Θετικά, αρνητικά αλλά και «γκρίζα» σημεία για την ελληνική οικονομία προκύπτουν μέσα από την ανάλυση των νεότερων -προσωρινών- στοιχείων της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) για το τρίτο τρίμηνο του 2025.
Η ελληνική οικονομία στο υπό εξέταση χρονικό διάστημα μεγάλωσε κατά 0,6% σε τρεις μήνες και κατά 2% σε έναν χρόνο (καλύτερα δηλαδή από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης). Ο βασικός «κινητήρας» είναι οι επενδύσεις σε πάγιο κεφάλαιο και, σε δεύτερο βαθμό, η κατανάλωση αλλά η βελτίωση στις καθαρές εξαγωγές βασίζεται σήμερα κυρίως στη μείωση των εισαγωγών, όχι σε ισχυρή έκρηξη εξαγωγών.
Το μεγάλο στρατηγικό ερώτημα, λοιπόν, για τα αμέσψς επόμενα χρόνια είναι αν οι επενδύσεις (ιδίως μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης – RRF) θα μετατραπούν σε μόνιμη αύξηση παραγωγικότητας και εξωστρεφούς παραγωγής, ώστε η ανάπτυξη να παραμείνει σταθερή και όχι συγκυριακή.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα εποχικά διορθωμένα στοιχεία σε σταθερές τιμές της ΕΛΣΤΑΤ, το ΑΕΠ της Ελλάδας στο 3ο τρίμηνο του 2025 είναι:
0,6% υψηλότερο από το 2ο τρίμηνο 2025.
2,0% υψηλότερο από το 3ο τρίμηνο 2024.
Σε επίπεδο Ευρωζώνης, η Eurostat αναφέρει για το ίδιο τρίμηνο:
0,2% σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο.
1,4% σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο πέρσι.(European Commission)
Άρα, η Ελλάδα τρέχει με λίγο γρηγορότερο ρυθμό από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.
ΤΑ ΘΕΤΙΚΑ
Η οικονομία μεγαλώνει σταθερά
Η αύξηση 2% σε ένα χρόνο σημαίνει ότι η οικονομία συνεχίζει να επεκτείνεται, δεν είναι στάσιμη ούτε σε ύφεση.
Σε σχέση με την Ευρωζώνη (1,4%), η Ελλάδα μεγαλώνει πιο γρήγορα.(European Commission)
Πολύ δυνατές επενδύσεις σε πάγιο κεφάλαιο
Οι επενδύσεις σε κτίρια, μηχανήματα, εξοπλισμό, υποδομές κ.λπ. (ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου) αυξάνονται:
+3,5% σε ένα τρίμηνο,
+12,8% σε έναν χρόνο.
Αυτό είναι η «καλή» ανάπτυξη, γιατί οι επενδύσεις σήμερα χτίζουν:παραγωγικότητα, θέσεις εργασίας και εξαγώγιμη δυναμικότητα για τα επόμενα χρόνια.
ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ
Η συνολική κατανάλωση (νοικοκυριά + κράτος) σε όρους όγκου:
0,6% σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο,
2,1% σε σχέση με το αντίστοιχο περσινό τρίμηνο.
Οι αμοιβές εξαρτημένης εργασίας σε τρέχουσες τιμές (οι μισθοί πριν τον πληθωρισμό) είναι 22,8 δισ. ευρώ στο 3ο τρίμηνο 2025, από 21,3 δισ. ένα χρόνο πριν, δηλαδή περίπου +7,3% ονομαστικά. Με δεδομένο ότι ο πληθωρισμός στο 2025 κυμαίνεται περίπου στο 3% (HICP), οι πραγματικοί μισθοί φαίνεται να ανεβαίνουν γύρω στο 4%.
ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ (εξαγωγές – εισαγωγές)
Σε όρους όγκου, με εποχική διόρθωση:
Εξαγωγές αγαθών & υπηρεσιών: 0,2% σε τρίμηνο, 1,7% τον χρόνο.
Εισαγωγές αγαθών & υπηρεσιών: -1,6% σε τρίμηνο, -4% τον χρόνο.
Άρα, η καθαρή εξωτερική ζήτηση (εξαγωγές μείον εισαγωγές) βοηθά το ΑΕΠ:
πουλάμε λίγο περισσότερο έξω, αλλά κυρίως αγοράζουμε λιγότερα από το εξωτερικό.
ΤΑ «ΑΡΝΗΤΙΚΑ»
Τα «αρνητικά» ή πιο ανησυχητικά σημεία εστιάζονται στην πτώση στον συνολικό σχηματισμό κεφαλαίου λόγω αποθεμάτων. Η ΕΛΣΤΑΤ ξεχωρίζει:
Επενδύσεις παγίου κεφαλαίου (πολύ θετικές, 12,8% ετήσια μεταβολή).
Συνολικός ακαθάριστος σχηματισμός κεφαλαίου, που περιλαμβάνει και τα αποθέματα (στοκ).
