Οι διαρροές που έγιναν από κυβερνητικά στελέχη τις τελευταίες ημέρες ότι θα ακολουθηθεί διαγωνιστική διαδικασία για την ιδιωτικοποίηση του λιμένα Ελευσίνας, μέσα στο πρώτο τρίμηνο του επόμενου έτους 2026, αλλά και η διαμαρτυρία της ΟΝΕΧ, του αμφιλεγόμενου Πάνου Ξενοκώστα, ότι, μέσω της Ενωσης Ελληνικών Ναυπηγείων, της οποίας ο ίδιος ηγείται υπό την ηχηρή απουσία σχεδόν όλων των υπόλοιπων επιχειρηματιών του κλάδου, δεν συμπεριελήφθη η εταιρία του στον μηχανισμό του ευρωπαϊκού προγράμματος SAFE, ύψους 3 δισ. ευρώ, δημιουργούν νέα δεδομένα για την ανάπτυξη των λιμενικών εγκαταστάσεων της Ελευσίνας, τις προοπτικές του Ναυπηγείου της Ελευσίνας και του Θριάσιου Πεδίου.
Η κυβέρνηση, ως γνωστόν, ύστερα από συνάντηση με Αμερικανούς αξιωματούχους, ανακοίνωσε σχέδιο για ανάπτυξη «νέου λιμανιού στην Ελευσίνα», με υποστήριξη από επενδυτικά κεφάλαια των ΗΠΑ, ως ανταγωνιστικό hub προς το λιμάνι του Πειραιά. Με τροπολογία, που ενσωματώθηκε σε σχετικό νόμο, τον Νοέμβριο του 2025, επιτρέπει στην εταιρία ΟΝΕΧ, που διαχειρίζεται τα ναυπηγεία, να δρα πέρα από ναυπηγικές εργασίες και δύναται να αναλάβει εμπορικές, λιμενικές, logistics, ενεργειακές και έως και αμυντικές χρήσεις στον χώρο των Ναυπηγείων/λιμανιού Ελευσίνας.
Το σχέδιο προβλέπει ότι το νέο λιμάνι θα κατασκευαστεί σε έκταση 800 στρεμμάτων εντός των εγκαταστάσεων των ναυπηγείων, ενώ θα υπάρχει σύνδεση με το εμπορευματικό και logistic hub του Θριάσιο Εμπορευματικό Κέντρο, με σιδηροδρομικές και οδικές συνδέσεις, ώστε να δημιουργηθεί ένας «φορέας μεταφοράς και logistics» δυτικής Αττικής.
Η εκτιμώμενη επένδυση για το συνολικό έργο για το λιμάνι, τα ναυπηγεία και τα logistics προσεγγίζει περίπου το 1 δισ. ευρώ, σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών και αναλυτών. Σύμφωνα με δηλώσεις των υπουργών Ναυτιλίας και Ανάπτυξης, η ρύθμιση αφορά προς το παρόν μόνο τα ναυπηγεία της Ελευσίνας και όχι το λιμάνι. Η παραχώρηση λιμένα, όπως επισημαίνουν διάφοροι οικονομικοί και νομικοί παράγοντες, για να είναι νόμιμη και να μην έχει νομικά κενά απαιτεί δημοσιοποίηση των διατάξεων του διαγωνισμού, περιβαλλοντικές μελέτες, μελέτες χωροταξίας και δημόσιες διαβουλεύσεις. Αυτό «τραβάει» τον χρόνο πριν από την προκήρυξη.
Αξίζει να υπογραμμιστεί ότι διαφαίνεται πως υπάρχει διαφωνία εντός κυβέρνησης για το ποιο υπουργείο είναι αρμόδιο για την τελική διαχείριση και ιδιοκτησία του λιμανιού (το υπουργείο Ναυτιλίας ή το υπουργείο Ανάπτυξης).
Επίσης, να αναφερθεί ότι υπάρχουν τοπικές αντιδράσεις. Ορισμένοι φορείς και κάτοικοι έχουν εκφράσει ανησυχίες για περιβαλλοντικές και χωροταξικές συνέπειες, ειδικά όσον αφορά πιθανές υποδομές LNG / ενεργειακές εγκαταστάσεις. Ωστόσο, βάσει των πρόσφατων κινήσεων, η πιο ρεαλιστική εκτίμηση είναι:
* Η τελική νομοθετική και θεσμική ωρίμανση (όροι παραχώρησης, περιβαλλοντικές μελέτες, master-plan) θα γίνουν μέσα στο 2026.
* Η προκήρυξη του διαγωνισμού ή πρόταση παραχώρησης, αν όλα εξελιχθούν ομαλά, θα γίνει είτε στο 2ο εξάμηνο 2026 είτα στις αρχές 2027.
Αν όλα κυλήσουν ομαλά, η ανακοίνωση ανάθεσης παραχώρησης ενδεχομένως να γίνει πιθανόν το 2027, με στόχο λειτουργία υποδομών και της πρώτης φάσης λιμένα μέσα στο 2028-2029.
