταρρυθμίσεις που πρέπει να γίνουν για να θωρακιστούν η οικονομία και η ανταγωνιστικότητά της.
Ο κίνδυνος φρένου στην άνοδο του ΑΕΠ μετά το τέλος των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης (όταν τα έργα θα χρηματοδοτούνται, όπως και στο παρελθόν, μόνο από τα ΕΣΠΑ και την ΚΑΠ) είναι στο επίκεντρο της πολιτικής, αλλά και της επιχειρηματικής συζήτησης. Ιδιωτικά κεφάλαια θα πρέπει να υποκαταστήσουν το κρατικό/κοινοτικό χρήμα, με όχημα τις μεταρρυθμίσεις, που θα πρέπει να κλείσουν όσο γίνεται τα μεγάλα ανοικτά μέτωπα. Το 2026 οι συνολικές επενδύσεις εκτιμώνται στα 46 δισ. ευρώ, με το 61% να προέρχεται από τον ιδιωτικό τομέα. Μέχρι το 2029 εκτιμάται πως θα φτάσουν τα 51,7 δισ. ευρώ, αλλά με τις ιδιωτικές επενδύσεις να αντιστοιχούν στο 78%.
Το πιο ακανθώδες για την αγοραστική δύναμη αλλά και για την κοινωνική και πολιτική συνοχή είναι η ακρίβεια. Παρά την ονομαστική ανάπτυξη, η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα στο 70% του μέσου όρου της Ε.Ε. στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε όρους αγοραστικής δύναμης, σε πιο χαμηλά επίπεδα από την προ κρίσεων εποχή και με μικρή βελτίωση (ήταν στο 66% το 2019), παρά τη μεγάλη άνοδο του ΑΕΠ και των ονομαστικών εισοδημάτων όλο αυτό το διάστημα. Η αιτία είναι η ακρίβεια που «τρέχει» ταχύτερα όχι μόνο στις τελικές τιμές, αλλά και στις πρώτες ύλες και την αγορά κατοικίας.
Ενα άλλο μεγάλο μέτωπο είναι η ανταγωνιστικότητα εκτός μισθολογικού κόστους (διαρθρωτική ανταγωνιστικότητα). Επιτυγχάνεται με μεταρρυθμίσεις που θα βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και θα κάνουν πιο ανταγωνιστική φορολογικά τη χώρα, αλλά και με επενδύσεις που θα βελτιώσουν την παραγωγικότητα των μονάδων. Μαζί με μακρόπνοες κινήσεις και δράσεις που θα θωρακίσουν την οικονομία από δύο νέα μέτωπα της κλιματικής κρίσης και της γήρανσης του πληθυσμού συνιστούν τις προϋποθέσεις για να συνεχιστεί η ανάπτυξη τα χρόνια που θα έρθουν.
Αγώνας δρόμου για απορρόφηση επιδοτήσεων, μεταρρυθμίσεις και έργα
Ο πιο μεγάλος άθλος του 2026, που είναι προϋπόθεση για να κυλήσει ομαλά η οικονομία, είναι η επιτυχία στην απορρόφηση των επιδοτήσεων των 18 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης, που λήγει στο τέλος Αυγούστου. Συνολικά το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων που περιλαμβάνει όλα τα έργα (και από ΕΣΠΑ, εθνικούς πόρους) ανέρχεται σε 16,7 δισ. ευρώ για το 2026 και δείχνει τον τεράστιο «άθλο» που πρέπει να πετύχουν οι φορείς υλοποίησης έργων, αλλά και συνολικά η κρατική μηχανή και ο ιδιωτικός τομέας για να μη χαθεί αυτή η ευκαιρία.
Δεδομένης αυτής της προτεραιότητας, όλο σχεδόν το κυβερνητικό σχέδιο του 2026 ταυτίζεται με τις επενδύσεις και με τις μεταρρυθμίσεις του Ταμείου Ανάκαμψης. Συνολικά στον κυβερνητικό σχεδιασμό για το 2026 βρίσκονται 60 σημαντικές μεταρρυθμίσεις και 40 έργα και επενδύσεις που θα παραδοθούν. Μεταξύ άλλων στις επενδύσεις που πρέπει περιλαμβάνονται μέρος του ΒΟΑΚ, ο Ε-65, η παράδοση των μεγάλων έργων στη Θεσσαλία, η ενίσχυση του στόλου των αστικών λεωφορείων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, η παράδοση του πρώτου εργοστασίου Τεχνητής Νοημοσύνης, η παράδοση του προγράμματος ΑΙΓΙΣ αλλά και του συνόλου των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης στην υγεία, η ενίσχυση της οδικής ασφάλειας με νέες κάμερες Τεχνητής Νοημοσύνης, οι επενδύσεις στο αρδευτικό δίκτυο της χώρας, οι νέες ανακαινίσεις σχολικών μονάδων. Στις μεταρρυθμίσεις περιλαμβάνονται κατά προτεραιότητα η νέα αρχή για την προστασία του καταναλωτή και τον αποτελεσματικότερο έλεγχο αθέμιτων πρακτικών στην αγορά, η αναδιοργάνωση των πολεοδομιών μαζί με την ολοκλήρωση του Κτηματολογίου, το σχέδιο για τη λειψυδρία, η ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης στη Δικαιοσύνη, με τα έργα ψηφιοποίησης, νέων δικαστικών κτιρίων αλλά και την επιτάχυνση σε δικονομικές διαδικασίες, το σχέδιο κατά της διαφθοράς.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 2/1/2026)
