Και φέτος η «γραμμή άμυνας» απέναντι στην αυθαίρετη κατάληψη αιγιαλού, με τον συνδυασμό της εφαρμογής MyCoast, των ηλεκτρονικών δημοπρασιών παραχωρήσεων και των αυστηρότερων κυρώσεων, έχει φέρει μετρήσιμα αποτελέσματα, χωρίς όμως να έχει λύσει οριστικά το πρόβλημα καταπάτησης. Μέχρι το τέλος Ιουλίου είχαν κατατεθεί περίπου 6.000 καταγγελίες στην πλατφόρμα MyCoast, με το 50%-55% να έχει ήδη ελεγχθεί, με την επιβολή προστίμων όπου διαπιστώθηκαν παραβάσεις.
ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΥ
Σε σύγκριση με πέρυσι, παρατηρείται αισθητή αποκλιμάκωση, καθώς έχουν υποβληθεί περί τις μισές καταγγελίες, στοιχείο που οι αρμόδιες Αρχές αποδίδουν σε μεγαλύτερη συμμόρφωση των επιχειρήσεων. Ωστόσο, το γεγονός ότι οι αναφορές παραμένουν κατά χιλιάδες δείχνει ότι η παράνομη κατάληψη χώρου δεν έχει εξαφανιστεί. Μόνο για τον Ιούνιο οι καταγγελίες ξεπερνούσαν τις 2.600, ενώ σχεδόν 300 είχαν προηγηθεί τον Μάιο, πριν δηλαδή από την κορύφωση της σεζόν. Μέχρι τα μέσα Ιουλίου οι αναφορές ξεπέρασαν τις 4.200, με τις Αρχές να αναφέρουν ότι πάνω από τις μισές υποθέσεις έχουν ήδη ελεγχθεί και ότι τα πρόστιμα σε αρκετές περιπτώσεις υπερβαίνουν τα 60.000 ευρώ.
Η γεωγραφική κατανομή των καταγγελιών αναδεικνύει συγκεκριμένες «θερμές ζώνες». Για τον Ιούνιο, πρωταθλητές ήταν η Ανατολική Αττική (396 αναφορές, εκ των οποίων 106 στον Δήμο Σαρωνικού) και η Χαλκιδική (351), ακολουθούμενες από τη Μαγνησία (189), τη Ρόδο (164) και την Πρέβεζα (133). Υψηλές μετρήσεις κατεγράφησαν επίσης σε Κορινθία, Θάσο, Κέρκυρα, Θεσσαλονίκη, Καβάλα, Μεσσηνία, Νησιά Αργοσαρωνικού και Ζάκυνθο. Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι η πίεση είναι εντονότερη σε περιοχές υψηλής τουριστικής κίνησης γύρω από μεγάλα αστικά κέντρα και σε δημοφιλείς ταξιδιωτικούς προορισμούς, όπου συχνά οι παραβάσεις ξεφεύγουν από κάθε όριο.
ΚΑΤΑΠΑΤΗΣΗ 2,5 ΣΤΡΕΜΜΑΤΩΝ!
Ενδεικτική είναι η υπόθεση στην Αφυτο Χαλκιδικής, όπου ιδιοκτήτης beach bar είχε καταλάβει παράνομα έκταση περίπου 2,5 στρεμμάτων, με εκατοντάδες ομπρέλες και ξαπλώστρες να φτάνουν ως τη θάλασσα, χωρίς άδεια χρήσης αιγιαλού. Το κατάστημα σφραγίστηκε για 48 ώρες και διατάχθηκε η απομάκρυνση του εξοπλισμού εντός πέντε ημερών.
Στη βάση των νέων μέτρων βρίσκεται ο νόμος 5092/2024, ο οποίος άλλαξε τον τρόπο παραχώρησης του αιγιαλού, αποσπώντας τον από τον έλεγχο των κατά τόπους Αρχών, μεταφέροντας το βάρος σε ηλεκτρονικές, ανοιχτές διαδικασίες και συστηματοποιώντας τους ελέγχους μέσω του πληροφοριακού συστήματος και της εφαρμογής MyCoast. Η βασική καινοτομία είναι ότι ο πολίτης μπορεί να δει το σημείο της παραχώρησης, να ελέγξει τι επιτρέπεται και, εφόσον διαπιστώσει υπέρβαση ή αυθαίρετη κατάληψη, να υποβάλει καταγγελία – επώνυμα ή ανώνυμα. Παράλληλα, για πρώτη φορά θεσπίστηκαν ρητά πρόστιμα για παρεμπόδιση της ελεύθερης πρόσβασης στο κοινόχρηστο τμήμα της ακτής, από 2.000 έως 60.000 ευρώ, ενώ για υπότροπους προβλέπεται μέχρι και αποκλεισμός από μελλοντικές παραχωρήσεις για πολυετή περίοδο.
