Οι Ελληνες εφοπλιστές διαθέτουν 887 δεξαμενόπλοια, που αντιπροσωπεύουν το 29,2% της παγκόσμιας χωρητικότητας. Με άλλα λόγια, ένα στα τρία δεξαμενόπλοια (!) ανήκει σε Ελληνα εφοπλιστή ή σε ελληνική ναυτιλιακή εταιρία.
Η ελληνική ναυτιλία αριθμεί πλέον 5.691 πλοία και αντιπροσωπεύει περίπου το 20% της παγκόσμιας χωρητικότητας (σε όρους deadweight – dwt), καθιστώντας την Ελλάδα τη μεγαλύτερη ναυτιλιακή δύναμη στον κόσμο. Ο ελληνόκτητος στόλος έχει παρουσιάσει αξιοσημείωτη ανάπτυξη, αυξάνοντας τη χωρητικότητά του κατά περισσότερο από 42% από το 2015 μέχρι σήμερα.
Οι Ελληνες εφοπλιστές κατέχουν επίσης 2.685 φορτηγά πλοία, που αντιστοιχεί στο 24,9% της παγκόσμιας χωρητικότητας, 526 πλοία μεταφοράς χημικών και προϊόντων πετρελαίου, που είναι το 15,4% της παγκόσμιας χωρητικότητας, και 72 πλοία μεταφοράς οχημάτων, που αντιστοιχεί στο 8,2% της παγκόσμιας χωρητικότητας. Οι Ελληνες εφοπλιστές κατέχουν, επίσης, 169 πλοία LNG, που είναι το 24,5% της παγκόσμιας χωρητικότητας, και 153 πλοία LPG, που είναι το 11% της παγκόσμιας χωρητικότητας. Διαθέτουν επιπλέον και 528 πλοία μεταφοράς κοντέινερ, που αντιπροσωπεύουν το 8,1% της παγκόσμιας χωρητικότητας.
Επισημαίνεται ότι η ελληνική ναυτιλία δραστηριοποιείται κυρίως στον bulk/tramp τομέα, ενώ παράλληλα είναι ο μεγαλύτερος μεταφορέας φορτίων μεταξύ τρίτων χωρών (cross-trader) στον κόσμο.
Το 2024 ελληνικά πλοία προσέγγισαν λιμάνια σε 176 χώρες ανά την υφήλιο. Ο τομέας της bulk/tramp ναυτιλίας μεταφέρει βασικά αγαθά, όπως τρόφιμα, πρώτες ύλες και ενεργειακά προϊόντα χωρίς σταθερά δρομολόγια. Αυτό συνεπάγεται ότι η ελληνική ναυτιλία διαθέτει υψηλό βαθμό ευελιξίας και ανταποκρίνεται ταχύτατα στις μεταβαλλόμενες συνθήκες της αγοράς.
Η πρόεδρος της Ενωσης Ελλήνων Εφοπλιστών, Μελίνα Τραυλού, στην ετήσια έκθεση επισημαίνει για τη συνεισφορά της ελληνικής ναυτιλίας στο παγκόσμιο εμπόριο ότι «σε ευρωπαϊκό πεδίο, το μήνυμά μας είναι ξεκάθαρο» και προσθέτει: «Η Ευρωπαϊκή Ενωση και η ευρωπαϊκή ναυτιλία είναι συγκοινωνούντα δοχεία, καθώς η ναυτιλία αποτελεί θεμέλιο της επισιτιστικής και ενεργειακής επάρκειας, της οικονομικής κυριαρχίας, της γεωπολιτικής σταθερότητας της Ευρώπης. Είναι επιτακτική η ανάγκη να ενισχύεται συνεχώς η αναγνώριση από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, αλλά και από τους πολίτες του αναντικατάστατου ρόλου της ναυτιλίας. Ανταγωνιστικότητα και απανθρακοποίηση οφείλουν να αντιμετωπίζονται ως ομόρροπες δυνάμεις που δρουν παράλληλα και αλληλοεπιδρούν με στόχο τη μακροχρόνια βιωσιμότητα του κλάδου. Σε εθνικό πεδίο, η μεγαλύτερη πρόκληση είναι η θωράκιση της ηγετικής μας θέσης μέσα στο συνεχώς ραγδαία μεταβαλλόμενο σύγχρονο, παγκόσμιο περιβάλλον. Ταυτόχρονα, η διατήρηση και η εξέλιξη της ναυτοσύνης μας απαιτούν τον σεβασμό στον ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα της ναυτιλίας των Ελλήνων, την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής σημαίας και τον μετασχηματισμό της ναυτικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, σύμφωνα με τα ισχύοντα ζητούμενα, αλλά και τα αναδυόμενα ψηφιακά και τεχνολογικά δεδομένα».
