Η κυβέρνηση ζητά οριστική μείωση σε 1.000 προϊόντα, αντί για πρόσκαιρες προσφορές, ώστε οι καταναλωτές να δουν πραγματική διαφορά στα καλάθια τους
ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΥ
Το «μπαλάκι» των παρεμβάσεων στις τιμές των τροφίμων στις επιχειρήσεις δείχνει να πετά η ηγεσία του υπουργείου Ανάπτυξης, καθώς έπειτα από συναντήσεις τόσο με την Ενωση Σούπερ Μάρκετ όσο και με τη Βιομηχανία Τροφίμων ζήτησε από αλυσίδες σούπερ μάρκετ και βιομηχανίες τροφίμων να καταθέσουν μέσα σε 14 ημέρες συγκεκριμένες προτάσεις για μειώσεις τιμών σε βασικούς κωδικούς. Ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, κάλεσε επίσημα τις αλυσίδες και τον ΣΕΒΤ να παρουσιάσουν δεσμευτικά πλάνα μειώσεων σε είδη πρώτης ανάγκης και σχολικά, με τις επιχειρήσεις να δεσμεύονται για περίπου 1.000 προϊόντα. Η λογική του υπουργείου είναι πως όπου τα κόστη έχουν αποκλιμακωθεί, οι τιμοκατάλογοι να προσαρμοστούν, ώστε η μείωση να αποτυπωθεί στο ράφι και όχι μόνο σε βραχύβιες προσφορές.
Από πλευράς ΥΠΑΝ, οι παρεμβάσεις που προκρίνονται είναι η ενοποίηση των ελεγκτικών μηχανισμών σε νέα ανεξάρτητη Αρχή για την αγορά και τον καταναλωτή, ενώ έχει ήδη καταστεί μόνιμος ο κανόνας που απαγορεύει προσφορές για τρεις μήνες έπειτα από ανατίμηση, ώστε να μη «χρυσώνεται το χάπι» των αυξήσεων.
ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΣΗΜΕΡΑ
Το αίτημα του υπουργείου προς τις επιχειρήσεις δεν είναι τυχαίο, καθώς η συζήτηση περί της ακρίβειας είναι πανταχού παρούσα. Παρά το γεγονός ότι τα ρεκόρ του 2022 είναι πίσω μας, η αλήθεια είναι πως η εξισορρόπηση στα τρόφιμα σημαίνει πως οι τιμές αυξάνονται με χαμηλότερους ρυθμούς, όχι ότι έχουν αντιστραφεί οι γιγαντιαίες αυξήσεις των προηγούμενων ετών. Η σχετική κοινωνική δυσαρέσκεια καταγράφηκε και στις δημοσκοπήσεις που ακολούθησαν τις ανακοινώσεις μέτρων της ΔΕΘ, με την ακρίβεια να κυριαρχεί ως το βασικό πρόβλημα των νοικοκυριών. Γεγονός είναι πως η εικόνα από τα επίσημα στοιχεία εξηγεί και την κοινωνική δυσαρέσκεια και την απαίτηση για μειώσεις. Ο γενικός πληθωρισμός τον Αύγουστο διαμορφώθηκε στο 2,9%, ενώ η ομάδα διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά συνέχισε να αυξάνεται κατά 2,2%. Παρά το γεγονός πως δύο βασικοί «κρίκοι» της αλυσίδας του κλάδου τροφίμων, ο Δείκτης Τιμών Εισαγωγών στη Βιομηχανία και ο Δείκτης Τιμών Παραγωγού, πλέον είναι σε καθοδική πορεία, αυτό ακόμη δεν αποτυπώνεται στο ράφι, όπου σχεδόν τα πάντα ακριβαίνουν.
ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΡΑΖΕΤΑΙ ΣΤΟ ΡΑΦΙ
Τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας μπορούν να αποτυπώσουν ταχύτερα τις μειώσεις, επειδή οι αλυσίδες ελέγχουν απευθείας το κόστος και την εμπορική πολιτική. Σε κατηγορίες με μικρότερα μεταφορικά υπάρχει επίσης περιθώριο. Στα φρέσκα και ευπαθή (κρέατα, φρούτα, λαχανικά) η εποχικότητα και οι βραχύτερες συμβάσεις δυσκολεύουν μια οριζόντια μείωση τιμών. Στα επώνυμα με ισχυρό brand name οι προμηθευτές συχνά προτιμούν εντονότερες προωθήσεις, αντί μόνιμης μείωσης τιμής, άρα η πρόκληση είναι πώς θα περάσει η καθαρή μείωση στο ράφι.
