Το νέο κοινωνικό συμβόλαιο εργοδοτών – εργαζομένων που «μπήκε στο συρτάρι», τα 11 δισ. ευρώ που λείπουν ετησίως από τις παραγωγικές επενδύσεις και το υπέρογκο ενεργειακό κόστος που «γονατίζει» τις βιομηχανίες και απειλεί με νέα λουκέτα
Του ΜΙΧΑΛΗ ΚΟΣΜΕΤΑΤΟΥ
Η ώρα του πρώτου απολογισμού συνήθως δεν αργεί για τα πρόσωπα τα οποία κατέχουν κορυφαίες θεσμικές θέσεις, συμπεριλαμβανομένων αυτών που αφορούν το επιχειρείν. Πόσο μάλλον όταν η οικονομία και η αγορά η ίδια διανύουν μια πολύ κρίσιμη περίοδο, γεμάτη από προκλήσεις, ικανή να καθορίσει το μέλλον της χώρας για τα επόμενα χρόνια. Στην περίπτωση του προέδρου του ΣΕΒ, Σπύρου Θεοδωρόπουλου, στην αποτίμηση των πεπραγμένων της μέχρι τώρα παρουσίας του στη διοίκηση του μεγαλύτερου φορέα για την επιχειρηματικότητα, και όχι μόνο για τη βιομηχανία, στην Ελλάδα διαπιστώνονται ορισμένα «κενά».
Ισως γιατί πολλοί θα περίμεναν μία ακόμα πιο δραστική και πιο «παρεμβατική» αντιμετώπιση των προβλημάτων από έναν έμπειρο παράγοντα, επιτυχημένο στην προσωπική επιχειρηματική πορεία του, με γνώση και ιδέες, με θέληση να διορθώσει τα κακώς κείμενα, όπως είχε δείξει κατά την προεκλογική περίοδο, τότε που ζητούσε και έλαβε την ψήφο της εμπιστοσύνης του σώματος. «Μπαρουτοκαπνισμένο», με λίγα λόγια. Και ταυτόχρονα δεκτικό σε απόψεις, «ανοικτό» σε προτάσεις και επιλογές. Μια εικόνα η οποία δημιούργησε υψηλές προσδοκίες.
Η πρώτη υπόσχεση που έδωσε ο κ. Θεοδωρόπουλος ως υποψήφιος πριν από τις εκλογές της 18ης Ιουνίου του 2024, όπου αναδείχθηκε πρόεδρος του ΣΕΒ με διετή θητεία (2024-2026), ήταν η σύναψη «ενός νέου κοινωνικού συμβολαίου μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων», έτσι ώστε, όπως έλεγε σε συνέντευξή του, «να θέσουμε τα θέματα των εργασιακών σχέσεων στην Ελλάδα σε μια εντελώς νέα βάση. Οι εργαζόμενοι να έχουν υψηλότερες αμοιβές και οι επιχειρήσεις μεγαλύτερη ευελιξία».
Ο πρόεδρος του ΣΕΒ έθιξε και άλλα φλέγοντα ζητήματα, τότε. Στις βασικές προτεραιότητές του συμπεριέλαβε τη δέσμευση να προσπαθήσει ως κοινωνικός εταίρος να πείσει την κυβέρνηση, μέσα από τις συνομιλίες τους, για την καθιέρωση ενός βελτιωμένου πλαισίου υποστήριξης της βιομηχανίας, ιδιαίτερα για τις επιχειρήσεις που καινοτομούν ή επενδύουν στην πράσινη οικονομία, τη διαμόρφωση ενός επιχειρηματικού περιβάλλοντος, που θα επιτρέψει σε όλες τις επιχειρήσεις να νιώσουν σιγουριά και την προσέλκυση ξένων επενδυτών, για να κάνουν επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας σε «μια οικονομία υπηρεσιών». Μίλησε και για την ανάγκη αύξησης των παραγωγικών επενδύσεων και αλλαγής νοοτροπίας και κατ’ επέκταση και του παραγωγικού μοντέλου της χώρας. Πάνω από 16 μήνες πέρασαν από τότε αλλά ελάχιστα άλλαξαν.
ΚΑΘΗΛΩΜΕΝΟΙ ΟΙ ΜΙΣΘΟΙ
Οι μισθοί των εργαζομένων παραμένουν καθηλωμένοι σε χαμηλά επίπεδα, που δεν εξασφαλίζουν για το μεγαλύτερο ποσοστό αυτών ούτε τους στοιχειώδεις όρους διαβίωσης, με την ακρίβεια να «καλπάζει» και να συρρικνώνει τα διαθέσιμα εισοδήματα, με ό,τι συνέπειες έχει αυτό για την κατανάλωση και τις επιχειρήσεις.
