Ο κλάδος της ελληνικής ιχθυοκαλλιέργειας παραμένει αντιμέτωπος με θεσμικές καθυστερήσεις που περιορίζουν τη δυναμική του. Η ολοκλήρωση του Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού για τις Υδατοκαλλιέργειες (ΕΠΧΣΑΥ) παραμένει η μεγαλύτερη εκκρεμότητα. Από το 2011 έως σήμερα, μόνο επτά από τις 23 αιτήσεις για τη δημιουργία Περιοχών Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (ΠΟΑΥ) έχουν θεσμοθετηθεί με Προεδρικό Διάταγμα. Η διαδικασία, αν και ώριμη σε πολλές περιπτώσεις, παραμένει στάσιμη, δημιουργώντας αβεβαιότητα για τις επιχειρήσεις και τους επενδυτές του κλάδου.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Ελληνικής Οργάνωσης Παραγωγών Υδατοκαλλιέργειας (ΕΛΟΠΥ), Απόστολο Τουραλιά, η έλλειψη χωροταξικού σχεδιασμού δημιουργεί κενά εποπτείας, δυσχεραίνει τη λειτουργία των μονάδων και καθυστερεί νέες επενδύσεις. Η πρόσφατη θεσμοθέτηση της ΠΟΑΥ Εύβοιας, έπειτα από δέκα χρόνια διαβουλεύσεων, δείχνει το μέγεθος της θεσμικής καθυστέρησης που ταλανίζει τον κλάδο.
ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΕΣ ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ
Ο πρωθυπουργός, από το βήμα της 89ης ΔΕΘ, δεσμεύτηκε για την ολοκλήρωση των ειδικών χωροταξικών πλαισίων, μεταξύ αυτών και των ιχθυοκαλλιεργειών. Η δέσμευση αυτή, όπως επισημαίνει ο κ. Τουραλιάς, είναι κρίσιμη για τη βιώσιμη ανάπτυξη, τη διαφάνεια των αδειοδοτήσεων και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των επενδυτών. Ο κλάδος απασχολεί περίπου 12.000 εργαζόμενους και συμβάλλει ουσιαστικά στις ελληνικές εξαγωγές, γεγονός που καθιστά τον εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου προτεραιότητα για τον πρωτογενή τομέα.
ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ
Παρά τις θεσμικές δυσκολίες, οι ελληνικές επιχειρήσεις ιχθυοκαλλιέργειας διατήρησαν το 2024 την ανταγωνιστικότητά τους στην ευρωπαϊκή αγορά. Η παραγωγή τσιπούρας και λαβρακιού μειώθηκε κατά 5,5%, φτάνοντας τους 114.500 τόνους, ωστόσο η αξία πωλήσεων αυξήθηκε κατά 3,5% στα 721,5 εκατ. ευρώ. Η μείωση οφείλεται κυρίως στη διαδικασία αναδιάρθρωσης των μεγάλων επιχειρήσεων, αλλά και στις δυσκολίες που προκάλεσαν οι γεωπολιτικές εξελίξεις και οι αυξήσεις στο κόστος παραγωγής.
Οι εξαγωγές το 2024 διαμορφώθηκαν στους 94.132 τόνους, μειωμένες κατά 6%, με μέση τιμή εξαγωγής 6,14 ευρώ/κιλό για την τσιπούρα και 6,47 ευρώ/κιλό για το λαβράκι. Παρά τη μείωση του όγκου, οι υψηλότερες τιμές ενίσχυσαν τα έσοδα, επιβεβαιώνοντας τον εξαγωγικό χαρακτήρα του κλάδου.
ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ
Το 2024 ολοκληρώθηκαν επενδυτικά σχέδια ύψους 85,4 εκατ. ευρώ μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος Αλιείας 2014–2020, με στόχο τον εκσυγχρονισμό των μονάδων και την προώθηση βιώσιμων πρακτικών. Παράλληλα, ενεργοποιήθηκε το νέο πρόγραμμα 2021–2027, με διαθέσιμους πόρους 519,6 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 92,4 εκατ. προορίζονται για τις υδατοκαλλιέργειες.
Σήμερα δραστηριοποιούνται 73 εταιρίες και όμιλοι με 285 μονάδες εκτροφής, κυρίως σε Πελοπόννησο, Στερεά Ελλάδα και Αιγαίο. Το 60% των επιχειρήσεων είναι μικρομεσαίες, ενώ ο κλάδος παραμένει έντονα εξαγωγικός και σημαντικός για την απασχόληση στις τοπικές κοινωνίες.
ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ 2025
Για το 2025, εκτιμάται σταθερότητα στην παραγωγή και περαιτέρω ενίσχυση των εξαγωγών. Το μειωμένο κόστος πρώτων υλών και η αυξημένη διεθνής ζήτηση δημιουργούν θετικό περιβάλλον για επενδύσεις. Ωστόσο, η ολοκλήρωση του χωροταξικού σχεδιασμού παραμένει καθοριστικός παράγοντας για τη μελλοντική βιωσιμότητα και ανταγωνιστικότητα της ελληνικής ιχθυοκαλλιέργειας.
