Η ελληνική οικονομία βρίσκεται στο μικροσκόπιο των θεσμών της Ε.Ε., καθώς μία σειρά από πορίσματα κλειδώνουν αυτές τις ημέρες. Αφορούν τον ελληνικό πολυετή Προϋπολογισμό και το υπόλοιπο πακέτο εποπτείας των δημοσιονομικών της χώρας, αλλά και των μεταρρυθμίσεων που πρέπει να γίνουν. Η δημοσιονομική εικόνα είναι καλή με την έννοια επίτευξης των πολύ σκληρών στόχων που έχουν τεθεί: η κυβέρνηση σωρεύει υπερπλεονάσματα με στόχο να μειώσει το χρέος, το οποίο ωστόσο εκτιμάται πως στον ορατό ορίζοντα θα συνεχίσει να παραμένει το υψηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Γι’ αυτό και συστήνεται επιφυλακή λόγω και της ρήτρας διαφυγής στις αμυντικές δαπάνες που δίδεται έως το 2029.
Το βασικό μήνυμα που μεταφέρεται φέτος από τις Βρυξέλλες είναι να μη χαθεί ούτε ευρώ από τις επιδοτήσεις του Ταμείου Ανάκαμψης που ολοκληρώνεται τον Αύγουστο από 2026. Επιπλέον, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στις μεταρρυθμίσεις που ενσωματώνονται στο ταμείο, στον πολυετή Προϋπολογισμό, αλλά και στις συστάσεις που η επιτροπή έχει απευθύνει στην Αθήνα. Καταγράφονται οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν, τα ανοικτά μέτωπα στην ανάγκη βελτίωσης του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και περιορισμού των κρατικών οφειλών.
Στο μικροσκόπιο τίθενται και ο πληθωρισμός ως πληγή για την ανταγωνιστικότητα της χώρας και ως βαρίδι για την τόνωση των εξαγωγών, των επενδύσεων κι έτσι της προσπάθειας να κλείσει το τεράστιο εξωτερικό έλλειμμα. Η Ελλάδα καταγράφεται και φέτος στη λίστα των χωρών με μακροοικονομικές ανισορροπίες. Πέρα από το υψηλό δημόσιο χρέος και τις εξαγωγές, δίδεται έμφαση και στα υψηλά επίπεδα μη εξυπηρετούμενων δανείων, στις ληξιπρόθεσμες οφειλές, αλλά και στην αγορά εργασίας και τις κοινωνικές συνθήκες.
Σημειώνεται πως πλέον τα κράτη ελέγχονται και για το μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό-διαρθρωτικό σχέδιο που έχουν καταθέσει και προβλέπει δημοσιονομική προσαρμογή σε χρονικό διάστημα τεσσάρων ετών. Ο δείκτης είναι η πορεία των καθαρών δαπανών ετησίως και σωρευτικά. Εχει ειδική σημασία τι περιθώρια θα δίδονται στην κυβέρνηση ούτως ώστε να μπορέσει να δρομολογήσει επιπλέον μέτρα στήριξης, έστω και το 2026.
Στα πορίσματα θα καταγράφονται και οι αβεβαιότητες που υπάρχουν διεθνώς και περιορίζουν τις αναπτυξιακές προοπτικές, αλλά και το κάλεσμα η Ελλάδα να διασφαλίσει την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα αυξήσουν την ανθεκτικότητα σε αυτές τις προκλήσεις, οι οποίες προσδιορίζονται με ειδικές συστάσεις που έχουν ήδη απευθυνθεί και θα κριθεί για την πρόοδο που έχει γίνει.
Τα μηνύματα
Το βασικό μήνυμα είναι να επιταχύνει επειγόντως την υλοποίηση του Σχεδίου Ανάκαμψης αλλά και του ΕΣΠΑ και να κάνει τη βέλτιστη δυνατή χρήση των άλλων χρηματοδοτικών μέσων της Ε.Ε., συμπεριλαμβανομένου του πεδίου που παρέχουν το InvestEU και η πλατφόρμα στρατηγικών τεχνολογιών για την Ευρώπη, ώστε να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα.