Το θέμα του «νέου κοινωνικού συμβολαίου μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων» θα προϋπέθετε την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων, με καθυστέρηση πολλών ετών, για τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας σε πλήθος κλάδων, αλλά επικρατεί μια βασανιστική σιωπή γύρω από αυτό και το χειρότερο χωρίς πολλές προοπτικές για ανατροπή στο ισχύον καθεστώς που διέπει τις εργασιακές σχέσεις. Οι «καλύτεροι μισθοί» μάλλον έχουν παραπεμφθεί στις καλένδες…
Την ίδια ώρα, πέρα από μια επιχειρηματική «ελίτ», αποτελούμενη από κάποιους πολύ ισχυρούς ομίλους, η οποία αναλαμβάνει ρόλο «μπροστάρη» στην οικονομία, η συντριπτική πλειονότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων υποφέρει. Τα υπέρογκα ενεργειακά και λειτουργικά κόστη θέτουν θέματα επιβίωσης ακόμα και για τον κλάδο της βιομηχανίας, αφού, όπως ο ίδιος ο κ. Θεοδωρόπουλος αποκάλυψε, υπάρχει κίνδυνος για δύο νέα ηχηρά λουκέτα (χωρίς να αποκαλύψει τα ονόματα των ομίλων), πέρα από όσα προηγήθηκαν τα προηγούμενα 2-3 χρόνια και δεν ήταν, δυστυχώς, λίγα.
Στην πρόσφατη γενική συνέλευση του ΣΕΒ ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης προσήλθε με υποσχέσεις, αλλά όχι και με τα απαιτούμενα… μέτρα στη «φαρέτρα» του για την αντιμετώπιση της νέας κρίσης των τιμών του ηλεκτρικού ρεύματος που πλήττει τις βιομηχανίες και γενικά τις επιχειρήσεις και τελικώς η αγορά έμεινε με «άδεια χέρια», παρά το γεγονός ότι εκ μέρους του συνδέσμου επιχειρήθηκε να ασκηθούν πιέσεις. Το αποτέλεσμα όμως μηδέν και το χειρότερο η αγωνία στην αγορά παρατείνεται, χωρίς ορατή λύση και χωρίς συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ
Για παραγωγικές επενδύσεις ακούει ο πολύς κόσμος συνεχώς, αλλά δεν τις… βλέπει, όπως και για το παραγωγικό μοντέλο που τελικώς δεν αλλάζει, ποτέ και σε τίποτα. Η παραγωγή στην Ελλάδα, αντίθετα, εξακολουθεί να παραπαίει. Ο επικεφαλής του ΣΕΒ, μάλιστα, δεν είχε διστάσει να τοποθετήσει ψηλά τον πήχη, όταν παραδέχθηκε ότι προκειμένου η Ελλάδα να αυξήσει τις παραγωγικές επενδύσεις της στο 13% του ΑΕΠ της, που είναι ο ευρωπαϊκός μέσος όρος, χρειάζεται επιπλέον 11 δισ. ευρώ κάθε χρόνο.
Τι είπε, τι έκανε και τι δεν έκανε η ηγεσία του ΣΕΒ σε αυτούς τους μήνες είναι μια μεγάλη συζήτηση. Θα πει κάποιος, δεν της ανήκει όλη η ευθύνη. Δεν «κυβερνάνε» τη χώρα ο ΣΕΒ και κανένας φορέας. Ο ρόλος του όμως είναι να παρεμβαίνει όσο πιο δυναμικά μπορεί, να πιέζει και να επηρεάζει, για να λύνονται τα προβλήματα και όχι να διαιωνίζονται. Διότι, αν δεν συμβεί αυτό, δεν θα αργήσει η στιγμή που θα είναι πολύ αργά για όλους.
Και η κριτική που δέχεται κανείς, από διάφορες πλευρές, εποικοδομητική πάντα, καθώς οι τυχόν κακόπιστοι αυτονόητα αποκλείονται από τον διάλογο, βοηθά να γίνεται κανείς καλύτερος, να βλέπει και να διορθώνει τα λάθη του ή απλώς να επιταχύνει τους ρυθμούς του, σε πράγματα τα οποία πρέπει να γίνουν πιο γρήγορα και πιο αποτελεσματικά. Κυρίως, δε, να «δει» τις δικές του ευθύνες κατάματα.
