Δημιουργείται ειδικό σχήμα, με ανεξάρτητη διαχείριση, για να κατευθύνει κονδύλια στην αγορά, με στόχο την προσέλκυση στρατηγικών επενδύσεων
Ακόμα μία κρίση θα πρέπει να διαχειριστούν οι γνωστοί από το παρελθόν θεσμοί, που έρχονται ξανά στο τέλος του μήνα στην Αθήνα. Αυτήν τη φορά δεν πρόκειται για δημοσιονομικό ζήτημα. Το προσχέδιο του Προϋπολογισμού, που κατατίθεται στη Βουλή στις 6 Οκτωβρίου και η μεταπρογραμματική εποπτεία συζητούνται μεν με τους δανειστές της Ελλάδας, αλλά εξ αποστάσεως και χωρίς μεγάλα μέτωπα, αφού τα μέτρα της ΔΕΘ ήταν… μετρημένα και τα υπερπλεονάσματα αυξάνονται, όπως έδειξαν και τα νέα στοιχεία για την εκτέλεση του προϋπολογισμού του εννεαμήνου.
Οι θεσμοί ξανάρχονται για το Ταμείο Ανάκαμψης, που τελειώνει τον Αύγουστο που μας έρχεται και οι καθυστερήσεις μεγαλώνουν. Ολα τα ορόσημα και οι στόχοι για την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί έως τις 31 Αυγούστου 2026, έως τότε επιτρέπονται και τροποποιήσεις. Ολες οι αιτήσεις πληρωμής πρέπει να υποβληθούν έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026. Ολες οι πληρωμές πρέπει να πραγματοποιηθούν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Απομένουν τρεις αιτήσεις για επιδοτήσεις, τέσσερις αιτήσεις για το δάνειο και περίπου τα μισά λεφτά πρέπει να φτάσουν στην αγορά. Ολα αυτά στους μήνες που απομένουν.
Στο πεδίο των επιδοτήσεων των 18 δισ. ευρώ, τα πράγματα είναι σοβαρά, γιατί το χρήμα είναι δωρεάν και δεν θα έρθει ξανά. Επιχειρείται ολικό λίφτινγκ, το οποίο θα βρεθεί στο επίκεντρο των επαφών των θεσμών στην Αθήνα με το οικονομικό επιτελείο. Οι ανατροπές είναι πολλές. Αλλάζουν ορόσημα και παρκάρονται λεφτά σε fund. Επίσης, αναζητούνται έργα που μπορούν να φέρουν δαπάνες άμεσα και… παραφουσκώνουν. Και στην άλλη πλευρά, επενδύσεις που δεν τραβάνε φεύγουν για να γίνουν με εθνικούς πόρους, αν δεν είναι επιλέξιμες να ενταχθούν στο ΕΣΠΑ.
Η εντολή των θεσμών βασίζεται σε ειδικό έγγραφο «καθοδήγησης» που εστάλη τον Ιούνιο και ζητά «να επανεξετάσουν διεξοδικά» οι επενδύσεις και οι μεταρρυθμίσεις για να διασφαλίσουν ότι όλα τα ορόσημα και οι στόχοι μπορούν να εφαρμοστούν έως την προθεσμία της 31ης Αυγούστου 2026. Μόνο τα μέτρα που είναι βέβαιο ότι θα εφαρμοστούν πλήρως έως την προθεσμία αυτή θα πρέπει να παραμείνουν, τα υπόλοιπα θα αφαιρεθούν.
Δίνεται το δικαίωμα να αλλάξει και η διατύπωση των μέτρων, των οροσήμων και των στόχων. Θα απλοποιηθεί για να διασφαλιστεί ότι περιλαμβάνει μόνο τα ουσιώδη στοιχεία. Θα επανεξετάσουν μικρές μεταρρυθμίσεις, ενδιάμεσα ορόσημα και άλλα βήματα που θα αφαιρεθούν.
Το «κλειδί» είναι η κλιμάκωση των υφιστάμενων μέτρων των οποίων η εφαρμογή προχωρά καλά (π.χ. επενδύσεις με υπεραπόδοση). Σε αυτό το σχέδιο εντάσσεται και η ψηφιοποίηση των σχολείων, εξηγούν αρμόδιες πηγές, και γενικά δαπάνες τύπου voucher που μπορούν να γίνουν γρήγορα.