Εμφαση δίδεται στις προσπάθειες να βελτιώσει η Ελλάδα τη φορολογική συμμόρφωση, μεταξύ άλλων μέσω της περαιτέρω συγκέντρωσης και ψηφιοποίησης των τελωνειακών και φορολογικών ελέγχων, αλλά και να βελτιώσει την προβλεψιμότητα του φορολογικού συστήματος. Ζητείται, επίσης, να βελτιώσει περαιτέρω την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα της Δημόσιας Διοίκησής της, εφαρμόζοντας πλήρως το πλαίσιο πολυεπίπεδης διακυβέρνησης. Να εξακολουθήσει να μειώνει το απόθεμα των μη εξυπηρετούμενων δανείων που διακρατούνται από τράπεζες και διαχειριστές πιστώσεων, επιταχύνοντας τις δικαστικές διαδικασίες εκκαθάρισης. Στο κοινωνικό πεδίο, η σύσταση είναι να αυξήσει το ποσοστό των γυναικών και των ατόμων από ευπαθείς ομάδες που εργάζονται ή αναζητούν εργασία και να βοηθήσει περισσότερους νέους να βρουν εργασία, προωθώντας πιο ευέλικτες ρυθμίσεις εργασίας, επεκτείνοντας την τυπική προσχολική φροντίδα και εκπαίδευση και τη μακροχρόνια φροντίδα, ενισχύοντας τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και αντιμετωπίζοντας τις αναντιστοιχίες δεξιοτήτων. Επίσης, καλείται να αντιμετωπίσει τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό, αυξάνοντας περαιτέρω την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα του συστήματος κοινωνικής προστασίας.
Το ευρωπαϊκό «καμπανάκι» για το επιχειρηματικό περιβάλλον
Τα πορίσματα θα αποτιμούν την πρόοδο στις συστάσεις που έχουν ήδη γίνει στην Ελλάδα για να απλουστεύσει τις κανονιστικές ρυθμίσεις, να βελτιώσει τα ρυθμιστικά εργαλεία και να μειώσει τον διοικητικό φόρτο για τις εταιρίες, εξορθολογίζοντας και ψηφιοποιώντας τις διοικητικές διαδικασίες, και ολοκληρώνοντας τα κανονιστικά πλαίσια για την περιβαλλοντική δανειοδότηση και τη σύναψη συμβάσεων παραχώρησης σε ακτές. Οι Βρυξέλλες ζητούν να επανεξετάσει και να άρει τους υψηλούς φραγμούς εισόδου για τους παρόχους επαγγελματικών υπηρεσιών και τους νεοεισερχόμενους στις αγορές προϊόντων.
Επίσης, συστήνεται να βελτιώσει τη διακυβέρνηση του εθνικού συστήματος έρευνας, ανάπτυξης και καινοτομίας, μειώνοντας τον κατακερματισμό της διαχείρισης της πολιτικής έρευνας και των πηγών χρηματοδότησης και διευκολύνοντας την πρόσβαση των νεοφυών και των επεκτεινόμενων επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση. Εχει επισημανθεί ήδη από την Κομισιόν πως «η πολιτική έρευνας και η χρηματοδότησή της στην Ελλάδα είναι διασκορπισμένες μεταξύ διάφορων υπουργείων, του Ελληνικού Ιδρύματος Ερευνας και Καινοτομίας και των περιφερειακών Αρχών έρευνας και καινοτομίας. Πέραν των συχνών αλλαγών, ο συντονισμός μεταξύ των φορέων αυτών είναι ανεπαρκής. Η πρόσβαση σε χρηματοδότηση για ερευνητικές δραστηριότητες υπόκειται σε υπερβολικές διοικητικές απαιτήσεις, αργές διαδικασίες αξιολόγησης και γραφειοκρατικό φόρτο που θεωρείται υψηλός».
Αποτίμηση θα υπάρξει και στη σύσταση να εξορθολογήσει τις δικαστικές διαδικασίες και να περιορίσει τη διάρκειά τους, επιταχύνοντας τις αστικές διαδικασίες, θεσπίζοντας κώδικα για εναλλακτικούς μηχανισμούς επίλυσης διαφορών, αναθεωρώντας τον κώδικα δικαστών και επιταχύνοντας τη δικαστική επίλυση διαφορών που αφορούν δημόσιες συμβάσεις. Η κριτική που ασκείται είναι πως η διάρκεια των διαδικασιών ενώπιον των αστικών, ποινικών και διοικητικών δικαστηρίων εξακολουθεί να είναι μία από τις υψηλότερες στην Ε.Ε. και προκαλεί σημαντική συσσώρευση καθυστερήσεων, γεγονός που εμποδίζει την οικονομική ανάπτυξη, τη δημιουργία επιχειρήσεων και τις επενδύσεις.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 21/11/2025)