Απορρίφθηκε, χωρίς… πολλά πολλά, το αίτημα των ναυπηγείων από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα
Είναι αλήθεια ότι η ανακοίνωση της Ενωσης Ελληνικών Ναυπηγείων, πρόεδρος της οποίας είναι ο Πάνος Ξενοκώστας, για το «κόψιμο» της ΟΝΕΧ από το πρόγραμμα SAFE ξάφνιασε τους παροικούντες της Ακτής Μιαούλη. Αναλυτικότερα, η Ενωση Ελληνικών Ναυπηγείων, με επικεφαλής τον αμφιλεγόμενο, σύμφωνα με κύκλους της αγοράς και στοιχεία για τις επιχειρηματικές κινήσεις του που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, Πάνου Ξενοκώστα, κατήγγειλε τον αποκλεισμό της πρότασης του Ομίλου ONEX (του Πάνου Ξενοκώστα!) από τη λίστα των προγραμμάτων που η Ελλάδα προωθεί προς χρηματοδότηση μέσω του ευρωπαϊκού μηχανισμού SAFE.
Η ΕΕΝ υποστήριξε σοβαρή απόκλιση από τις προβλεπόμενες διαδικασίες και ζήτησε εξηγήσεις για την απουσία μιας πλήρως τεκμηριωμένης εγχώριας πρότασης από τον κατάλογο των υποβληθέντων έργων.
Συγκεκριμένα, η ένωση εξέφρασε την έντονη διαμαρτυρία της για τον αποκλεισμό της πρότασης του Ομίλου ONEX Shipyards & Technologies από την επικαιροποιημένη λίστα προγραμμάτων που διαβιβάστηκαν προς χρηματοδότηση μέσω του ευρωπαϊκού μηχανισμού SAFE. Οπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση, η πρόταση δεν καταγράφηκε καν στη λίστα των 25 έργων συνολικής αξίας 3 δισ. ευρώ, παρά το γεγονός ότι ο φάκελος κατατέθηκε σύμφωνα με όλες τις οδηγίες της ΓΔΑΕΕ και καλύπτει πλήρως τα κριτήρια του SAFE.
Η ΕΕΝ τονίζει, επίσης, ότι δεν υπήρξε καμία επίσημη ενημέρωση, ούτε προς την ένωση ούτε προς την ONEX, γεγονός που χαρακτηρίζει «θεσμική απόκλιση». Οπως επισημαίνει, κανείς από τη ΓΔΑΕΕ ή το Πολεμικό Ναυτικό δεν επικοινώνησε για διευκρινίσεις ή συμπληρωματικά στοιχεία, ούτε για να αιτιολογήσει τη μη συμπερίληψη της πρότασης. Από την πλευρά τους κύκλοι των αρμόδιων δημόσιων φορέων αναφέρουν ότι η πρόταση της ONEX δεν εξετάστηκε επειδή τα Ναυπηγεία της Ελευσίνας δεν έχουν τη δυνατότητα να φέρουν σε πέρας το έργο, ενώ επανέφεραν τις ψευδείς δηλώσεις που έκαναν ανώτατα στελέχη της εν λόγω επιχείρησης πριν από περίπου πέντε χρόνια, όταν δημόσια υποστήριζαν ότι στα Ναυπηγεία της Σύρου, που έχουν περάσει στον Πάνο Ξενοκώστα, είχε αρχίσει η κατασκευή της φρεγάτας «Θεμιστοκλής»!
Επισημαίνεται ότι η πρόταση της ONEX αφορούσε τρεις κατηγορίες πλοίων που καλύπτουν υπαρκτές και δημόσια διατυπωμένες ανάγκες του Πολεμικού Ναυτικού: Ταχεία Περιπολικά Κρούσης (ΤΠΚ), modular πλοία από OPV έως κορβέτες πολλαπλών αποστολών, καθώς και κανονιοφόρους. Τα σχέδια αυτά είναι απολύτως συμβατά με την Εθνική Αμυντική Βιομηχανική Στρατηγική, αλλά και με τη στρατηγική επιλογή της κυβέρνησης για ενίσχυση της εγχώριας αμυντικής παραγωγής.
Η EEN υπενθυμίζει ότι οι σχετικές προτάσεις εντάσσονται στο πλαίσιο του Συμφώνου Συνεργασίας που υπεγράφη στις 8 Μαΐου 2025 μεταξύ ΕΕΝ και ΕΕΛΕΑΑ, όπου είχε αναδειχθεί η δυνατότητα εγχώριας ναυπήγησης πολεμικών πλοίων 10%-15% φθηνότερα και 10%-20% ταχύτερα από τα ευρωπαϊκά ναυπηγεία, με συμμετοχή ελληνικών εταιριών στην κατασκευή έως και του 50% των οπλικών και ηλεκτρονικών συστημάτων.
Επίσης, όπως τονίζει η ΕΕΝ για τις ανάγκες των προτεινόμενων προγραμμάτων, έχουν υπογραφεί μνημόνια συνεργασίας με ελληνικές εταιρίες όπως τα Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα (ΕΑΣ), αλλά και με αναγνωρισμένες ευρωπαϊκές εταιρίες, όπως προβλέπει το πλαίσιο του SAFE.
Επισημαίνεται ότι στο πρόγραμμα SAFE δεν συμπεριλαμβάνονται και τα υπόλοιπα ναυπηγεία της χώρας. Ομως, οι διοικήσεις τους ουδέποτε κατέθεσαν σχετικά αιτήματα και προτάσεις, δεδομένου ότι γνώριζαν πως δεν πληρούσαν αρκετές προϋποθέσεις, όπως υποστηρίζουν παράγοντες του κλάδου, και για τον λόγο αυτό δεν υπήρξαν από την πλευρά τους αντιδράσεις ανάλογες με αυτές της ONEX του Πάνου Ξενοκώστα.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (12 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2025)
