Οι ναυτιλιακές καλούνται να υιοθετήσουν τεχνολογίες και πρακτικές ESG για βιώσιμη λειτουργία και μείωση περιβαλλοντικού αποτυπώματος
«Βρισκόμαστε σε μία περίοδο όπου εκκολάπτεται το σύγχρονο περιβάλλον για την ανάπτυξη των νέων θαλάσσιων μεταφορών, ως εκ τούτου όλα τα εμπλεκόμενα μέρη της αγοράς προετοιμάζονται να αξιοποιήσουν τα νέα δεδομένα που προέρχονται από το Ευρωπαϊκό Πακέτο Πράσινης Ανάπτυξης και το περίφημο Πράσινο Ταμείο. Ενα τέτοιο περιβάλλον μπορεί να προσελκύσει νέους επενδυτές, οι οποίοι καλούνται να συμμετάσχουν σε μία αγορά τα παγκόσμια χαρακτηριστικά της οποίας είναι πασιφανώς θετικά». Οι επισημάνσεις αυτές διατυπώνονται στην ετήσια έκθεση της XRTC, πρόεδρος της οποίας είναι ο Γιώργος Ξηραδάκης. Στην έκθεση αναλύονται οι παθογένειες της ελληνικής ακτοπλοΐας, οι προοπτικές της και καταγράφεται η σημερινή κατάσταση των εταιριών και των πλοίων.
«Σε αυτό το θετικό περιβάλλον», επισημαίνεται στην έκθεση, «πρέπει να προσθέσουμε την επιθυμία του κράτους για τον σχεδιασμό ενός ορθολογιστικού δικτύου μεταφορών, τη διατήρηση ήρεμου κλίματος εργασιακών σχέσεων και την ανάπτυξη της εκπαίδευσης των ναυτικών και στελεχών.
Ομως, στο ίδιο περιβάλλον οι ναυτιλιακές εταιρίες καλούνται να αναπτύξουν τα κοινωνικά, περιβαλλοντικά και εταιρικής διακυβέρνησης κριτήρια (ESG – Environmental, Social, Governance Issues), καθώς, επίσης, και να αναπτύξουν τη διαχείριση μέσω της ψηφιοποίησης και άλλων τεχνολογικών εργαλείων».
Ανάμεσα στις αδυναμίες των εταιριών και του θαλάσσιου δικτύου, που εντοπίζονται από την ετήσια έκθεση της XRTC, είναι:
– Η καθυστέρηση στην ανανέωση του στόλου, η συγκεχυμένη κυβερνητική και ευρωπαϊκή πολιτική η οποία προκαλεί καθυστερήσεις στην υλοποίηση επενδυτικών προγραμμάτων.
– Η αντιδεοντολογική αδιαφάνεια των οικονομικών στοιχείων των περισσότερων ναυτιλιακών εταιριών, ακόμα κι αυτών που επιδοτούνται.
– Οι αυξητικές τάσεις στα κόστη διαχείρισης εξαιτίας πληθωριστικών πιέσεων και κόστους προσαρμογής στις νέες περιβαλλοντικές διατάξεις.
– Η έλλειψη νέων επενδυτικών σχημάτων και αδυναμία αξιοποίησης της τεχνολογικής και διαχειριστικής επάρκειας λόγω έλλειψης πόρων.
Ωστόσο, στη μελέτη της XRTC αναλύονται και οι δυνάμεις της ελληνικής ακτοπλοΐας, που είναι:
– Η σταθερότητα της αγοράς με ικανοποιητικό ρυθμό ανάπτυξης.
– Η διαμόρφωση νέου χάρτη ενδονησιωτικών ακτοπλοϊκών επικοινωνιών, που δημιουργεί νέες υπηρεσίες και αυξάνει τις απαιτήσεις της αγοράς.
– Η αυξημένη ζήτηση ανεξάρτητη του ύψους ανταγωνισμού από τις αεροπορικές μεταφορές.
– Η τεχνολογική και διαχειριστική επάρκεια, ικανή να επιταχύνει τη μετάβαση στις πράσινες μεταφορές.
– Η ικανοποιητική οικονομική υποστήριξη μέσω των επιδοτήσεων άγονων γραμμών.
