Η επιχείρηση εντοπισμού και κατάσχεσης των δεξαμενόπλοιων που έχουν μπει στη λίστα των κυρώσεων των ΗΠΑ συνεχίζεται με αμείωτο ρυθμό. Ηδη οι ναυτικές δυνάμεις των ΗΠΑ, κατ’ εντολή του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, έχουν καταλάβει και κατέσχεσαν πέντε δεξαμενόπλοια
Η τελευταία κατάσχεση έγινε στο τάνκερ «Olina» στα ύδατά της, σηματοδοτώντας την πέμπτη παρόμοια αναχαίτιση τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς η κυβέρνηση της Ουάσινγκτον κλιμακώνει την εκστρατεία της κατά πλοίων που φέρεται ότι συνδέονται με το αργό πετρέλαιο της Βενεζουέλας, που έχει υποστεί κυρώσεις και λειτουργούν υπό παραπλανητικές σημαίες. Οι αμερικανικές δυνάμεις κατέλαβαν τον έλεγχο του πλοίου «Olina», συνολικής χωρητικότητας 114.809 dwt, στην Καραϊβική, κοντά στο Τρινιντάντ, στην τελευταία σε μια σειρά από ναυτικές κατασχέσεις υψηλού συμβολισμού, που αποσκοπούν στην επιβολή κυρώσεων που συνδέονται με τις εξαγωγές πετρελαίου της Βενεζουέλας.
Επισημαίνεται ότι έχουν επιβληθεί κυρώσεις από τις ΗΠΑ σε συνολικά 200 πλοία, τα οποία έχουν χαρακτηριστεί «πλοία που συμμετέχουν στο δίκτυο μεταφοράς πετρελαίου από την Βενεζουέλα».
Ωστόσο, το σκηνικό που διαμορφώνεται στη διεθνή ναυσιπλοΐα επισκιάζεται από τις πολιτικές αποφάσεις του προέδρου των ΗΠΑ, ο οποίος έχει κηρύξει ανοιχτό πόλεμο στον «σκιώδη» στόλο μεταφοράς πετρελαίου της Βενεζουέλας. Εκτιμάται ότι περίπου 150 με 200 πλοία αποτελούν τον πυρήνα του «σκιώδους» στόλου που εξυπηρετεί αποκλειστικά και κατά προτεραιότητα τη Βενεζουέλα. Από αυτά, τα 80 πλοία χρησιμοποιούνται από ένα διεθνές κοινό δίκτυο διακίνησης και εμπορίας αργού πετρελαίου που μεταφέρει και πετρέλαια του Ιράν. Τα πλοία αυτά έχουν εντοπιστεί να πραγματοποιούν μεταφορτώσεις πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο (Ship-to-Ship transfer) ανοικτά των ακτών της Μαλαισίας και στον Ατλαντικό.
Ωστόσο, το ζητούμενο είναι, αν μετά τις κατασχέσεις των πέντε πλοίων, από τις στρατιωτικές δυνάμεις των ΗΠΑ, θα συνεχιστεί η επιχείρηση εξεύρεσης και κατάσχεσης και των 200 πλοίων που έχουν συμπεριληφθεί στη λίστα με τις κυρώσεις.
Υπογραμμίζεται ότι παρατηρείται εδώ και δύο εβδομάδες μετακίνηση αυτών των πλοίων προς το ρωσικό νηολόγιο.
Υπολογίζεται ότι περίπου 40 πλοία που παλαιότερα μετέφεραν αποκλειστικά πετρέλαιο από τη Βενεζουέλα τώρα έχουν ενταχθεί στον ευρύτερο «σκιώδη «στόλο που υποστηρίζει τη Ρωσία, αναζητώντας τη στρατιωτική προστασία της Μόσχας. Ναυτιλιακοί κύκλοι, πάντως, ανεβάζουν τον συνολικό παγκόσμιο «σκιώδη» στόλο σε 3.300 πλοία.
Μετά το τελευταίο πακέτο κυρώσεων, σημειωτέον, το οποίο επιβλήθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 2025, η Ευρωπαϊκή Ενωση πρόσθεσε επιπλέον 41 δεξαμενόπλοια στη λίστα του «σκιώδους» στόλου, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό των πλοίων στα οποία έχουν επιβληθεί περιορισμοί σε 597 πλοία.
Επισημαίνεται, επίσης, ότι οι ΗΠΑ είχαν επιβάλει κυρώσεις σε περισσότερα από 180 τάνκερ.
