Τα δύο σενάρια για το deadline. Τι αναφέρουν πηγές της αγοράς στην «DEALnews»
Του ΜΙΧΑΛΗ ΚΟΣΜΕΤΑΤΟΥ
Οι πρώτες ανησυχίες για την υλοποίηση ή όχι ορισμένων από τα χρηματοδοτούμενα από το Ταμείο Ανάκαμψης ψηφιακών έργων για τον δημόσιο τομέα είχαν διατυπωθεί στα τέλη του περσινού Μαΐου, το 2024, πριν από 14 μήνες δηλαδή, και μάλιστα από επίσημα χείλη.
Η προειδοποίηση (τότε) του CEO της Κοινωνίας της Πληροφορίας, Σταύρου Ασθενίδη, ότι κάποια από τα χρηματοδοτούμενα projects του RRF θα κινδύνευαν να μείνουν εκτός πλάνου δεν άφηνε περιθώρια παρερμηνειών. Δεν είχε λάβει δε υπόψη του το ενδεχόμενο παρατάσεων, το οποίο ακόμη και σήμερα συζητείται από ορισμένους κύκλους, αλλά παραμένει ταυτόχρονα στη… σφαίρα της θεωρίας. Στην πορεία «άνοιξαν στόματα» και από την αγορά, καθώς υψηλόβαθμα στελέχη ισχυρών ομίλων πληροφορικής δεν δίστασαν να διατυπώσουν δημόσια τους προβληματισμούς τους για γραφειοκρατικά και άλλα ζητήματα.
Με την αγωνία να φτάνει στο «κόκκινο» για την έγκαιρη ολοκλήρωση των ψηφιακών έργων στην Ελλάδα, οι σχετικές… γκρίνιες εκφράζονται κυρίως ανεπίσημα από ανθρώπους της τεχνολογικής αγοράς, μα και σε πιο επίσημο ύφος, όταν δίνονται οι ευκαιρίες.
Πέρα από τις αλλαγές ενδιάμεσων στόχων, οι φόβοι για πιθανές απεντάξεις (π.χ., απεντάχθηκε από το ΤΑΑ το έργο Ψηφιοποίηση Δικτύου Οικονομικής Διπλωματίας, συνολικού ύψους 10 εκατ. ευρώ) ή ακυρώσεις έργων είναι υπαρκτοί, ενώ επιβεβαιώνονται οι καθυστερήσεις στις πληρωμές ορισμένων, και όσο για το deadline, τα σενάρια αποτελούν θέμα συζήτησης για επιχειρήσεις του τεχνολογικού κλάδου.
Πηγές της αγοράς μεταφέρουν στην «DEALnews» ένα όχι ιδιαίτερα θετικό, αυτή την περίοδο, κλίμα, με την ελπίδα να λυθούν τα προβλήματα, να μην προκύψουν ανατροπές, να γίνουν κανονικά τα έργα που έχουν περιέλθει σε ένα κρίσιμο στάδιο και να εισπράξουν όλοι τα λεφτά τους.
«Παρατηρούνται έντονες διεργασίες για την εξέλιξη κάποιων έργων. Υπάρχουν ανοικτά θέματα. Διαπιστώνονται μια ανησυχία, ένα άγχος, ένας εκνευρισμός, χωρίς ουσιαστικό λόγο πάντα. Εξετάζονται διάφορα σενάρια επί χάρτου. Βρισκόμαστε σε ένα κομβικό σημείο» ανέφεραν χαρακτηριστικά στην «Dn».
Ως προς το deadline για την ολοκλήρωση των έργων του ψηφιακού μετασχηματισμού στην Ελλάδα, επισήμως το «τέλος χρόνου» προσδιορίζεται για τον Ιούνιο του 2026, υπό την έννοια ότι θα πληρωθούν όσα παραδοθούν ως τότε, με τις διαδικασίες να διαρκούν πρακτικά ως τη λήξη του επόμενου έτους (τις προηγούμενες ημέρες αναφέρθηκε ότι το 90% της ολοκλήρωσης του αντικειμένου των έργων σε όλα τα έργα ψηφιοποιήσεων αρχείων παραμένει για τέλος 2025). Ενα (ανεπιβεβαίωτο) σενάριο που πέφτει στο τραπέζι είναι να γίνει μια… μετατροπή σε αυτό το χρονοδιάγραμμα: να πληρωθεί έως τον Ιούνιο του 2026 ό,τι έχει συμβασιοποιηθεί ως τότε, με έμμεση παράταση για την υλοποίηση των έργων ως το 2027.
