Την ανάγκη για ένα πιο λειτουργικό και σαφές θεσμικό πλαίσιο στον τομέα της εξόρυξης αναδεικνύει ο Σύνδεσμος Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων (ΣΜΕ), καταθέτοντας συγκεκριμένες προτάσεις για την αξιοποίηση του εθνικού ορυκτού πλούτου. Οι παρεμβάσεις έρχονται σε συνέχεια πρόσφατων τοποθετήσεων της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, οι οποίες αναγνώρισαν τη σημασία των ορυκτών πρώτων υλών τόσο για την οικονομία όσο και για τη γεωπολιτική θέση της χώρας.
ΘΕΣΜΙΚΟΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ
Σε πρόσφατη συνάντηση με τον αρμόδιο Υφυπουργό και τη Γενική Γραμματέα του ΥΠΕΝ, ο ΣΜΕ δεσμεύτηκε να συμβάλει με τεκμηριωμένες προτάσεις σε θεσμικά και κανονιστικά ζητήματα που, σύμφωνα με τον Σύνδεσμο, δημιουργούν εμπόδια στην ανάπτυξη της εξορυκτικής δραστηριότητας χωρίς αντίστοιχο όφελος. Στο πλαίσιο αυτό, ξεκίνησε η αποστολή δύο υπομνημάτων με άμεσες παρεμβάσεις.
ΚΥΚΛΑΔΕΣ
Το πρώτο υπόμνημα αφορά το ιδιοκτησιακό καθεστώς δασικών εκτάσεων στις Κυκλάδες και γενικότερα στη νησιωτική Ελλάδα. Παρότι η νομοθεσία προβλέπει ότι το Δημόσιο φέρει το βάρος απόδειξης των δικαιωμάτων του, στην πράξη οι επιχειρήσεις υποχρεώνονται σε πολυετείς δικαστικές διαδικασίες και σε κατάθεση εγγυητικών επιστολών υψηλού κόστους. Η εφαρμογή του Κτηματολογίου δημιούργησε πρόσθετες ασάφειες, καθώς οι πρώτες εγγραφές εμφανίζουν ιδιώτες ως ιδιοκτήτες, χωρίς το Δημόσιο να ασκεί τις προβλεπόμενες αγωγές. Το αποτέλεσμα είναι αλληλοσυγκρουόμενες απαιτήσεις, καθυστερήσεις και κίνδυνος διακοπής εργασιών.
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
Το δεύτερο υπόμνημα περιλαμβάνει 12 συγκεκριμένες προτάσεις τροποποίησης της υφιστάμενης νομοθεσίας. Οι παρεμβάσεις εστιάζουν σε τεχνικά και κανονιστικά ζητήματα, με στόχο τη μείωση κόστους και χρόνου αδειοδότησης. Μεταξύ άλλων, αφορούν τη λειτουργία λατομείων εκτός λατομικών περιοχών, την αποσαφήνιση τεχνικών μελετών, τους κανονισμούς ασφαλείας, την παραχώρηση εκτάσεων, τις αποστάσεις από εγκαταστάσεις ΑΠΕ και τον καθορισμό ανταλλάγματος χρήσης.
Πιο συγκεκριμένα, οι προτάσεις αφορούν τα εξής θέματα:
Λατομεία αδρανών υλικών εκτός Λατομικών Περιοχών που εξυπηρετούν συγκεκριμένο σκοπό .
Προσδιορισμός μη ουσιωδών μεταβολών για την Τεχνική Μελέτη σε αναλογία με αυτές για τη ΜΠΕ.
Ειδικοί Κανονισμοί Ασφαλείας μηχανημάτων.
Παραχώρηση εκτάσεων κατά χρήση.
Απαλλοτρίωση ξένης ιδιοκτησίας για τα λατομεία αδρανών, όμοια με τα λατομεία μαρμάρων και βιομηχανικών ορυκτών
Θέματα διάθεσης αδρανών υλικών ως συμπαραγόμενα υλικά .
Αποστάσεις ασφαλείας που πρέπει να διατηρούνται από ΑΠΕ από υπάρχοντα λατομεία.
Επιστροφές – παραδόσεις αποκατεστημένων δασικών εκτάσεων.
Προσδιορισμός ανταλλάγματος χρήσης
Περίπτωση λατομικού χώρου που ανήκει κατά τμήματα σε περισσότερους του ενός Δήμου.
Εγκατάσταση και λειτουργία υποστηρικτικών εγκαταστάσεων των ηλεκτρομηχανολογικών.
Εκμετάλλευση λατομείων αδρανών υλικών εκτός λατομικών περιοχών, χωρίς να δημιουργείται αθέμιτος ανταγωνισμός.
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
Παράλληλα, ο ΣΜΕ προαναγγέλλει ολοκληρωμένες προτάσεις για την επικαιροποίηση της Εθνικής Πολιτικής για τις Ορυκτές Πρώτες Ύλες και συμμετοχή στις ομάδες εργασίας για την αναθεώρηση του μεταλλευτικού κώδικα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προσαρμογή στον ευρωπαϊκό Κανονισμό για τις Κρίσιμες Ορυκτές Πρώτες Ύλες, που στοχεύει στη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από τρίτες χώρες. Στο πλαίσιο αυτό, επισημαίνεται ότι το πρώτο κρίσιμο ορυκτό με πλήρη ευρωπαϊκή παραγωγική αυτονομία είναι το ελληνικό γάλλιο, το οποίο παράγεται ήδη από τη METLEN, μέλος του ΣΜΕ.
Οι προτάσεις του Συνδέσμου φιλοδοξούν να αποτελέσουν έναν πρακτικό οδικό χάρτη για μια πιο αποτελεσματική και προβλέψιμη αξιοποίηση του εθνικού ορυκτού πλούτου.