Ο «σκιώδης» στόλος που εξυπηρετεί αποκλειστικά το ρωσικό πετρέλαιο υπολογίζεται σε περίπου 1.240 πλοία, σύμφωνα με αναφορές του Νοεμβρίου του περασμένου έτους. Μέσα σε αυτά τα πλοία είναι και ένας μεγάλος αριθμός δεξαμενόπλοιων που πωλήθηκε από ελληνικών συμφερόντων εταιρίες και γι’ αυτόν τον λόγο ορισμένα από αυτά τα πλοία φέρουν ελληνικά ονόματα.
ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΤΙΜΟΡ
Σύμφωνα με ναυτιλιακές βάσεις δεδομένων, το «Olina» ύψωνε σημαία του Ανατολικού Τιμόρ, μια τακτική που συνδέεται όλο και περισσότερο με τα λεγόμενα δεξαμενόπλοια «σκιώδους» στόλου που προσπαθούν να αποφύγουν τη διεθνή εποπτεία.
Το σύστημα αυτόματης αναγνώρισης (AIS) του ήταν ενεργό τελευταία φορά τον Νοέμβριο του 2025, δείχνοντας το σκάφος στα ανοικτά των ακτών της Νότιας Αμερικής, στην αποκλειστική οικονομική ζώνη της Βενεζουέλας, βορειοανατολικά του Κουρασάο. Πριν από αυτό το σκάφος επισκέφθηκε λιμάνια στη Νότια Κορέα και την Κίνα.
Τα στοιχεία για τις θαλάσσιες διαδρομές που ακολούθησε το πλοίο υποδηλώνουν ότι το «Olina» φόρτωσε φορτίο στον τερματικό σταθμό Jose στη Βενεζουέλα στις 24-25 Δεκεμβρίου και άρχισε να διασχίζει την Καραϊβική μεταξύ 2-4 Ιανουαρίου.
Η κυριότητα του πλοίου είναι καταχωρισμένη στο Χονγκ Κονγκ, υπό την Tantye Peur Limited από τον Ιούλιο του 2025, σύμφωνα με τα σχετικά έγγραφα. Το «Olina» έχει πληγεί από αυτό που οι αναλυτές περιγράφουν ως «τρίπτυχο κυρώσεων», έχοντας συμπεριληφθεί στη μαύρη λίστα όχι μόνο από τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και από το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ευρωπαϊκή Ενωση, την Αυστραλία, τον Καναδά και άλλους διεθνείς εταίρους για τον ρόλο του στη μεταφορά πετρελαίου κατά παράβαση των κυρώσεων.
Το «Olina» κατελήφθη από τον Sentinel 2 στις 5 Ιανουαρίου. Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν χαρακτηρίσει τις απαγορεύσεις μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας να διαταραχθούν τα δίκτυα πλοίων που μεταφέρουν αργό πετρέλαιο της Βενεζουέλας, συχνά σε προορισμούς στην Ασία ή μέσω μεταφορτώσεων, ενώ παράλληλα αποκρύπτουν την προέλευση, τα φορτία και τις σημαίες.
Αναζητούνται επιπλέον σκάφη στον Ατλαντικό
Σε δημόσιες δηλώσεις αυτή την εβδομάδα ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι αναζητούνται επιπλέον σκάφη που πιστεύεται ότι πλέουν στα ύδατα του Ατλαντικού και της Καραϊβικής, αν και οι ακριβείς λεπτομέρειες σχετικά με αυτές τις επιχειρήσεις και τις ταυτότητες των πλοίων παραμένουν περιορισμένες.
Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα αμερικανικές δυνάμεις επιβιβάστηκαν στο «M Sophia» στα ύδατα της Καραϊβικής, χαρακτηρίζοντας το πλοίο «άκρατο» και υπό κυρώσεις για τις διασυνδέσεις του με το παράνομο εμπόριο πετρελαίου της Βενεζουέλας.
Στον Βόρειο Ατλαντικό το υπό ρωσική σημαία «Marinera», πρώην «Bella 1», κατασχέθηκε έπειτα από μια πολυήμερη καταδίωξη που προσέλκυσε τη διεθνή προσοχή και υπογράμμισε την αυξανόμενη πολυπλοκότητα της επιβολής κυρώσεων κατά τακτικών φοροδιαφυγής, όπως η αλλαγή σημαίας και η αλλαγή ονόματος. Η Ρωσία έκτοτε έχει απειλήσει με αντίποινα κατάσχεσης πλοίων με αμερικανική σημαία.
Αμερικανοί αξιωματούχοι, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι τα πλοία που λειτουργούν χωρίς νόμιμες σημαίες ή πλαστά έγγραφα χάνουν την προστασία που συνήθως παρέχεται από το ναυτικό δίκαιο και μπορούν να επιβιβαστούν νόμιμα σε αυτά σύμφωνα με τα εντάλματα επιβολής κυρώσεων που εκδίδονται από τα αμερικανικά δικαστήρια.