Σενάριο το οποίο δεν θεωρείται άτοπο, ούτε παράλογο από στελέχη της εγχώριας τεχνολογικής αγοράς, καθώς, όπως υποστηρίζουν, η απορρόφηση των κονδυλίων από τις χρηματοδοτήσεις του RRF κυμαίνεται χαμηλά σε γενικότερο επίπεδο στην Ε.Ε. και σχολιάζουν ότι η Ελλάδα σε σύγκριση με άλλα κράτη, παρά τα προβλήματά της, είναι σε καλύτερη φάση από άλλους, από χώρες, δηλαδή, που επίσης αναζητούν «φόρμουλες» για να μη χάσουν κονδύλια. «Θέματα», πάντως, προκύπτουν σε έργα και του RRF και εκτός RRF ή σε έργα ΕΣΠΑ. Από εκεί και πέρα κύκλοι της αγοράς εκτιμούν ότι όσα έργα έχουν αρχίσει δύσκολα θα μείνουν ανολοκλήρωτα, αντίθετα με άλλα τα οποία είτε έχουν κατακυρωθεί σε αναδόχους είτε έχουν δεχθεί προσφορές.
Ως προς τις δυσχέρειες και τις καθυστερήσεις, μέρος αυτών αποδίδεται σε αιτίες, όπως τυχόν επανορθωτικές ενέργειες, οι οποίες ζητήθηκαν από εταιρίες, από την ενεργοποίηση νομικού πλαισίου που προϋπήρχε και ως εκ τούτου απαιτήθηκαν προσαρμογές κ.ά., αναγνωρίζοντας ευθύνες και από την πλευρά της Ε.Ε.
Εν κατακλείδι, έργα τα οποία είναι στη φάση των αναθέσεων και για αντικειμενικούς λόγους έχουν μεγάλους χρόνους υλοποίησης 36 ή και 24 μηνών ενδεχομένως θα κινδυνέψουν από τον προσεχή Οκτώβριο με απεντάξεις, αν, για παράδειγμα, ζητηθεί από τους αναδόχους τους να ολοκληρωθούν σε… 8, όπως σχολιάζουν πρόσωπα με γνώση των πραγμάτων.
Λύση-σενάριο για κρίσιμα έργα που έχουν «θέμα» με τις προθεσμίες υλοποίησης και παράδοσής τους είναι είτε να μεταφερθούν στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) είτε σε κάποιο άλλο χρηματοδοτικό πρόγραμμα…
ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΚΑΜΠΑΝΑΚΙ
Τι είχε συμβεί νωρίτερα; Ανοιξη του 2024 ο επικεφαλής της ΚτΠ είχε ξεκαθαρίσει ότι δεν επρόκειτο να δημοπρατηθούν έργα που θα είχαν ορίζοντα υλοποίησης πέρα από το 2025, διότι δεν θα προλάβαιναν να τελειώσουν. Αποκάλυψε εκείνη την ημέρα, επίσης, ότι ο φορέας του σκόπευε να επιταχύνει τις προκηρύξεις 60 έργων, αθροιστικού προϋπολογισμού άλλων 300 εκατ. ευρώ.
Λίγο αργότερα, Νοέμβριο του 2024, πάλι ο κ. Ασθενίδης χτυπούσε τον κώδωνα για τα ψηφιακά έργα ύψους 3,5 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης και έθετε μάλιστα τον φετινό Μάρτιο, του 2025, ως μήνα-ορόσημο για το ποια από αυτά θα προχωρήσουν και ποια όχι. Η… αισιοδοξία του ήταν ότι το 90% αυτών δεν θα αντιμετώπιζε προβλήματα.
