Τα επόμενα βήματα για την ωρίμανση του Κάθετου Διαδρόμου φυσικού αερίου μπαίνουν πλέον σε πιο συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, με την Ελλάδα να αποκτά ενισχυμένο ρόλο στον ενεργειακό εφοδιασμό της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης.
Καταλύτης των εξελίξεων αποτελεί η πρόσφατη εμπορική συμφωνία της κοινοπραξίας Atlantic See LNG Trade για την προμήθεια και πώληση υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τις Ηνωμένες Πολιτείες, με ορίζοντα το 2026.
Στο πλαίσιο αυτό, υπεγράφη η πρώτη συμφωνία πώλησης αμερικανικού LNG προς την Ουκρανία, με προμηθευτή την BP και αγοραστή τη Naftogaz. Το πρώτο φορτίο αναμένεται να φτάσει στη Ρεβυθούσα εντός Μαρτίου και στη συνέχεια να διαμετακομιστεί προς την Ουκρανία μέσω του Route 1, σηματοδοτώντας την πρακτική ενεργοποίηση του διαδρόμου.
ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΑΘΕΤΟΣ ΔΙΑΔΡΟΜΟΣ
Σύμφωνα με πηγές του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ο Κάθετος Διάδρομος δεν αποτελεί έναν ενιαίο αγωγό, αλλά ένα σύνολο υποδομών και ροών που επιτρέπουν τη μεταφορά φυσικού αερίου από τον νότο προς τον βορρά. Πρόκειται για αντιστροφή μιας ιστορικής κατεύθυνσης, καθώς επί δεκαετίες το αέριο κινούνταν από τη Ρωσία προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η λειτουργία του TurkStream άλλαξε τις ισορροπίες, οδηγώντας σε υποαξιοποίηση παλαιότερων αγωγών. Παράλληλα, νέα έργα, όπως ο αγωγός TAP, ο διασυνδετήριος Ελλάδας–Βουλγαρίας (IGB) και ο πλωτός σταθμός LNG στην Αλεξανδρούπολη, δημιούργησαν τις τεχνικές προϋποθέσεις για εξαγωγές φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς γειτονικές χώρες.
ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η πρόσφατη απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για πλήρη απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου έως το τέλος του 2027. Στο νέο πλαίσιο, κάθε ποσότητα που εισέρχεται στην ΕΕ μέσω Τουρκίας θεωρείται εξ ορισμού ρωσικής προέλευσης, εκτός εάν αποδειχθεί το αντίθετο. Αυτό δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες στις ροές μέσω TurkStream και ενισχύει τη σημασία των εναλλακτικών οδεύσεων μέσω Ελλάδας.
ΚΟΣΤΟΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΑ
Οι πρόσφατες δημοπρασίες των προϊόντων Route 1, 2 και 3 δεν προσέλκυσαν τη ζήτηση που αναμενόταν, κυρίως λόγω του κόστους μεταφοράς. Το ευρωπαϊκό σύστημα εισόδου-εξόδου επιβαρύνει κάθε διέλευση με ξεχωριστές χρεώσεις, αυξάνοντας την τελική τιμή. Τα συγκεκριμένα προϊόντα επιχειρούν να λειτουργήσουν ως «ενιαίο εισιτήριο» προς την Ουκρανία, με μειωμένο κόστος, αλλά καλύπτουν κυρίως βραχυχρόνιες ανάγκες.
ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΟΡΟΣΗΜΑ
Η πλήρης αξιοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου συνδέεται με την εφαρμογή των ευρωπαϊκών κυρώσεων, τη δημιουργία μακροχρόνιων εμπορικών προϊόντων και τη στενότερη συνεργασία διαχειριστών και ρυθμιστικών αρχών σε πέντε χώρες. Υπό αυτές τις προϋποθέσεις, η Ελλάδα αποκτά συγκριτικό πλεονέκτημα ως πύλη εισόδου διαφοροποιημένου φυσικού αερίου, ενισχύοντας τον ρόλο της στην περιφερειακή ενεργειακή ασφάλεια.