Ο σύνδεσμος εκπροσωπεί, άλλωστε, σήμερα, άμεσα και έμμεσα, όπως αναφέρεται και στην επίσημη ιστοσελίδα του, περισσότερες από 4.000 επιχειρήσεις, όλων των μεγεθών και όλων των κλάδων της οικονομίας…
Η διαμόρφωση της νέας ατζέντας και τα θετικά σημεία της πρώτης θητείας
Ο πρώτος χρόνος και κάτι παραπάνω από τη διετία της πρώτης θητείας του Σπύρου Θεοδωρόπουλου στην προεδρία του ΣΕΒ «έφυγε» ήδη, με φυσική συνέπεια να μην αργεί η αντίστροφη μέτρηση για τις εκλογές του προσεχούς καλοκαιριού. Θα ήταν εντελώς εσφαλμένο αν δεν καταλόγιζε κανείς και αρκετά θετικά από τη μέχρι τώρα παρουσία του στην ηγεσία του συνδέσμου. Πηγές της αγοράς εκτιμούν μάλιστα ότι η επανεκλογή του θα αποτελέσει το βασικό σενάριο των προσεχών αρχαιρεσιών, αν δεν συμβούν απρόοπτα ικανά να ανατρέψουν τη ροή των πραγμάτων. Και αυτό ότι θα του δοθεί η ευκαιρία να συνεχίσει με «ορίζοντα» τουλάχιστον έως το 2028 όσα άρχισε από το καλοκαίρι του 2024.
Συνεργάτες του κ. Θεοδωρόπουλου σχολιάζουν ότι έχει κάθε λόγο για να αισθάνεται δικαιωμένος από τις εξελίξεις των τελευταίων μηνών σε πολλά ζητήματα, αλλά και από τη δουλειά που έχει κάνει συνολικά στον ΣΕΒ, ενώ του αναγνωρίζονται επίσης άλλα δύο «υπέρ»: πρώτον, ότι λόγω της πολυετούς δραστηριοποίησής του στον σύνδεσμο γνωρίζει πολύ καλά όλα τα θέματα «από μέσα» και σε βάθος και, δεύτερον, ότι αφιερώνει πολύ χρόνο σε αυτά. Και επιπλέον θεωρείται ένα απόλυτα αποδεκτό πρόσωπο στις τάξεις του επιχειρηματικού κόσμου.
Οι ίδιες πηγές καταγράφουν στο ενεργητικό του ότι έχει διαμορφώσει την ατζέντα της σημερινής επιχειρηματικότητας σε πολύ μεγάλο βαθμό, έχοντας αναδείξει ζητήματα όπως αυτά της παραγωγικότητας, των επενδύσεων, των τεχνολογικών εξελίξεων, το «αγκάθι» της ενέργειας, και έχει τοποθετήσει ως κεντρικό θέμα στον δημόσιο διάλογο την οικονομική και την κοινωνική ανάπτυξη. Σχολιάζεται, δε, ότι και οι υπόλοιποι, φορείς και κυβερνητικά στελέχη, ασπάζονται και αρχίζουν να υιοθετούν τις προτάσεις και τη φιλοσοφία του. Παράλληλα, του αναγνωρίζουν ότι οι δράσεις του είναι προς αυτή την κατεύθυνση, χαρακτηρίζουν καθοριστικές τις θέσεις που εξέφρασε στην τελευταία ανοικτή γενική συνέλευση και θεωρούν ότι ο ΣΕΒ επί των ημερών του είναι πιο κοντά στα μέλη του.
ΤΟ ΑΦΗΓΗΜΑ
Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, ο Σπύρος Θεοδωρόπουλος είναι εξωστρεφής, προβάλλει όσο μπορεί το αφήγημά του και υπηρετεί όσα λέει με αυτά που ο ίδιος πράττει και στις επιχειρήσεις του. Οταν δηλώνει, εν ολίγοις, ότι η παραγωγικότητα είναι θέμα επενδύσεων και κράτους και όχι των εργαζομένων, το επιβεβαιώνει έχοντας θέσει σε υλοποίηση ένα πλάνο για τη δημιουργία τεσσάρων εργοστασίων στον όμιλό του.
Εδώ, βέβαια, χωρά πολλή συζήτηση, καθώς ζητούμενο είναι αυτό το αφήγημα να μη μείνει στα λόγια, αλλά να περάσει στις πράξεις για όλη την αγορά. Και κυρίως υπό τη μορφή συγκεκριμένων παρεμβάσεων, σε όλα τα θέματα αιχμής της σημερινής, ελληνικής επιχειρηματικότητας, που δεν είναι και λίγα.