Η νέα κυβέρνηση στο Καράκας φαίνεται ότι συμφωνεί να συνεργαστεί με τις Αρχές των ΗΠΑ για την εμπορία και την πώληση του αργού πετρελαίου, πιθανότατα θα υπάρξει λιγότερη ανάγκη για κατασχέσεις στη θάλασσα.
Τέσσερα πλοία που «διαφεύγουν» επέστρεψαν οικειοθελώς στο λιμάνι της, σύμφωνα με πληροφορίες έπειτα από παρέμβαση της νέας κυβέρνησης στο Καράκας.
Επίσης, ο Λευκός Οίκος έχει απαγορεύσει στη Βενεζουέλα ή σε άλλα κράτη να μεταφέρουν αργό πετρέλαιο στην Κούβα. Η απόφαση αποτελεί μέρος μιας προσπάθειας να επιβληθεί οικονομική επιβράδυνση στο νησί. Η Κούβα δεν έχει δικό της πετρέλαιο και χρειάζεται να εισάγει περίπου 35.000 βαρέλια την ημέρα για καύσιμα οχημάτων και παραγωγή ενέργειας.
Το «take it or leave it» μήνυμα Τραμπ προς την Κούβα
«Δεν θα υπάρχει άλλο πετρέλαιο ή χρήματα που θα πηγαίνουν στην Κούβα» δήλωσε ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και πρόσθεσε: «Προτείνω ανεπιφύλακτα να κάνουν μια συμφωνία, πριν να είναι πολύ αργά».
Η προοπτική περισσότερων κατασχέσεων εγείρει πρακτικά ερωτήματα σχετικά με το τι πρέπει να γίνει με τα δεξαμενόπλοια, μερικά από τα οποία φέρεται ότι είναι υποσυντηρημένα.
Η αμερικανική ακτοφυλακή ετοιμάζεται να αντιμετωπίσει μια εισροή πλοίων του «σκιώδους» στόλου, σύμφωνα με τη «Washington Post». Αυτά τα VLCC δεν είναι ταξινομημένα ως IACS ή ασφαλισμένα κατά IUMI και πολλά δεν έχουν καθόλου σημαία κράτους. Επειτα από προσωρινές επισκευές και εκφορτώσεις τα πλοία που θα κατασχεθούν θα μπορούσαν να δημοπρατηθούν.
Για να αντικαταστήσουν αυτά τα γερασμένα δεξαμενόπλοια, τα ναυτιλιακά συνδικάτα της Αμερικής κάλεσαν την κυβέρνηση να χρησιμοποιήσει τη χωρητικότητα με αμερικανικό πλήρωμα και σημαία ΗΠΑ για τη μεταφορά πετρελαίου της Βενεζουέλας.
«Για να ενισχυθεί η ανάπτυξη του στόλου με αμερικανική σημαία και να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της αμερικανικής ναυτιλιακής βιομηχανίας είναι ζωτικής σημασίας οι μεταφορείς με αμερικανική σημαία και τα αμερικανικά πληρώματά τους να έχουν πρόσβαση σε αξιόπιστες, μακροπρόθεσμες ευκαιρίες μεταφοράς φορτίου στο παγκόσμιο εμπορικό τοπίο» έγραψαν οι AMO, MM και SIU σε κοινή επιστολή. «Η απαίτηση από τα πλοία με αμερικανική σημαία, επανδρωμένα από Αμερικανούς ναυτικούς, να μεταφέρουν αργό πετρέλαιο της Βενεζουέλας νόμιμα και με ασφάλεια θα τηρούσε μακροχρόνιες ναυτιλιακές Αρχές και θα διασφάλιζε ότι οι βασικές παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού ενέργειας λειτουργούν αποτελεσματικά».
Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου εξετάζει παρόμοιες ενέργειες κατάσχεσης για πλοία χωρίς εθνικότητες, αλλά σε αυτήν την περίπτωση πλοία που εξυπηρετούν το ρωσικό εμπόριο πετρελαίου. Ο νόμος περί κυρώσεων και ξεπλύματος χρήματος της Βρετανίας του 2018 θα μπορούσε να παράσχει τη νομική βάση για τις κατασχέσεις στην ανοιχτή θάλασσα, δήλωσαν κυβερνητικές πηγές στο BBC, αν και αυτό θα συνοδευόταν από κινδύνους. Με τον υβριδικό πόλεμο στην Ευρώπη να βρίσκεται στην κορυφή της προσοχής, οι κατασχέσεις δεξαμενόπλοιων υπό την ηγεσία του Ηνωμένου Βασιλείου θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια σημαντική κλιμάκωση στη συνεχιζόμενη αντιπαράθεση της γκρίζας ζώνης με τη Μόσχα.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 16/1/2026)