Επίσης, στην ετήσια έκθεση της ΕΕΕ τονίζεται ότι η ναυτιλία έχει κατορθώσει να βελτιώσει την ενεργειακή της απόδοση και να παραμείνει ο πιο φιλικός προς το περιβάλλον τρόπος μεταφοράς, χάρη στις τεράστιες επενδύσεις σε νέα πλοία και σε μετασκευές που ενσωματώνουν πράσινες καινοτομίες.
Οι Ελληνες πλοιοκτήτες βρίσκονται στην πρώτη γραμμή αυτών των εξελίξεων, αυξάνοντας συνεχώς τις παραγγελίες τους για νέα πλοία, με τη χωρητικότητα να φτάνει τα 56,2 εκατ. dwt έναντι 14,4 εκατ. dwt το 2021. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων πέντε ετών ο αριθμός των νέων πλοίων που έχουν παραγγείλει οι Ελληνες πλοιοκτήτες έχει αυξηθεί περισσότερο από πέντε φορές.
O ελληνόκτητος στόλος είναι, επίσης, ο μεγαλύτερος στόλος στον κόσμο, με δυνατότητα χρήσης εναλλακτικών καυσίμων, και ο μεγαλύτερος στόλος εφοδιασμένος με SΟx scrubbers. Καταγράφει, επιπλέον, υψηλότερα ποσοστά χρήσης προηγμένου περιβαλλοντικού εξοπλισμού σε σχέση με τον παγκόσμιο μέσο όρο.
«Η ναυτιλία», επισημαίνει η Μελίνα Τραυλού, «εγγυάται την επισιτιστική και ενεργειακή ασφάλεια, καθώς και την ασφάλεια της εφοδιαστικής αλυσίδας της Ε.Ε., διακινώντας το 75% του εμπορίου της με τρίτες χώρες» και συνεχίζει με το επιχείρημα: «Οι χώρες της Ε.Ε. βασίζονται σε εισαγωγές για το 95% των αναγκών τους σε πετρέλαιο και πετρελαϊκά προϊόντα, το 90% των αναγκών τους σε φυσικό αέριο και το 47% των αναγκών τους σε στερεά ορυκτά καύσιμα. Από τις εισαγωγές αυτές, το 89% του πετρελαίου και των πετρελαϊκών προϊόντων, το 47% του φυσικού αερίου (LNG) και το 93% των στερεών ορυκτών καυσίμων μεταφέρονται από πλοία. Επιπλέον, η ναυτιλία της Ε.Ε. αποτελεί από μόνη της έναν δυναμικό τομέα, με τον συνολικό οικονομικό της αντίκτυπο να εκτιμάται σε 127,8 δισ. ευρώ ετησίως. Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην ελληνική ναυτιλία, καθώς αντιπροσωπεύει πάνω από το 61% του ελεγχόμενου από την Ε.Ε. στόλου».