Πού «κολλάει» το σύστημα
Η εμπειρία του περσινού καλοκαιριού αποκαλύπτει τόσο τη χρησιμότητα του εργαλείου όσο και τα «βαρίδια» του συστήματος. Το 2024 κατατέθηκαν 41.737 καταγγελίες μέσω MyCoast: το 70% αφορούσε αυθαίρετη κατάληψη, 5.665 περιπτώσεις παρακώλυσης της ελεύθερης πρόσβασης, ενώ ένα σημαντικό 60% του συνόλου συγκεντρώθηκε σε μόλις 10 περιοχές. Στην πρώτη 5άδα βρέθηκαν η Χαλκιδική (8.089), η Αττική – Ανατολική Αττική (3.389), τα Δωδεκάνησα Α’ (2.530), η Μεσσηνία (1.982) και η Κέρκυρα (1.881). Παρά τη μαζική συμμετοχή των πολιτών, ο έλεγχος ολοκληρώθηκε μόλις σε 12.517 υποθέσεις, ενώ 18.852 δεν ελέγχθηκαν ποτέ.
Οι λόγοι που κρατούν χαμηλά την «ταχύτητα» επιβολής του νόμου είναι καταγεγραμμένοι και σε σχετική έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, το οποίο επισημαίνει πως οι κτηματικές υπηρεσίες στερούνται επαρκούς προσωπικού και σύγχρονων εργαλείων (drones, τηλεπισκόπηση), με αποτέλεσμα οι αυτοψίες να γίνονται χειροκίνητα, με μετροταινίες και με κορδέλες, μόνο τις εργάσιμες ημέρες και εντός ωραρίου. Η καθυστέρηση μεταξύ καταγγελίας και ελέγχου μπορεί να φτάσει τους μήνες, αποδυναμώνοντας το αποτρεπτικό αποτέλεσμα των κυρώσεων, γι’ αυτό και συστήνεται πρόγραμμα τακτικών ελέγχων βάσει κινδύνου και καλύτερος συντονισμός με δήμους και άλλους φορείς. Τα προβλήματα του μηχανισμού εφαρμογής μπλοκάρουν τη ροή των υποθέσεων, και οι ανοιχτές πληγές στις ακτές αργούν να κλείσουν ή δεν κλείνουν καθόλου.
Σε αυτό το πλαίσιο η φετινή εικόνα είναι αυτή της μερικής επιτυχίας. Από τη μία, υπάρχουν λιγότερες καταγγελίες από πέρυσι στην ίδια φάση της σεζόν, περισσότερες και ταχύτερες αυτοψίες, επιβολή υψηλών προστίμων και ορατές ενέργειες συμμόρφωσης. Από την άλλη, οι χιλιάδες καταγγελίες δείχνουν ότι οι παραβάσεις επιμένουν, ιδιαίτερα σε σημεία με υψηλή εμπορική πίεση, και ο ελεγκτικός βραχίονας εξακολουθεί να έχει περιορισμούς, υπογραμμίζοντας το διακύβευμα του Αυγούστου, που είναι η «ουρά» των εκκρεμών υποθέσεων να μειωθεί ουσιαστικά.
Επιχείρηση «Θέρος» σαρώνει φοροφυγάδες σε τουριστικά hot spots
Παράλληλα με τους ελέγχους στον αιγιαλό, τρέχει και η Επιχείρηση «Θέρος» της ΑΑΔΕ, στοχεύοντας τη φοροδιαφυγή σε τουριστικούς προορισμούς με αιφνιδιαστικές αυτοψίες και εκτεταμένες διασταυρώσεις σε POS, ταμειακές, myDATA και δηλώσεις ΦΠΑ. Ενδεικτικά, σε κατάστημα στη Μύκονο εντοπίστηκαν μη εκδοθείσες αποδείξεις 107.000 ευρώ για το 2021-2022 και επιβλήθηκε πρόστιμο 13.000 ευρώ και διήμερο κλείσιμο. Σε ιταλικό εστιατόριο επιβλήθηκε 48ωρο λουκέτο για μη έκδοση απόδειξης 28.000 ευρώ (χρήση 2021). Πρόστιμα επιβλήθηκαν σε εταιρίες ενοικίασης οχημάτων σε Πάρο και Μήλο για μη έκδοση αποδείξεων 18.000 ευρώ.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 14/8/2025)