Στη συνέχεια, η μελέτη αναφέρει τις ευκαιρίες που παρουσιάζονται για τις ελληνικές ναυτιλιακές εταιρίες, που είναι η ανάγκη ανανέωσης και εκσυγχρονισμού του στόλου, η αξιοποίηση περιβαλλοντικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ενωσης για τη συμμόρφωση με τα πρότυπα ESG, η δημιουργία νέου μεταφορικού έργου λόγω νέων επενδύσεων στα νησιά, η ευκαιρία ανάπτυξης της ελληνικής ναυπηγικής βιομηχανίας και η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών πλοίων.
Seajets: Ο κορυφαίος στόλος ταχυπλόων στον πλανήτη
Η εταιρία Seajets, συμφερόντων του Μάριου Ηλιόπουλου, αποτελεί τη μεγαλύτερη ιδιωτική ελληνική ακτοπλοϊκή εταιρία, με στόλο 29 πλοία (24 ταχύπλοα και πέντε συμβατικά). Διαθέτει τον μεγαλύτερο στόλο ταχυπλόων παγκοσμίως και εξυπηρετεί 50 νησιά στο Αιγαίο, με 400 διασυνδέσεις μεταξύ λιμανιών των νησιών. Η Seajets χρησιμοποιεί τα περισσότερα ταχύπλοα πλοία της μόνο κατά την υψηλή τουριστική περίοδο, προσαρμόζοντας τα δρομολόγιά της.
Απολαμβάνει, λοιπόν, τα ιδιαίτερα πλεονεκτήματα των ταχυπλόων που δραστηριοποιούνται μόνο την περίοδο υψηλής ζήτησης. Εκ των αναφερθέντων χαρακτηριστικών, δίνεται η δυνατότητα στην εταιρία να σχεδιάζει εγκαίρως τα δρομολόγια των ταχυπλόων πλοίων της και παράλληλα να δημιουργεί νέες γραμμές.
Η εταιρία το 2024 προχώρησε στις κάτωθι αγορές πλοίων:
1. Τα αδελφά πλοία «Osman Gazi 1» και «Orhan Gazi 1», που ναυπηγήθηκαν στην Austal (Henderson) της Αυστραλίας το 2007 για λογαριασμό της τουρκικής Istanbul Deniz Otobusleri (IDO), τα οποία μετονομάστηκαν «Jumbo Jet 1» και «Jumbo Jet 2».
2. Τα ταχύπλοα «Superrunner Jet 2» (1999) και «Champion Jet 3» (1997).
3. Το «Eurochampion Jet» (ex HSC Natchan Rera), που κατασκευάστηκε το 2007 στην Αυστραλία από την Incat.
4. Το συμβατικό πλοία «Super Star II» (1986).
5. Το «Tera Jet 2», μεταφορικής ικανότητας 1.350 επιβατών και 400 οχημάτων.
6. Το συμβατικό πλοίο «Express Skiathos» (1996), από τον Ομιλο Attica, το οποίο δραστηριοποιείται στις Σποράδες αντί συνολικού τιμήματος 9 εκατ. ευρώ.
Η εταιρία προχώρησε στην 5ετή ναύλωση του «Santorini Palace», από τις Μινωικές Γραμμές. Το «High-Speed catamaran», πλοίο που μετονομάστηκε «Olympic Champion Jet», έχει ναυπηγηθεί το 2005 και θα αγοραστεί από τη Seajets μετά το πέρας της περιόδου ναύλωσης.
Επίσης, ναύλωσε το πλοίο της «Caldera Vista», στην εταιρία Africa Morocco, το οποίο θα δρομολογηθεί στη γραμμή Ταγγέρη – Αλχεθίρα.
Εκτός από τη Seajets, ο Μάριος Ηλιόπουλος έχει δημιουργήσει την εταιρία κρουαζιέρας Neonyx Cruises, ενώ έχει επίσης αγοράσει στο παρελθόν τα κρουαζιερόπλοια «Aegean Majesty» (πρώην «Veendam»), το «Queen of Oceans» (πρώην «P&O Oceana») και το «Majesty of Oceans» (πρώην «Majesty of the Seas»).
Attica και Minoan κυριαρχούν σε ανθρώπους και φορτία
Το καλοκαίρι του 2024 συνολικά 153 ακτοπλοϊκά πλοία εξυπηρέτησαν καθημερινά 115 νησιά της χώρας, είτε συνδέοντάς τα με την ενδοχώρα είτε πραγματοποιώντας συνδέσεις μεταξύ τους, επισημαίνει στην ετήσια μελέτη της για την ελληνική ακτοπλοΐα η XRTC. Συνολικά 33 εταιρίες που δραστηριοποιούνται στην ελληνική ακτοπλοϊκή αγορά σε τρεις κατηγορίες ανάλογα με το μέγεθος του στόλου τους, το είδος των πλοίων τους και τα χαρακτηριστικά τους, τονίζει η XRTC στην ανάλυση της.