ΠΡΟΣΦΟΡΑ
Η ναυτιλία είναι ο πιο εξωστρεφής τομέας της ελληνικής οικονομίας, με συνολική οικονομική επίδραση που κυμαίνεται μεταξύ 7%-8% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) της χώρας κάθε χρόνο. Οι εισροές στην ελληνική οικονομία έχουν ξεπεράσει τα 150 δισ. ευρώ την τελευταία δεκαετία.
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, οι Ελληνες εφοπλιστές επανεπενδύουν ναυτιλιακά κεφάλαια και σε άλλους τομείς, τα οποία ανέρχονται σε 1,4-1,5 δισ. δολ. ΗΠΑ ετησίως.
Ειδικότερα, ποσοστό 15% των ετήσιων συναλλαγών στην εγχώρια αγορά ακινήτων αποδίδεται σε επενδύσεις πλοιοκτητών, ενώ σημαντικές επενδύσεις γίνονται στους μεγαλύτερους ομίλους των κλάδων ενέργειας, τουρισμού, μέσων ενημέρωσης και αθλητισμού.
Η ναυτιλία διαδραματίζει, επίσης, σημαντικό ρόλο στην απασχόληση, καθώς περίπου το 10% της συνολικής μισθοδοσίας στον ιδιωτικό τομέα της χώρας σχετίζεται με τον κλάδο, ο οποίος προσφέρει σχεδόν 160.000 θέσεις εργασίας (άμεσα και έμμεσα) στην Ελλάδα.
Αυτές οι θέσεις εργασίας είναι υψηλής ποιότητας και καλά αμειβόμενες, καθώς εκτιμάται ότι ο μέσος μισθός στις ναυτιλιακές εταιρίες είναι τρεις φορές υψηλότερος από τον μέσο όρο του μισθού στον ιδιωτικό τομέα.
Ο κρίσιμος ρόλος της ναυτιλίας στη διασφάλιση της οικονομικής ασφάλειας της Ευρώπης αναγνωρίζεται στην έκθεση Draghi για το μέλλον της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. Ο τομέας των μεταφορών, συμπεριλαμβανομένης της ναυτιλίας, είναι ένας από τους δέκα βασικούς κλάδους που αναλύονται στην έκθεση, με συγκεκριμένες συστάσεις για παρεμβάσεις πολιτικής.
Οι προτεραιότητες και το πρόγραμμα εργασίας της νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς και οι πρώτες πολιτικές πρωτοβουλίες που ανακοινώθηκαν (π.χ., Competitiveness Compass, Clean Industrial Deal) υιοθετούν τις συστάσεις της έκθεσης Draghi και τοποθετούν την ανταγωνιστικότητα στο επίκεντρο των πολιτικών της Ε.Ε.
Νέα ευρωπαϊκή στρατηγική για τη ναυτιλία
Βασική αρχή σε κάθε μελλοντική πολιτική της Ε.Ε. οφείλει να είναι ότι η απανθρακοποίηση πρέπει πάντα να συνυπάρχει με την ανταγωνιστικότητα, όχι να την υπονομεύει. Αυτό είναι ακόμα πιο κρίσιμο για την αναμενόμενη νέα ευρωπαϊκή στρατηγική για τη ναυτιλιακή βιομηχανία, η οποία θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την πορεία της ναυτιλίας της Ε.Ε. και του συνόλου του ναυτιλιακού τομέα τα επόμενα χρόνια.
Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να προχωρήσει στα εξής «βήματα»:
1) Να διασφαλίσει τη διεθνή ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής ναυτιλίας, διατηρώντας το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο για τη στήριξη του κλάδου και ευθυγραμμίζοντας τους ευρωπαϊκούς κανόνες με τους παγκόσμιους. Να ανταποκριθεί στις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες όλων των τομέων της ναυτιλίας, ιδίως του bulk/tramp και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜμΕ), που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ναυτιλίας της Ε.Ε. Να επιβάλει δεσμευτικές υποχρεώσεις στους παραγωγούς και προμηθευτές καυσίμων, ώστε να εξασφαλίζεται η διαθεσιμότητα ασφαλών και οικονομικά προσιτών εναλλακτικών ναυτιλιακών καυσίμων.
