Την ανάγκη άμεσων παρεμβάσεων στη λειτουργία της Αγοράς Εξισορρόπησης και στη μεθοδολογία κατανομής κόστους επισημαίνει η Ένωση Βιομηχανικών Καταναλωτών Ενέργειας (ΕΒΙΚΕΝ). Με επιστολή της προς τη Ρυθμιστική Αρχή Απολιγνιτοποίησης και Ενέργειας Υψηλής Ευθύνης (ΡΑΕΕΥ), την οποία κοινοποιεί και στον ΑΔΜΗΕ, η ΕΒΙΚΕΝ θέτει ζητήματα που αφορούν τη διαμόρφωση του Λογαριασμού Προσαύξησης 3 (ΛΠ-3), επισημαίνοντας ότι το συνολικό κόστος εξισορρόπησης μπορεί να ξεπεράσει το 1 δισ. ευρώ το 2025.
ΣΥΣΣΩΡΕΥΜΕΝΟ ΚΟΣΤΟΣ
Η ΕΒΙΚΕΝ καταγγέλλει ότι το κόστος του ΛΠ-3 αυξάνεται συνεχώς και αδικαιολόγητα, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του επιμερίζεται στους τελικούς καταναλωτές. Ο Λογαριασμός Προσαύξησης 3 σχετίζεται με την κάλυψη υπολοίπων που προκύπτουν από την Αγορά Εξισορρόπησης και αποδίδεται στα Συμβαλλόμενα Μέρη με Ευθύνη Εξισορρόπησης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΒΙΚΕΝ, η παραγωγή ΑΠΕ και οι ανάγκες για εξαγωγές οδηγούν σε αυξημένες ποσότητες ανακατανομής, για τις οποίες οι μονάδες αμείβονται με το μοντέλο “pay as bid” χωρίς δυνατότητα διασταύρωσης του κόστους. Ενδεικτικά, μόνο οι μονάδες του Αγ. Δημητρίου 3 και 4 εντάσσονται καθημερινά με constraint και αντίστοιχη αμοιβή.
ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ
Η Ένωση τονίζει ότι μόνο για τις ανάγκες ανακατανομής αναμένεται κόστος 500 εκατ. ευρώ για το 2025, ενώ η συνολική δαπάνη για την Αγορά Εξισορρόπησης ενδέχεται να ξεπεράσει το 1 δισ. ευρώ. Επιπλέον, το κόστος του ΛΠ2 – που αφορά την αποζημίωση διαθεσιμότητας συμβατικών μονάδων – προσεγγίζει ήδη τα 200 εκατ. ευρώ.
Η ΡΑΕ στην έκθεση πεπραγμένων του 2023 είχε αναφέρει συνολικές πιστώσεις ύψους 738 εκατ. ευρώ για την Αγορά Εξισορρόπησης, εκ των οποίων τα 620 εκατ. ευρώ κατευθύνθηκαν σε έναν κυρίαρχο παίκτη.
ΙΤΑΛΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ
Η ΕΒΙΚΕΝ παραπέμπει σε συγκριτική μελέτη της Grant Thornton που αξιολόγησε τη λειτουργία της ιταλικής Αγοράς Εξισορρόπησης (MSD). Το μοντέλο της Ιταλίας περιλαμβάνει προαγορά ενέργειας/ισχύος σε έξι περιόδους πριν από την Αγορά Επόμενης Ημέρας (DAM) και λειτουργεί με διακριτό λογαριασμό προσαυξήσεων (uplift), ο οποίος υπολογίζεται σε τακτική βάση και δημοσιοποιείται.
Στην Ιταλία, η μέση χρέωση εξισορρόπησης κυμάνθηκε στο 3% της Οριακής Τιμής Συστήματος, ενώ στην Ελλάδα άγγιξε το 12%. Οι αντίστοιχες χρεώσεις ανήλθαν σε 3 €/MWh στην Ιταλία και 12,2 €/MWh στην Ελλάδα.
ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ
Η ΕΒΙΚΕΝ επισημαίνει ότι η ελληνική αγορά λειτουργεί σε συνθήκες περιορισμένου ανταγωνισμού και ζητά την εφαρμογή μοντέλων που θα ενισχύσουν τη διαφάνεια και την πολυφωνία στους συμμετέχοντες. Υποστηρίζει ότι η δυνατότητα συμμετοχής με χαρτοφυλάκια διαφορετικών τεχνολογιών πρέπει να εξεταστεί προσεκτικά, ώστε να εξασφαλιστούν όροι ισοτιμίας στον ανταγωνισμό.
Ζητά επίσης να αποσαφηνιστεί ο ρόλος του ΑΔΜΗΕ στις περιπτώσεις μονάδων υποχρεωτικής λειτουργίας και να διαχωρίζεται η αποζημίωσή τους από τις αγορές ισχύος.
ΤΕΧΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ
Ανησυχίες εκφράζονται και για τον χρονικό ορίζοντα πρόβλεψης των αναγκών του ΑΔΜΗΕ, ο οποίος – όπως αναφέρει η ΕΒΙΚΕΝ – θα φτάσει τις 50 έως 74 ώρες, γεγονός που ενδέχεται να οδηγήσει σε υπερεκτίμηση αναγκών και αυξημένα κόστη. Προτείνεται η δημοσιοποίηση στατιστικών κόστους για τις αναθέσεις μέσω ΔΕΠ και η εφαρμογή συστήματος χρεώσεων με τοπική διάσταση (locational pricing), ειδικά σε περιοχές του δικτύου με περιορισμούς.
ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ
Η Ένωση προτείνει να δίνεται η δυνατότητα προσφορών από ΑΠΕ και άλλες τεχνολογίες σε διαστήματα μικρότερα της ώρας, ώστε να αντανακλούν καλύτερα τη διαθεσιμότητα ισχύος. Επιπλέον, ζητά σαφή ορισμό των χρονικών διαστημάτων για τη ΔΕΠΠΑ και διευκρινίσεις για τον τρόπο απονομής ελλείμματος ισχύος.
Η πρόταση για σύστημα ζωνικής χρέωσης πρόσβασης στο δίκτυο, που ήδη εφαρμόζεται στο Ηνωμένο Βασίλειο, εκτιμάται ότι θα μπορούσε να προσφέρει αντικίνητρα για συνδέσεις σε περιοχές με συμφόρηση και να συμβάλει στη χρηματοδότηση επενδύσεων.
Η ΕΒΙΚΕΝ καλεί τη ΡΑΕΕΥ να εξετάσει συνολικά τη δομή και λειτουργία της Αγοράς Εξισορρόπησης, με στόχο τον περιορισμό του κόστους στους καταναλωτές και την ενίσχυση της διαφάνειας. Επισημαίνει ότι απαιτείται αναμόρφωση του σχεδιασμού με βάση την ευρωπαϊκή εμπειρία και την ενίσχυση του ανταγωνισμού. Το ζήτημα του ΛΠ-3 αποτελεί, σύμφωνα με την Ένωση, δείκτη των ευρύτερων στρεβλώσεων που επιβαρύνουν τελικά τη βιομηχανία και τους καταναλωτές.