Στις μεγάλες εταιρίες εντάσσονται η Attica, και οι Μινωικές, μέρος του ιταλικού Ομίλου Grimaldi, οι οποίες δημοσιοποιούν τα οικονομικά τους στοιχεία τα οποία χρησιμεύουν στην εις βάθος ανάλυσή τους σε αυτή τη μελέτη. Ο Ομιλος Attica, μετά την ολοκλήρωση της συγχώνευσης με απορρόφηση της ΑΝΕΚ, περιλαμβάνει τα εμπορικά σήματα Superfast Ferries, Blue Star Ferries, Hellenic Seaways και Anek Lines. Ο ακτοπλοϊκός της στόλος αριθμεί πλέον 43 πλοία, από τα οποία 28 είναι συμβατικά επιβατηγά/οχηματαγωγά πλοία και 13 είναι ταχύπλοα. Επίσης διαθέτει και δύο φορτηγά/οχηματαγωγά πλοία. Ο στόλος της μεταφέρει το 37% των επιβατών και το 46% των οχημάτων της ελληνικής ακτοπλοϊκής κίνησης.
Ο Ομιλος των Μινωικών αποτελείται από την εταιρία Μινωικές Γραμμές ΑΝΕ και από τη θυγατρική αυτής Minoan Italia s.p.A. και ανήκει στον ιταλικό Ομιλο Grimaldi. Ο στόλος, που δραστηριοποιείται στη γραμμή Πειραιάς – Κρήτη, αποτελείται από τρία συμβατικά επιβατηγά/ οχηματαγωγά πλοία.
Οι Attica και η Minoan Lines που δραστηριοποιούνται στην ελληνική Ακτοπλοΐα ανήκουν σε δύο από τους μεγαλύτερους ακτοπλοϊκούς ομίλους παγκοσμίως, που καταλαμβάνουν την πρώτη και την τρίτη θέση, αντίστοιχα, στους 10 μεγαλύτερους ακτοπλοϊκούς ομίλους διαχείρισης συμβατικών επιβατικών/οχηματαγωγών πλοίων παγκοσμίως σε επίπεδο μεταφορικής ικανότητας επιβατών ακτοπλοΐας, ενώ ο Ομιλος Grimaldi και ο Ομιλος Attica καταλαμβάνουν την πρώτη και την τέταρτη θέση παγκοσμίως με επίπεδο μεταφορικής ικανότητας οχημάτων.
Τα 46 πλοία των Attica και Μινωικών αποτελούν τους στυλοβάτες της αγοράς, αφού διακινούν επιβάτες και προπάντων το μεγαλύτερο μέρος των φορτίων από και προς τα νησιά. Καλύπτουν καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους τις ανάγκες των κατοίκων στη νησιωτική χώρα με μεγάλα επιβατηγά/οχηματαγωγά πλοία, των οποίων ο μέσος όρος μήκους είναι τα 144 μ.
Μεσαίες και μικρές εταιρίες ενισχύουν τη ραχοκοκαλιά των γραμμών
Στις μεσαίες εταιρίες λειτουργούν τέσσερις εταιρίες που δραστηριοποιούνται στον χώρο τόσο σε κύριες όσο και σε άγονες και ενδονησιωτικές γραμμές. Οι εταιρίες Fast Ferries, Levante Ferries, Golden Star Ferries και Dodekanisos Ferries δραστηριοποιούνται με 19 πλοία (15 συμβατικά και τέσσερα ταχύπλοα) καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου.
Τα στοιχεία των στόλων προέρχονται από τις ιστοσελίδες των εταιριών, ενώ τα στοιχεία για τις αγοραπωλησίες των πλοίων προέρχονται από το διαδίκτυο και από πηγές της αγοράς.