ΤΙ ΕΧΕΙ ΓΙΝΕΙ ΩΣ ΤΩΡΑ
Από τις παρεμβάσεις του υπουργείου το 2024 πρέπει να υπογραμμιστούν δύο σημεία. Πρώτον, ο συνδυασμός μείωσης προωθητικών εκπτώσεων και ισόποσης μείωσης τιμοκαταλόγων οδήγησε σε διψήφιες μειώσεις λίστας, αλλά μόνο σε ορισμένες κατηγορίες όπως απορρυπαντικά, καθαριστικά, προϊόντα υγιεινής και βρεφικά. Δεύτερον, με την καθαρή τιμολόγηση, δηλαδή την τιμολόγηση χωρίς παροχές και εκπτώσεις, στα νωπά περιορίστηκαν «γκρίζες» παροχές και καταγράφηκαν πιο καθαρές τιμές στο ράφι. Ωστόσο, τώρα το ζητούμενο δεν είναι απλώς μια επανάληψη των ίδιων μέτρων, καθώς η εμπειρία έδειξε πως ολόκληρες κατηγορίες προϊόντων ανελαστικής ζήτησης, όπως τα τρόφιμα, είναι ιδιαίτερα «ανθεκτικές» ως προς τις τιμές τους.
«Αβγαταίνει» ο τζίρος των σούπερ μάρκετ
Το καλοκαίρι η ισχυρή ζήτηση σε νησιά και τουριστικές περιοχές, μαζί με υψηλότερα logistics, κρατάει ψηλά τις τιμές σε ορισμένες κατηγορίες. Παρά ταύτα, τα στοιχεία του κλάδου δείχνουν ότι ο τζίρος του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων κινήθηκε ανοδικά σε ολόκληρο το οκτάμηνο, με αυξημένο βάρος σε φρέσκα και χύμα προϊόντα. Η μηνιαία έκδοση της NielsenIQ «Τάσεις του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων – Αύγουστος 2025», με περίοδο σύγκρισης 30/12/2024-24/8/2025 καταγράφει ότι ο συνολικός τζίρος έφτασε τα 10,445 δισ. ευρώ στο οκτάμηνο (+7,8% ετησίως), δηλαδή περίπου +757 εκατ. ευρώ σε σχέση με πέρσι. Η άνοδος προήλθε κυρίως από δύο κατηγορίες: Τρόφιμα – Ποτά (+397 εκατ.) και Φρέσκα/χύμα (+265 εκατ.), που μαζί καλύπτουν περίπου το 87,5% της συνολικής αύξησης. Η εικόνα ενισχύει το επιχείρημα ότι υπάρχει χώρος για πραγματικές μειώσεις σε κωδικούς με μεγάλη διείσδυση στα καλάθια των καταναλωτών.
Τι θα φανεί στο τέλος του 14ημέρου
Από τις προτάσεις των εμπόρων και παραγωγών τροφίμων θα φανεί πόσες αλυσίδες και πόσοι μεγάλοι προμηθευτές καταθέτουν δεσμευτικές λίστες με μειώσεις τιμών στο ράφι, αν οι μειώσεις θα στοχεύουν κατηγορίες πρώτης ανάγκης, τι διάρκεια θα έχουν, αν θα στηριχθούν περισσότερο σε ιδιωτική ετικέτα κ.ο.κ. Πέρυσι, σύμφωνα με δημοσιευμένα στοιχεία, καλύφθηκαν εκατοντάδες κωδικοί με μειώσεις 5%-15% και συμμετοχή δεκάδων εταιριών. Φέτος ο πήχης είναι υψηλότερος.
Από την πλευρά της η κυβέρνηση, «πετώντας το μπαλάκι» στις αλυσίδες, επιθυμεί επίσης να βάλει φρένο στη γενική απαίτηση για μείωση στον ΦΠΑ. Το οικονομικό επιτελείο φοβάται απώλεια κρατικών εσόδων, χωρίς εγγύηση πλήρους μετακύλισης στον καταναλωτή, και επικαλείται ευρωπαϊκά παραδείγματα όπου μέρος της μείωσης ΦΠΑ απορροφήθηκε χωρίς να φανεί στην τελική τιμή και θεωρεί μια συμφωνημένη δέσμη μειώσεων με έλεγχο, διάρκεια και σαφή σήμανση πιο στοχευμένη.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 19/9/2025)