Σε βάθος πενταετίας η ίδια η ΚτΠ έχει διαχειριστεί περισσότερες από 300 δημόσιες συμβάσεις, με συνολικό προϋπολογισμό που αγγίζει τα 2 δισ. εκατ. ευρώ…
Το νερό κύλησε στο αυλάκι. Κάποια συγκεκριμένα ψηφιακά έργα πράγματι βρέθηκαν τη συγκεκριμένη περίοδο στο «κόκκινο» (καμιά 10αριά, προϋπολογισμού 50 εκατ. ευρώ), ορισμένα παρουσίασαν επιπλοκές (π.χ., ο mega διαγωνισμός των 309,8 εκατ. ευρώ για την ψηφιοποίηση των έγχαρτων αρχείων 1 δισ. σελίδων, των 390 υποθηκοφυλακείων της χώρας, λόγω των προσφυγών που υποβλήθηκαν από τους αναδόχους, επικαλούμενοι αιφνιδιαστική αλλαγή όρων, χωρίς να σταματά η διαδικασία, οι καθυστερήσεις στην ψηφιοποίηση των ιατρικών φακέλων των ασθενών στα νοσοκομεία κ.ά.), κάποια τελικά προκηρύχθηκαν, αλλά η… αγωνία για τον απολογισμό του ψηφιακού μετασχηματισμού της ελληνικής οικονομίας, που άρχισε πριν από 4-5 χρόνια, παραμένει, όπως προαναφέρθηκε, ως σήμερα.
Ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα και γραφειοκρατία
Τη σκυτάλη έπειτα από τις τοποθετήσεις του κ. Ασθενίδη παρέλαβαν άλλα πρόσωπα, προερχόμενα όχι από τη διοίκηση. Σημαντικά στελέχη της εγχώριας τεχνολογικής αγοράς, στελέχη εταιριών με μεγάλη πείρα σε έργα ψηφιακού μετασχηματισμού.
Οι περιπτώσεις τους, χαρακτηριστικές. Ο CEO της Uni Systems, θυγατρικής του Ομίλου Quest στον κλάδο των υπηρεσιών και των έργων πληροφορικής, με σημαντική διεθνή παρουσία, ο Γιάννης Λουμάκης, ανέφερε περίπου πριν από ένα τρίμηνο – τετράμηνο, αρχές Απριλίου, ότι η τρέχουσα χρονιά είναι γεμάτη προκλήσεις και προοπτικές, οι οποίες περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την υλοποίηση των μεγάλων έργων πληροφορικής για το Ελληνικό Δημόσιο κάτω από τα ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα του RRF. Σημείωσε ότι η «μετά RRF εποχή» θα προκύψει μετά το 2026, αλλά μέχρι τότε θα πρέπει να καταβληθεί κάθε προσπάθεια ώστε να μη χαθούν χρήματα από τη χώρα, αλλά και από τις εταιρίες.
Τέλη Ιουνίου του 2025, ούτε ένα μήνα πριν, ο μεγαλομέτοχος, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου Cosmos Business Systems, Δημήτρης Δάφνης, έκανε δημόσια λόγο για γραφειοκρατικά και άλλα προβλήματα τα οποία αφορούν τις καθυστερήσεις στις πληρωμές τους, τις αναθέσεις, τους αργούς ρυθμούς των προκηρύξεων και μπορεί να φτάσουν ακόμα και σε πιθανές ματαιώσεις ορισμένων από αυτά.
Ανάμεσα σε πολλά άλλα, ο ίδιος εκτίμησε, μάλιστα, σε ενημερωτική συνάντηση με εκπροσώπους του Τύπου, ότι «η αγορά θα υποστεί μεγάλη αναδιαμόρφωση σε βάθος 3ετίας, θα έρθει νέο κύμα αλλαγών» και πρόσθεσε «Η μεγάλη εικόνα είναι ότι θα αρχίσουμε να μετράμε δύσκολες ημέρες στην πληροφορική, έπειτα από μια περίοδο ευφορίας».