2) Να διευκολύνει την πρόσβαση σε δημόσια και ιδιωτική χρηματοδότηση, ώστε οι ναυτιλιακές εταιρίες να επιτύχουν τους στόχους ανταγωνιστικότητας και απανθρακοποίησης.
3) Να εξασφαλίσει την πρόσβαση του κλάδου σε επαρκή αριθμό κατάλληλα εκπαιδευμένων ναυτικών για την κάλυψη των τρεχουσών και μελλοντικών αναγκών και τη διατήρηση και επέκταση της ναυτιλιακής τεχνογνωσίας στην Ε.Ε. Η στρατηγική αυτή πρέπει να έχει τη ναυτιλία στο επίκεντρο και να υιοθετήσει μια ολιστική προσέγγιση.
Ισχυρό κοινωνικό αποτύπωμα σε έργα ανθρωπιστικού χαρακτήρα
Το ανθρωπιστικό αποτύπωμα κοινωνικής αλληλεγγύης της ναυτιλίας των Ελλήνων είναι διαχρονικό και συνεπές. Τα ευρήματα πρόσφατης έκθεσης είναι εντυπωσιακά: οι δωρεές του εφοπλισμού σε έργα πρόνοιας, ατομικά και συλλογικά, υπολογίζονται σε πάνω από 400 εκατ. δολ. ΗΠΑ ετησίως.
Ο ελληνικός εφοπλισμός είναι ο πρώτος και μοναδικός κλάδος της χώρας που έχει δημιουργήσει, μέσω της Ενωσης Ελλήνων Εφοπλιστών, την αστική μη κερδοσκοπική Εταιρεία Κοινωνικής Προσφοράς Ελληνικού Εφοπλισμού «ΣΥΝ-ΕΝΩΣΙΣ», ώστε το συλλογικό κοινωνικό έργο να έχει συνέχεια, διαφάνεια και μετρήσιμο αποτέλεσμα. Το έργο κοινωνικής προσφοράς της ελληνικής ναυτιλιακής κοινότητας επικεντρώνεται σε δράσεις κοινωνικής αλληλεγγύης, σε έργα φιλανθρωπικού και ανθρωπιστικού χαρακτήρα και σε δωρεές ευρύτερου ενδιαφέροντος. Τα τελευταία χρόνια έχουν διατεθεί πάνω από 130 εκατ. ευρώ σε κρίσιμους τομείς: υγεία, παιδεία, κοινωνική πρόνοια, επισιτιστική βοήθεια και έργα δημόσιου ενδιαφέροντος, καθώς και σε στοχευμένες παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση κρίσεων. Η φιλοσοφία είναι σταθερά προσανατολισμένη στις πραγματικές ανάγκες των πολιτών: προηγείται χαρτογράφηση των προβλημάτων, καθορίζονται προτεραιότητες, ακολουθεί διαφανής υλοποίηση και ολοκληρώνεται με έλεγχο αποτελεσματικότητας. Ετσι κάθε ευρώ που δίνεται μετατρέπεται σε υποδομή, υπηρεσία ή δεξιότητα που μένει.
Ενδεικτικό της ετοιμότητας και της κοινωνικής ευαισθησίας του κλάδου ήταν η ανταπόκριση στις πρωτοφανείς πλημμύρες της Θεσσαλίας. Με το σχέδιο δράσης «Αγιος Νικόλαος» συγκεντρώθηκαν άμεσα πάνω από 50 εκατ. ευρώ για την αποκατάσταση των πληγεισών περιοχών. Σε συνεργασία με το κράτος και τους τοπικούς φορείς, αναλήφθηκε η αποκατάσταση 33 σχολείων, αλλά και σημαντικών αρχαιολογικών χώρων και θρησκευτικών μνημείων που υπέστησαν φθορές. Παράλληλα, προωθήθηκαν έργα αντιπλημμυρικής θωράκισης, ενισχύθηκαν κοινωνικές δομές και οργανώθηκαν δράσεις υποστήριξης για νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις που επλήγησαν, ώστε να ξανασταθεί η τοπική οικονομία στα πόδια της.
