Σε δημοσιονομικό επίπεδο, η Ελλάδα κατέθεσε στις Βρυξέλλες το σχέδιο Προϋπολογισμού 2026 εντός προθεσμίας. Η Κομισιόν θα πρέπει να αξιολογήσει τη συμβατότητα με στους στόχους δαπανών του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου και να εκδώσει γνώμη εντός Νοεμβρίου.
Τα στοιχεία θα οποία θα κριθούν είναι η πορεία εσόδων, η πειθαρχία στις δαπάνες και η ρεαλιστικότητα των παραδοχών για ανάπτυξη και πληθωρισμό. Εφόσον δεν υπάρχουν αποκλίσεις από το τεχνικό μονοπάτι που έχει εγκριθεί, η διαδικασία προχωρά κανονικά.
Αν υπάρξουν «γκρίζες ζώνες», θα ζητηθούν προσαρμογές πριν από το τελικό κλείδωμα του Προϋπολογισμού στη Βουλή τον Δεκέμβριο.
«Τροχάδην» για το Τ.Α.
Αλλά τα δύσκολα είναι μπροστά για το οικονομικό επιτελείο και ιδιαίτερα σε ό,τι έχει να κάνει με το Ταμείο Ανάκαμψης. Αν και η θετική προέγκριση της 6ης δόσης επιβεβαιώνει ότι η χώρα παραμένει ψηλά σε απορρόφηση, μέχρι το τέλος του 2026 όλα τα έργα και οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να έχουν κλείσει λογιστικά. Κάθε καθυστέρηση σε διαγωνισμούς, συμβάσεις ή πιστοποιήσεις μπορεί να οδηγήσει σε απομείωση πόρων. Προτεραιότητα για το οικονομικό επιτελείο είναι να καταθέσει εντός του μηνός ένα συνεκτικό σχέδιο αναθεώρησης του Ελλάδα 2.0 (με απεντάξεις και αντικαταστάσεις έργων που «κολλάνε»), προκειμένου να περάσει στο 7ο αίτημα πληρωμής, με τελικό ορίζοντα υποβολής έως τον Δεκέμβριο του 2025 (η οριστική έγκριση για το 6ο αναμένεται μέσα Νοεμβρίου).
Στο ίδιο μέτωπο των ευρωπαϊκών πόρων «τρέχει» και μια δεύτερη αναθεώρηση. Πρόκειται για την ενδιάμεση αναθεώρηση του ΕΣΠΑ 2021-2027, με μεταφορές και ανακατανομές πόρων για ευθυγράμμιση με τις τρέχουσες ευρωπαϊκές προτεραιότητες (όπως το STEP) και για να μη χαθούν κονδύλια. Εκεί, βέβαια, υπάρχουν σημαντικοί σκόπελοι, καθώς οι κανόνες του ΕΣΠΑ δεν επιτρέπουν αυτόματες μεταφορές χωρίς επανασχεδιασμό, καθώς απαιτείται τεκμηρίωση ωριμότητας και επιλεξιμότητας.
Ας σημειωθεί πως ο πήχης για την αύξηση των επενδύσεων το 2026 έχει μπει ψηλά στο προσχέδιο του Προϋπολογισμού (10,2%). Απαραίτητες προϋποθέσεις για να πιαστεί ο στόχος είναι:
Πρώτον, να κορυφωθεί η υλοποίηση των έργων του ΤΑΑ μέσα στο 2026, ώστε η ακαθάριστη επένδυση πάγιου κεφαλαίου να πάρει ώθηση από τις δημόσιες και ιδιωτικές παρεμβάσεις του Ταμείου.
Δεύτερον, να επιτευχθούν οι σύνθετες επιμέρους στοχεύσεις του ίδιου του προϋπολογισμού επενδύσεων: περίπου μισή από την αύξηση να προέλθει από κατασκευές (+13,8%) και η άλλη μισή από εξοπλισμό (+10,1%), κάτι που προϋποθέτει ομαλή ροή διαγωνισμών, αδειοδοτήσεων, δικτύων και προμηθειών.