«Μπλόκο» και στα αυθαίρετα μέσω Α.Ι.
Μετά την τεχνολογία που «συλλαμβάνει» τις παράνομες συναλλαγές σε κρυπτονομίσματα (Performance Technologies), όπως και το αντίστοιχο εργαλείο που βάζει μπλόκο στο ξέπλυμα χρήματος για λογαριασμό των τραπεζών (Austriacard), άλλη μια εταιρία φέρνει… ανατροπές στο κυνήγι της παρανομίας. Η Netcompany (εισηγμένη στη Δανία, με ελληνική θυγατρική) παρέχει τη δυνατότητα εντοπισμού της αυθαίρετης δόμησης με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης (A.I.) και σύγχρονων τεχνολογιών, όπως τα γεωγραφικά συστήματα πληροφοριών (GIS), έργο που ανέλαβε ως επικεφαλής κοινοπραξίας για λογαριασμό του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος.
Το έργο, το οποίο χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Σταθερότητας, περιλαμβάνει την ανάλυση, τη συνθετική επεξεργασία και την αξιοποίηση ψηφιακών δεδομένων, σχετικών με την υπάρχουσα δόμηση, τις ισχύουσες πολεοδομικές διατάξεις και τη νομοθεσία. Τα δεδομένα αντλούνται από τα πληροφοριακά συστήματα του ΤΕΕ, όπως το e-Αδειες, οι δηλώσεις αυθαιρέτων, η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου και ο Ενιαίος Ψηφιακός Χάρτης, καθώς και από συστήματα εξωτερικών φορέων.
Επιπλέον, με λήψεις αεροφωτογραφιών από επανδρωμένα και μη αεροσκάφη (drones) γίνεται η αποτύπωση κτιρίων με στόχο τη σύγκρισή τους με ιστορικό αρχείο από το 2011, ώστε να εντοπιστούν τυχόν διαφορές και να ελεγχθούν άμεσα περιπτώσεις αυθαίρετης δόμησης, σύμφωνα με τη νομοθεσία.
Η Τ.Ν. και ο διαγωνισμός των υποθηκοφυλακείων
Η Α.Ι. αναλαμβάνει να «σώσει» και άλλα μεγάλα ψηφιακά έργα, όπως είναι η ψηφιοποίηση των έγχαρτων αρχείων για 390 υποθηκοφυλακεία της χώρας για λογαριασμό του Ελληνικού Κτηματαλογίου, έκτασης έως και… 1 δισ. σελίδων (με τυπωμένα ή και χειρόγραφα συμβόλαια ή άλλα έγγραφα, ανάλογα με την παλαιότητά τους), το οποίο έχει παρουσιάσει αρκετές καθυστερήσεις ως τώρα. Εταιρίες που ανήκουν στους αναδόχους των πέντε τμημάτων του μεγάλου διαγωνισμού των 309,8 εκατ. ευρώ (τα οποία αντιστοιχούν σε ισάριθμες γεωγραφικές ενότητες) χρησιμοποιούν εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης στην προσπάθειά τους να σκανάρουν και να ψηφιοποιήσουν εκατομμύρια σελίδων και στη συνέχεια να καταχωρίσουν τα στοιχεία σε αρχεία. Οι δυσκολίες πολλές, διότι εντοπίζονται φθαρμένα συμβόλαια και άλλα έγγραφα, δυσανάγνωστα ή σε ορισμένες περιπτώσεις και… εξαφανισμένα, με συνέπεια η προσπάθεια να δυσκολεύει. Μετά τις επιπλοκές που προκάλεσαν οι προσφυγές των αναδόχων οι οποίοι αντέδρασαν νομικά σε μια αιφνιδιαστική, όπως τη χαρακτήρισαν, αλλαγή όρων του διαγωνισμού, το έργο υλοποιείται κανονικά, παράλληλα με την προσπάθεια οριστικής διευθέτησης όλων των διαφορών…
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 1/8/2025)
