Η γηριατρική έχει αναγνωριστεί από αρκετά χρόνια ως ιατρική ειδικότητα ή εξειδίκευση σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ. Η γηριατρική εστιάζεται στις σωματικές, ψυχικές, λειτουργικές και κοινωνικές καταστάσεις των ηλικιωμένων ατόμων και την παροχή της ιατρικής φροντίδας. Περιλαμβάνει την πρόληψη οξέων και χρόνιων καταστάσεων και καταλήγει στην ολιστική αντιμετώπιση των περίπλοκων προβλημάτων υγείας, όπως η αστάθεια βάδισης, που οδηγεί σε πτώσεις και κατάγματα, η κατάθλιψη, η υποθρεψία και σαρκοπενία, η ακράτεια ούρων, η πολυφαρμακία, η υπνική άπνοια και τα νοητικά προβλήματα.
Τα γηριατρικά σύνδρομα και η παρουσία τους σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο του ηλικιωμένου ατόμου για ιατρικές επιπλοκές. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Γηριατρική Εταιρία, η γηριατρική αφορά τα άτομα άνω των 65 ετών, κυρίως δε άτομα άνω των 80 ετών.
Οι βασικοί μηχανισμοί της γήρανσης αντικατοπτρίζονται στα διακριτικά χαρακτηριστικά της γήρανσης, όπως κυτταρική γήρανση, μειωμένη παραγωγή βλαστικών κυττάρων, φθορά των τελομερών, γονιδιωματική αστάθεια, επιγενετικές αλλοιώσεις, απώλεια πρωτεόστασης, μειωμένη μακροαυτοφαγία, μιτοχονδριακή δυσλειτουργία, αλλοιωμένη διακυτταρική επικοινωνία, απορυθμισμένη ανίχνευση θρεπτικών ουσιών, αλλοιωμένη διακυτταρική επικοινωνία, χρόνια φλεγμονή και δυσβίωση που αφορά το εντερικό μικροβίωμα.
Η εφαρμογή της γονιδιωματικής και γενετικής εγγραμματοσύνης καθιστά αναγκαία την ενσωμάτωση της γονιδιωματικής γνώσης και των βιοδεικτών («Omics») στην υγεία και την έρευνα, και την εκπαίδευση των ιατρών στο πλαίσιο της ιατρικής ακριβείας (εξατομικευμένης ιατρικής). Tα «Omics» αφορούν διάφορους κλάδους της βιοϊατρικής επιστήμης, όπως γονιδιωματική (genomics), μεταγραφωματική (transciptomics), πρωτεομική (proteomics), μεταβολωμική (metabolomics), γενετική επιδημιολογία (genomic epidemiology), καθώς και μηχανική γονιδιωμάτων (genetic engineering).
Περαιτέρω, στο πλαίσιο της γενετικής προδιάθεσης για τη μέγιστη διάρκειας ζωής, υπάρχουν διάφορα «ρολόγια» που αλληλοσυνδέονται και αλληλοεπηρεάζονται εν είδει γραναζιών σε έναν ακριβή μηχανισμό και αφορούν συστήματα ή λειτουργίες που μεταβάλλονται με το πέρασμα του χρόνου και που καθορίζουν τη βιολογική ηλικία στο σώμα μας. Τα ρολόγια αυτά είναι: α) ενδοκρινικό ρολόι β) ανοσοποιητικό ρολόι, γ) ρολόι του οξειδωτικού στρες δ) εξωκυττάριο ρολόι, ε) μιτοχονδριακό ρολόι, στ) ρολόι των τελομερών, ζ) γενετικό ρολόι, η) επιγενετικό ρολόι, θ) ρολόι της
κλωθούς/ασβεστίου, ι) ρολόι του πλάσματος, κ) ρολόι της μυϊκής μάζας και λ) ρολόι των βλαστοκυττάρων.
Ένας αναδυόμενος και πολλά υποσχόμενος βιοδείκτης που συνδυάζει τον γονότυπο με τις επιδράσεις του περιβάλλοντος (γνωστό και ως εκθεσιώματος («exposome») είναι τα τελομερή, των οποίων το μήκος χρησιμοποιείται ως δείκτης γήρανσης. Οι γηρίατροι εξετάζουν κάθε ασθενή με βάση τις αρχές της ενδελεχούς ιατρικής αξιολόγησης, η οποία εστιάζεται σε πέντε κύριες κατηγορίες προβλημάτων υγείας των ηλικιωμένων ανθρώπων: Α. Κινητικά προβλήματα. Β. Ψυχοδιανοητικά θέματα.
Γ. Διαταραχές θρέψης. Δ. Περιπλοκότητα νοσημάτων, φαρμάκων και αποφάσεων. Ε. Γηριατρική ευπάθεια, η οποία αποτιμάται με την ύπαρξη ή όχι της λειτουργίας του μυϊκού συστήματος ή και την εξάρτηση από τρίτους για τις βασικές λειτουργίες καθημερινότητας.
Άνθρωποι οι οποίοι είναι χαρούμενοι, αισιόδοξοι, δραστήριοι και νιώθουν ευτυχισμένοι με αυτό που κάνουν, άνθρωποι που είναι ερωτευμένοι όχι μόνο ουσιαστικά, αλλά και μεταφορικά, είναι πολύ νεότεροι από εκείνους που είναι παραιτημένοι από τη ζωή. Επομένως θα πρέπει να δούμε τον άνθρωπο σαν μια ολιστική οντότητα, καθώς δεν είναι μόνο η ύλη μας, είναι και το πνεύμα μας, είναι η ψυχή μας και η αλληλεπίδραση αυτών των τριών παραγόντων, των τριών πυλώνων που ορίζουν τι εστί άνθρωπος, και η ισορροπία μεταξύ τους είναι αυτό που ουσιαστικά θα μας κρατήσει νέους στη διάθεσή μας, υπηρετώντας τη μακροζωία με την απαραίτητη ευζωία.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (3 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2025)