Στον τομέα της υγείας, οι παρεμβάσεις ήταν πολυεπίπεδες: αναβάθμιση και ανακαίνιση υποδομών δημόσιων νοσοκομείων, προμήθεια σύγχρονου ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού και ενίσχυση της πρωτοβάθμιας φροντίδας σε απομακρυσμένες περιοχές. Ιδιαίτερη μέριμνα δόθηκε στα παιδιά, στους ηλικιωμένους και στα άτομα με αναπηρία, με στόχο τη μείωση των ανισοτήτων πρόσβασης σε ποιοτικές υπηρεσίες. Κινητές μονάδες υγείας, προγράμματα πρόληψης και πρωτοβουλίες υποστήριξης ψυχικής υγείας συμπλήρωσαν το πλέγμα των δράσεων, δημιουργώντας ένα πιο ανθεκτικό σύστημα φροντίδας.
Με ξεχωριστή έμφαση στη νέα γενιά, θεσπίστηκε το μεγαλύτερο πρόγραμμα υποτροφιών μεταπτυχιακών σπουδών στην Ελλάδα. Πέρυσι χορηγήθηκαν 111 υποτροφίες σε νέες και νέους που διακρίθηκαν στις σπουδές τους, ενώ για το ακαδημαϊκό έτος 2025-2026 προβλέπονται 130. Το πρόγραμμα εστιάζει σε κλάδους στρατηγικής σημασίας, όπως ναυτική τεχνολογία, ενεργειακή αποδοτικότητα, εφοδιαστική αλυσίδα και ψηφιακά συστήματα, και πλαισιώνεται από mentoring, πρακτική άσκηση και δίκτυα επαγγελματικής διασύνδεσης. Στόχος είναι να παραχθεί γνώση που επιστρέφει στην οικονομία και πολλαπλασιάζει το κοινωνικό όφελος.
Πέρα από τις έκτακτες ενισχύσεις, η «ΣΥΝ-ΕΝΩΣΙΣ» υλοποιεί σταθερά προγράμματα κοινωνικής πρόνοιας: στήριξη ιδρυμάτων παιδικής προστασίας και δομών φροντίδας ηλικιωμένων, ενίσχυση κοινωνικών παντοπωλείων και προγραμμάτων σίτισης, καθώς και συνεργασίες με δήμους και μη κυβερνητικές οργανώσεις για αναπλάσεις κοινόχρηστων χώρων και δράσεις περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης. Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν η ναυτική εκπαίδευση και η κατάρτιση, με υποστήριξη ακαδημιών, εξοπλισμό προσομοιωτών, προγράμματα ασφάλειας και επανειδίκευσης, ώστε οι ναυτικοί να συμβαδίζουν με τα νέα ψηφιακά και τεχνολογικά δεδομένα.
Συνολικά, το πλέγμα δράσεων αποδεικνύει ότι η ελληνική ναυτιλία δεν περιορίζεται στον ρόλο του οικονομικού πρωταθλητή, αλλά λειτουργεί ως υπεύθυνος κοινωνικός εταίρος με σχέδιο, συνέχεια και μετρήσιμο αποτέλεσμα. Επενδύοντας στους ανθρώπους, θωρακίζοντας τις κοινότητες και στηρίζοντας την εκπαίδευση, επιβεβαιώνει στην πράξη ότι η ευημερία δεν είναι μόνο θέμα αριθμών, αλλά πρωτίστως θέμα αξιών και συλλογικής ευθύνης.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 29/8/2025)