Τρίτον, να πέσουν στην πραγματική οικονομία οι εκταμιεύσεις δανείων του ΤΑΑ το 2026 (πρόβλεψη 2,4% του ΑΕΠ).
Τέταρτον, να λειτουργήσει υποστηρικτικά το εθνικό σκέλος δημόσιων επενδύσεων: η μόνιμη αύξηση κατά 500 εκατ. του εθνικού ΠΔΕ (συνολικά 3,3 δισ. το 2026) πρέπει να περάσει σε ώριμα έργα με υψηλό πολλαπλασιαστή.
Ουσιαστικά, από το πόσο ομαλά και γρήγορα θα κυλήσουν οι επόμενοι και τελευταίοι μήνες του 2025 για την Ελλάδα (σε σχέση με τις εκκρεμότητες που αφορούν τα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία) θα κρίνει και το κατά πόσο η αφετηρία του νέου έτους θα βρει την Ελλάδα σε θέση ισχύος για να πετύχει τους στόχους της.
Αγορές, ακρίβεια και στέγαση στις μεγάλες προτεραιότητες
Η πορεία αξιοποίησης των ευρωπαϊκών πόρων εξετάζεται ενδελεχώς και από τους διεθνείς θεσμούς, τις αγορές και τους οίκους αξιολόγησης. Οι δύο πρώτες αξιολογήσεις της σεζόν, με πιο πρόσφατη αυτή της S&P, δεν επιφύλασσαν κάποια νέα αναβάθμιση στο αξιόχρεο της χώρας. Τα ραντεβού που απομένουν μέχρι το τέλος του έτους είναι της Scope στις 7/11 και του Fitch στις 14/11. Τυχόν νέες αναβαθμίσεις θα εξαρτηθούν από τη συνέπεια στους δημοσιονομικούς στόχους, την αξιοποίηση των πόρων αλλά και τη δυνατότητα της Ελλάδας να προσελκύει νέες επενδύσεις. Τυχόν θετικά μηνύματα σε αυτά τα μέτωπα θα διευκολύνουν το κόστος δανεισμού και τη ρευστότητα της αγοράς.
Στον αντίποδα, ένα από τα «αγκάθια» τα οποία αντιμετωπίζει η ελληνική οικονομία είναι η ακρίβεια. Παρά το γεγονός πως οι τελευταίες δύο μετρήσεις δείχνουν αποκλιμάκωση απομένει η επιβράδυνση (σε 1,8% τον Σεπτέμβριο) να αποδειχτεί βιώσιμη στον χρόνο. Ο δείκτης κόστους εργασίας αυξήθηκε σημαντικά στο β’ τρίμηνο, ως ένδειξη ανάκτησης πραγματικών μισθών. Αυτό σημαίνει πως αν οι μισθοί ανεβαίνουν πιο γρήγορα από την παραγωγικότητα, το κόστος ανά «μονάδα» υπηρεσίας (που είναι και κεντρικό πρόβλημα στην Ελλάδα) αυξάνεται, κρατώντας ψηλά τον πυρήνα του πληθωρισμού.
Για να μειώσει το αυξανόμενο κόστος ζωής, ιδιαίτερα στη στέγαση, το ΥΠΟΙΚ παρεμβαίνει μέσα στον Νοέμβριο με την επιστροφή ενοικίου. Το μέτρο δίνει μικρή ανάσα σε μεγάλα στρώματα ενοικιαστών, αλλά δεν λύνει τη ρίζα του προβλήματος. Οι τιμές κατοικιών και τα ενοίκια έχουν εκτοξευτεί, καθώς η ζήτηση παραμένει ισχυρή, ενώ η προσφορά φθηνής κατοικίας είναι περιορισμένη.
Για την κυβέρνηση το μέτρο δεν έχει απλώς τον χαρακτήρα της ενίσχυσης στους ενοικιαστές. Κεντρικός στόχος είναι η διεύρυνση της φορολογικής βάσης στα εισοδήματα από ακίνητα. Επιπλέον, από τη συμμόρφωση των ιδιοκτητών και από μια πιο αξιόπιστη εικόνα της αγοράς θα κριθούν οι επόμενες στοχευμένες παρεμβάσεις στέγασης.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 24/10/2025)