Επίσης, προωθείται και διαχωρισμός έργων, ώστε να συνεχιστεί η υλοποίησή τους με εθνικά ή άλλα ενωσιακά κονδύλια (αυτό έγινε ήδη στον ΒΟΑΚ). Κρίσιμο είναι, ωστόσο, η ανάγκη το μέρος των έργων που θα εξακολουθεί να χρηματοδοτείται να αποτελεί αυτοτελή επένδυση (π.χ. να μην αφορά μόνο ενδιάμεσα στάδια, όπως μια προκήρυξη πρόσκλησης υποβολής προσφορών).
Προτείνεται και ένα νέο όχημα: η δημιουργία μέσου με ανεξάρτητη διαχείριση, ώστε να παράσχει κίνητρα για ιδιωτικές επενδύσεις. Θα πρέπει να γίνει η μεταφορά κονδυλίων στο όχημα μετά την υπογραφή συμφωνίας υλοποίησης, αλλά και να υπάρχουν συμβάσεις με τους τελικούς δικαιούχους για τη χρήση του συνόλου των μεταφερόμενων κονδυλίων. Ζητούνται διασφαλίσεις ότι οι αποφάσεις ανάθεσης των συμβάσεων θα είναι ανεξάρτητες από την κυβέρνηση και ότι η χρηματοοικονομική διαχείριση θα είναι χωριστή.
Πιο εύκολη είναι η συζήτηση μεταφοράς κονδυλίων στη συνιστώσα κράτους-μέλους του InvestEU ύψους έως και 4% του συνολικού ποσού των 18 δισ. ευρώ. Επιπλέον 6% μπορεί να διατεθεί για την επίτευξη των στόχων της πλατφόρμας στρατηγικών τεχνολογιών για την Ευρώπη (STEP). Και πάλι, το τελικό ορόσημο θα είναι η έγκριση όλων των επενδυτικών πράξεων από την επιτροπή επενδύσεων του InvestEU έως τις 31 Αυγούστου 2026 και αυτό απαιτεί χρόνο.
Επίσης, μπορεί να επιλεγεί η εισφορά μετοχικού κεφαλαίου σε εθνικές αναπτυξιακές τράπεζες (ή στις θυγατρικές τους) στο πρόγραμμα για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία (EDIP) και σε προγράμματα της Ε.Ε. για τις δορυφορικές επικοινωνίες.
Καμπανάκι για τα δάνεια, για την αποφυγή αλλαγών στη χρηματοδοτική συμφωνία
Το αίτημα για δάνεια που θα γινόταν το καλοκαίρι αναβλήθηκε για τον Σεπτέμβριο, αλλά και πάλι τα νούμερα δεν βγαίνουν. Οι ροές συμβασιοποιήσεων επενδυτικών δανείων προς τον ιδιωτικό τομέα έχουν φρενάρει και τα δάνεια για την αγορά στέγης έχουν προσκρούσει στα προβλήματα μεταβίβασης των κατοικιών. Αναζητείται λύση, αλλιώς θα γίνει τροποποίηση της δανειακής σύμβασης μεταξύ Ελλάδος και Κομισιόν και θα μειωθεί το ποσό που θα φτάσει στην αγορά, με επιπτώσεις για την εικόνα της χώρας (που διεκδικεί στον νέο πολυετή προϋπολογισμό 2028-2034 ένα ικανοποιητικό πακέτο), αλλά και για τη ρευστότητα στην οικονομία.
Ο στόχος στα δάνεια είναι να υπογραφούν έως την 31η Ιουνίου του 2026 συμβάσεις αξίας 14,33 δισ. ευρώ. Μέχρι στιγμής έχουν υπογραφεί συμβάσεις που καλύπτουν το μισό ποσό (περίπου 7,5 δισ. ευρώ). Τον Ιούνιο ο στόχος ήταν η υπογραφή πιστώσεων ύψους 9 δισ. ευρώ από χρηματοπιστωτικά ιδρύματα προς τους τελικούς δικαιούχους και δεν κατέστη προφανώς εφικτός. Πλέον επιχειρείται να πιαστεί για να υποβληθεί το σχετικό αίτημα για την 7η δόση. Εκκρεμούν άλλα δύο αιτήματα, ενώ το υπόλοιπο ποσό των δανείων έως τα 18 δισ. ευρώ που συνολικά δικαιούται η χώρα συνδέονται με τα στεγαστικά προγράμματα, αλλά και με δάνεια που διοχετεύονται από άλλους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς εκτός τραπεζών.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (19 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2025)