Τα στοιχεία δείχνουν ότι, παρότι αυξάνεται το πάγιο κεφάλαιο, γίνεται ισχυρή απομείωση αποθεμάτων (οι επιχειρήσεις «καίνε» στοκ αντί να το αυξάνουν), με αποτέλεσμα ο συνολικός σχηματισμός κεφαλαίου να εμφανίζεται μειωμένος σε ετήσια βάση.
Αυτό πρακτικά σημαίνει:
Οι επιχειρήσεις μπορεί να είναι πιο επιφυλακτικές για τη ζήτηση στο μέλλον.
Μειώνεται λίγο η τελική ζήτηση που θα έμπαινε στο ΑΕΠ μέσω του «χτισίματος» αποθεμάτων.
ΜΕΙΩΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΩΝ
Η μεγάλη πτώση στις εισαγωγές (-4% ετήσια) βελτιώνει λογιστικά το ΑΕΠ, αλλά δεν ξέρουμε:
αν αφορά κυρίως καταναλωτικά αγαθά (κάτι πιο ουδέτερο/θετικό), ή
αν αφορά μηχανήματα, πρώτες ύλες, ενδιάμεσα προϊόντα – οπότε μπορεί να δείχνει ότι οι επιχειρήσεις επενδύουν και παράγουν λιγότερο.
Χωρίς ανάλυση ανά κλάδο και είδος προϊόντος, αυτό το στοιχείο είναι «γκρίζο».
ΧΛΙΑΡΕΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ
Οι εξαγωγές υπηρεσιών (τουρισμός, ναυτιλία κ.ά.):
ετήσια μεταβολή 1,1%,
τριμηνιαία μεταβολή -0,4%.
Με δεδομένο ότι:
ο τουρισμός είχε ήδη πολύ υψηλές επιδόσεις τα προηγούμενα χρόνια,
η Ευρωζώνη μεγαλώνει μόνο 1,4% ετησίως, άρα η εξωτερική ζήτηση δεν «πετάει»,
η Ελλάδα δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά στις υπηρεσίες (τουρισμός/ναυτιλία) για υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης.
ΜΙΣΘΟΙ
Μισθοί: περίπου 7,3% ονομαστικά σε έναν χρόνο.
Πληθωρισμός: περίπου 3%.
Άρα οι εργαζόμενοι, τουλάχιστον βάσει των αριθμών, βγαίνουν κερδισμένοι σε αγοραστική δύναμη. Αν όμως η παραγωγικότητα δεν αυξάνεται με παρόμοιο ρυθμό, τότε το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος ανεβαίνει και οι ελληνικές επιχειρήσεις μπορεί να χάσουν έδαφος σε τιμές απέναντι σε ανταγωνιστές τους στο εξωτερικό.
ΕΞΑΡΤΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ Τ.Α.
Η Κομισιόν και ο ΟΟΣΑ επισημαίνουν ότι η ανάπτυξη 2024–2026 στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις εκταμιεύσεις του Ταμείου Ανάκαμψης (T.A.) και άλλων κοινοτικών πόρων. Εφόσον μεγάλο μέρος των επενδύσεων παγίου κεφαλαίου χρηματοδοτείται από αυτά:
υπάρχει κίνδυνος μετά το 2026–27, όταν οι ροές θα μειωθούν, ο ρυθμός επενδύσεων να πέσει αισθητά,
αν δεν έχει ήδη ενεργοποιηθεί ισχυρή καθαρά ιδιωτική επενδυτική δυναμική.
ΚΡΙΣΙΜΑ ΜΕΓΕΘΗ
Σημεία με κρίσιμο ενδιαφέρον για την ελληνική οικονομία αφορούν την ανάπτυξη και τις επενδύσεις. Συγκεκριμένα, το μείγμα ανάπτυξης σήμερα είναι:
κατανάλωση που ανεβαίνει με μέτριο ρυθμό,
επενδύσεις παγίου κεφαλαίου που τρέχουν γρήγορα,
καθαρές εξαγωγές θετικές, κυρίως λόγω μείωσης εισαγωγών.
Η κρίσιμη ερώτηση, λοιπόν, είναι η εξής: Μετατρέπεται αυτή η εικόνα σε μόνιμη αύξηση παραγωγικότητας;
Αν οι επενδύσεις πάνε σε ψηφιακή αναβάθμιση, πράσινες τεχνολογίες, υποδομές logistics και εξωστρεφείς κλάδους, τότε το σημερινό +2% μπορεί να γίνει βιώσιμος μακροχρόνιος ρυθμός. Αν όμως πάνε κυρίως σε ακίνητα/κατανάλωση, η ώθηση θα είναι προσωρινή.
ΦΟΡΟΙ-ΧΡΕΟΣ
Το ΑΕΠ σε τρέχουσες τιμές αυξάνεται γύρω στο 5,1% σε έναν χρόνο. Αυτό σημαίνει: μεγαλύτερη φορολογική βάση (ΦΠΑ, φόροι εισοδήματος, ασφαλιστικές εισφορές), πιο εύκολη επίτευξη των στόχων για πρωτογενή πλεονάσματα και σταδιακή μείωση του λόγου χρέους/ΑΕΠ, κάτι που παρακολουθούν στενά οι αγορές και οι οίκοι αξιολόγησης.