FAST FERRIES
H Fast Ferries ιδρύθηκε από τους Παναγιώτη και Γιάννη Παναγιωτάκη τo 1989. Η εταιρία πούλησε το πλοίο «Thunder» στον Ομιλο Attica αντί συνολικού τιμήματος 17,75 εκατ. ευρώ, ενώ προχώρησε στην αγορά των δύο πλοίων της ANMEZ, το «Διονύσιο Σολωμό» και το «Αδαμάντιο Κοραή». Τα δύο αυτά πλοία προστέθηκαν στον στόλο της εταιρίας, ο οποίος πλέον αποτελείται από πέντε συμβατικά πλοία.
LEVANTE FERRIES
Η Levante Ferries, συμφερόντων Γιώργου Θεοδόση, δημιουργήθηκε το 2015 με την ένωση τριών ακτοπλοϊκών εταιριών, των Levante, Ionissos και Zante Ferries. Εχει έξι συμβατικά πλοία, τα «Fior de Levante», «Mare di Levante», «Ανδρέας Κάλβος», «Κεφαλονιά», «Smyrna di Levante» και «Contessa di Levante», εκ των οποίων τα τέσσερα είναι δρομολογημένα στις γραμμές Πάτρας/Κυλλήνης – Ζακύνθου – Κεφαλλονιάς – Ιθάκης.
GOLDEN STAR FERRIES
Η εταιρία των Γιώργου και Δημήτρη Στεφάνου έχει πέντε πλοία, εκ των οποίων τα τρία είναι συμβατικά («Superferry», «Andros Queen» και «Andros King») και δύο ταχύπλοα «HSC Superexpress» και το «HSC Golden Princess». Η εταιρία το 2024 αγόρασε το «Andros King» (πρώην «Volcan de Taburiente»), ναυπηγημένο το 2006 στην Ισπανία, που διαθέτει χωρητικότητα 1.500 επιβατών και 310 οχημάτων, ενώ η μέγιστη ταχύτητά του φτάνει τους 22,5 κόμβους. Το που αγοράστηκε το 2024 δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει τις εργασίες μετασκευής του και δεν έχει ακόμη δρομολογηθεί.
DODEKANISOS SEAWAYS
Η Dodekanisos Seaways, της οικογενείας Σπανού, δραστηριοποιείται στις θαλάσσιες συγκοινωνίες στα Δωδεκάνησα και στα νησιά του βορειοανατολικού Αιγαίου. Διαθέτει δύο ταχύπλοα καταμαράν, το «Dodekanisos Express» και το «Dodekanisos Pride», καθώς και το Ε/Γ – Ο/Γ «Παναγία Σκιαδενή», τα οποία καλύπτουν 18 νησιωτικούς προορισμούς.
ΚΑΙ ΟΙ ΠΙΟ ΜΙΚΡΟΙ…
Στην κατηγορία των μικρότερων εταιριών λειτουργούν 26 εταιρίες που δραστηριοποιούνται στον χώρο κυρίως σε άγονες και ενδονησιωτικές γραμμές. Το σύνολο του στόλου αυτών των εταιριών είναι 61 πλοία, εκ των οποίων μόνο τα τρία είναι ταχύπλοα. Η αναφορά μας εδώ γίνεται πάντα σε επίπεδο στόλου και μόνο, καθώς αυτές οι εταιρίες δεν δημοσιοποιούν οικονομικά ή άλλου είδους στοιχεία. Τα στοιχεία των στόλων προέρχονται από τις ιστοσελίδες των εταιριών, ενώ τα στοιχεία για τις αγοραπωλησίες των πλοίων προέρχονται από το διαδίκτυο και από πηγές της αγοράς.
Επισημαίνεται ότι πολλές από αυτές τις εταιρίες, πάρα το γεγονός ότι έχουν τοπικό χαρακτήρα, παρουσιάζουν καινοτόμες διαχειριστικές δομές, υιοθετούν προγράμματα καρτών προνομίων, κρατήσεις on line, Web check in, e-tickets όπως οι μεγαλύτερες εταιρίες και εξελίσσουν το προϊόν της ακτοπλοΐας.
Επίσης, οι περισσότερες από τις εταιρίες αυτές επισκευάζουν ή και σε κάποιες περιπτώσεις χτίζουν τα πλοία τους στην Ελλάδα, γεγονός που χρήζει ιδιαίτερης ευαρέσκειας και στήριξης από το κράτος, αλλά και όλους τους δημόσιους φορείς. Βασική προϋπόθεση όμως αποτελεί η ανάπτυξη εταιρικού προφίλ, με στόχο να μπορέσουν να αντλήσουν τραπεζικά κεφάλαια.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 22/8/2025)