Ακούγεται σαν αυτονόητο, αν και δεν είναι, το γεγονός ότι η διοίκηση του ΣΕΒ έχει αντιληφθεί εγκαίρως ότι η αγορά και οι επιχειρήσεις «δεν πάνε πουθενά» αν δεν αξιοποιηθεί η Τεχνητή Νοημοσύνη.
Το συνέδριο του ΣΕΒ για το Α.Ι. και τα εκπαιδευτικά προγράμματα επιβεβαιώνουν έμπρακτα την πρόθεση της ηγεσίας του συνδέσμου να καταπολεμηθεί ο τεχνολογικός «αναλφαβητισμός» των ελληνικών επιχειρήσεων, κυρίως των μικρότερων, προτού χαθεί όχι μόνο το «τρένο» της ανάπτυξης γι’ αυτές, αλλά για πολλές ακόμα και αυτό της επιβίωσής τους στο νέο περιβάλλον. Οι πρωτοβουλίες δεν σταματούν σε αυτό το σημείο. Ακολουθούν, για παράδειγμα, μια εκδήλωση για τους μικρομεσαίους επιχειρηματίες μέσα στον Νοέμβριο, μια άλλη για την αμυντική βιομηχανία και τις ευκαιρίες που αναδεικνύει.
Εν κατακλείδι, οι ίδιες πηγές κατατάσσουν τον ΣΕΒ στη θέση ενός ηγετικού φορέα της επιχειρηματικότητας, καθώς στην τελευταία Γ.Σ. τέθηκαν όλα τα θέματα στο τραπέζι καθαρά και ξάστερα. Πέρα από την καταγραφή τους, ωστόσο, η απάντηση είναι ότι θα πρέπει να δοθούν και οι απαραίτητες λύσεις.
Με τη γλώσσα των αριθμών
Σημαντικά στοιχεία από το Μηνιαίο Δελτίο Εξελίξεων στη Βιομηχανία (συνεργασία με ΙΟΒΕ) Οκτωβρίου 2025, τα οποία αντλήθηκαν από τη σελίδα Ελληνική Παραγωγή – Συμβούλιο βιομηχανιών για την Ανάπτυξη:
• Νέα υποχώρηση της ανεργίας τον Αύγουστο (σε ετήσια βάση) στο 8%, σε σχέση με ένα έτος πριν.
• Μικρή επιδείνωση για το οικονομικό κλίμα τον Σεπτέμβριο, λόγω εξασθένισης σε βιομηχανία, κατασκευές και υπηρεσίες. Βελτίωση σε λιανικό εμπόριο και καταναλωτική εμπιστοσύνη.
• Υποχώρηση των προσδοκιών στη βιομηχανία, στις 105,2 μονάδες τον Σεπτέμβριο, από 113,9 μονάδες τον προηγούμενο μήνα, σε χαμηλότερο επίπεδο σε σχέση με ένα έτος νωρίτερα (110,6 μον.).
• Μείωση για τη βιομηχανική παραγωγή τον Αύγουστο σε σύγκριση με τον Ιούλιο. Υποχώρηση 2,7% σε ετήσια βάση στην Ελλάδα, έναντι ανόδου 1,1% στην ΕΕ-27. Μικρή μείωση για την εγχώρια μεταποίηση 0,8% σε ετήσια βάση.
• Ενίσχυση των εξαγωγών της βιομηχανίας 1,8% τον Ιούλιο (σε ετήσια βάση). Μείωση του εμπορικού ελλείμματος στα 3,3 δισ. ευρώ, από 3,8 δισ. ευρώ ένα έτος πριν.
Ειδικό θέμα | Στοιχεία κύκλου εργασιών εγχώριας βιομηχανίας το β’ τρίμ. 2025:
• Μείωση του δείκτη κύκλου εργασιών της βιομηχανίας 2,8% το β’ τρίμ. του 2025 στην Ελλάδα, έναντι ήπιας ανόδου 0,9% στην ΕΕ-27.
• Σε τρέχουσες τιμές, ενίσχυση για το σύνολο των οικονομικών δραστηριοτήτων 3,7% το β’ τρίμ. του 2025, από αύξηση 5,7% ένα έτος νωρίτερα.
• Αύξηση για τη μεταποίηση, εξαιρουμένων των πετρελαιοειδών, κατά 7,2% το β’ τρίμ. του 2025 από επίσης άνοδο 3,1% ένα έτος πριν.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 31/10/2025)
