Τις επόμενες τρεις δεκαετίες η Ελλάδα θα συνεχίσει να χάνει πληθυσμό, ενώ η δημογραφική της γήρανση θα ενταθεί, σύμφωνα με ανάλυση του Εργαστηρίου Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Το ισοζύγιο γεννήσεων – θανάτων εκτιμάται πως θα παραμείνει σταθερά αρνητικό.
Η μελέτη, που υπογράφει η Ιφιγένεια Κοκκάλη, επίκουρη καθηγήτρια και διευθύντρια του Εργαστηρίου, καταγράφει την κατακόρυφη πτώση των γεννήσεων: το 2023 ανήλθαν σε μόλις 72,3 χιλιάδες, δηλαδή περίπου οι μισές σε σχέση με τις ετήσιες γεννήσεις της περιόδου 1951-1970.
Πληθυσμιακή συρρίκνωση μισού εκατομμυρίου
Από το 2011 έως το 2024, η χώρα μετρά σταθερά αρνητικά φυσικά ισοζύγια, σε συνδυασμό με αρνητικά μεταναστευτικά ισοζύγια, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να χάσει σχεδόν 500.000 κατοίκους.
Παράλληλα, ο δείκτης γονιμότητας παραμένει από τους χαμηλότερους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με μόλις 1,3–1,4 παιδιά ανά γυναίκα, πολύ κάτω από το όριο αναπαραγωγής των 2,07. Η Ελλάδα καταγράφει επίσης έναν από τους πιο γερασμένους πληθυσμούς στην Ευρώπη: 23% των κατοίκων είναι άνω των 65 ετών, ενώ το 2023 οι ηλικιωμένοι ξεπερνούσαν κατά περίπου 1 εκατομμύριο τον αριθμό των παιδιών ηλικίας 0–14 ετών.
Η φυγή των νέων και οι κοινωνικές προκλήσεις
Η ανάλυση υπογραμμίζει ότι η δημογραφική κρίση δεν αφορά μόνο την υπογεννητικότητα, αλλά και τις κοινωνικές συνθήκες που ωθούν τους νέους είτε στη μετανάστευση είτε στην ατεκνία.
Η οικονομική κρίση, οι χαμηλές αποδοχές, η έλλειψη αξιοκρατίας, αλλά και η αναζήτηση καλύτερων συνθηκών ζωής και εργασίας στο εξωτερικό, αποτελούν βασικούς λόγους φυγής. Παράλληλα, το στεγαστικό πρόβλημα που επιδεινώθηκε τα τελευταία χρόνια λειτουργεί αποτρεπτικά για τη δημιουργία οικογένειας.
Όπως τονίζεται, στην Ελλάδα η ηλικία γάμου και τεκνοποίησης μετατίθεται συνεχώς προς τα πάνω, ενώ αυξάνεται η ηλικία αποχώρησης από το πατρικό σπίτι, γεγονός που μειώνει περαιτέρω τις πιθανότητες τεκνοποίησης.
Πότε ξεκίνησε η πτώση
Η κ. Κοκκάλη υπενθυμίζει ότι η μείωση του πληθυσμού ξεκίνησε μετά το 2011. Την προηγούμενη εικοσαετία, η μαζική είσοδος μεταναστών (+795.000 άτομα) είχε ενισχύσει τον πληθυσμό, καθυστερώντας τη γήρανση και αυξάνοντας τις γεννήσεις. Ωστόσο, μετά την κρίση του 2010, οι ροές αντιστράφηκαν, με Έλληνες και αλλοδαπούς να εγκαταλείπουν τη χώρα.
Το μεγάλο στοίχημα
Η μελέτη καταλήγει ότι χωρίς γενναίες πολιτικές για τη στήριξη των νέων και την αντιμετώπιση του στεγαστικού, η Ελλάδα θα συνεχίσει να χάνει πληθυσμό, με σοβαρές συνέπειες για την κοινωνική συνοχή και την οικονομία.
