Ανησυχητικά παραμένουν τα δεδομένα για την ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα, με τις πρόσφατες μετρήσεις να αποτυπώνουν σταθερές πιέσεις στα νοικοκυριά και περιορισμένη πρόοδο στις ενεργειακές αναβαθμίσεις κατοικιών.
Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat για το 2024, σχεδόν ένας στους πέντε πολίτες στη χώρα δήλωσε ότι δεν κατάφερε να θερμάνει επαρκώς το σπίτι του. Δείτε περισσότερα: Ελλάδα και Βουλγαρία στην κορυφή της ενεργειακής φτώχειας στην Ευρώπη
Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώνονται και από την έρευνα της ΕΚΠΟΙΖΩ το 2025, η οποία αναδεικνύει ένα ευρύτερο πλέγμα εμποδίων στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κατοικιών.
ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ
Η έρευνα καταγράφει ότι το 55% των νοικοκυριών δηλώνει αδυναμία επαρκούς θέρμανσης κατά τον χειμώνα, ενώ το 60% αντιμετωπίζει αντίστοιχα προβλήματα ψύξης το καλοκαίρι.
Το πρόβλημα εντείνεται από το γεγονός ότι μεγάλο μέρος του κτιριακού αποθέματος, ιδιαίτερα στα αστικά κέντρα όπως η Αθήνα, αποτελείται από παλαιά και ενεργοβόρα κτίρια.
Η εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα για τη θέρμανση παραμένει κυρίαρχη, την ώρα που ο ετήσιος ρυθμός ενεργειακών ανακαινίσεων δεν ξεπερνά το 1%, όταν ο ευρωπαϊκός στόχος έχει τεθεί στο 2%.
ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ
Παρά τη διαθεσιμότητα χρηματοδοτικών εργαλείων, η πρόσβαση στα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης εμφανίζεται περιορισμένη.
Περισσότερα από τα μισά νοικοκυριά δηλώνουν ότι δεν επιθυμούν ή δεν μπορούν να ενταχθούν σε επιδοτούμενα σχήματα. Οι βασικοί λόγοι σχετίζονται με την οικονομική αδυναμία συμμετοχής, τη γραφειοκρατία, την πολυπλοκότητα των διαδικασιών και την ελλιπή ενημέρωση.
Το αποτέλεσμα είναι ότι σημαντικό μέρος των καταναλωτών, και κυρίως οι ευάλωτες ομάδες, μένουν εκτός των οφελών της πράσινης μετάβασης.
ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΛΥΣΕΙΣ
Σε αυτό το περιβάλλον αναπτύσσεται το πρόγραμμα SPETE, μια πρωτοβουλία που εστιάζει στις μαζικές ενεργειακές ανακαινίσεις μέσω της ενεργού συμμετοχής τοπικών κοινοτήτων. Το έργο υλοποιείται από κοινοπραξία στην οποία συμμετέχουν το ΕΙΠΑΚ, η ΕΚΠΟΙΖΩ και ο Ενεργειακός Συνεταιρισμός Electra Energy. Στόχος είναι η κάλυψη του τεχνικού και γνωσιακού κενού, η ανάπτυξη τοπικών δεξιοτήτων και η ενίσχυση της εμπιστοσύνης στην αγορά ανακαινίσεων.
ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ
Το SPETE εφαρμόζεται πιλοτικά σε τρεις ενεργειακές κοινότητες. Η πρώτη είναι η Hyperion στην Αθήνα, με ενεργή συμμετοχή μελών και προτάσεις συγκεκριμένων κτιρίων προς ανακαίνιση. Η δεύτερη είναι η Κοινέργεια στην Ήπειρο, σε περιοχή με αυξημένες κλιματικές ανάγκες. Η τρίτη είναι η Ενεργειακή Κοινότητα Βροντάδου στη Χίο, η οποία διαθέτει εμπειρία σε έργα ΑΠΕ και εστιάζει στην εκπαίδευση και στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών.
Παράλληλα, η ΕΚΠΟΙΖΩ, αξιοποιώντας τη λειτουργία γραφείου μιας στάσης από το 2024, συνεχίζει να παρέχει ενημέρωση, να συλλέγει δεδομένα και να χαρτογραφεί τις ανάγκες των νοικοκυριών, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση πιο στοχευμένων παρεμβάσεων στον τομέα της ενεργειακής φτώχειας.
