Το ευεργέτημα του κανονισμού έσπευσε να εκμεταλλευτεί η Πειραιώς, με την ενσωμάτωση της Εθνικής Ασφαλιστική, θα το πράξει και η Eurobank, με την εξαγορά της Eurolife, ενώ και η ριγμένη Εθνική Τράπεζα θα το κάνει, εάν τελικώς αποκτήσει την ασφαλιστική NN
Του ΑΝΤΩΝΗ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ*
Πριν από μερικούς μήνες τάραξε την οικονομική μας ζωή η εξαγορά της Εθνικής Ασφαλιστικής από την Τράπεζα Πειραιώς αντί 600 εκατ. ευρώ. Πωλητής, το Private Equity fund CVC. Το CVC είχε αγοράσει την Εθνική Ασφαλιστική το 2022 (το 90% για την ακρίβεια) από την Εθνική Τράπεζα με τίμημα 346,5 εκατ. ευρώ. Ομως κατά την αγορά το CVC κατέβαλε μόνο 221,5 εκατ. ευρώ. Η σύμβαση πώλησης προέβλεπε ότι τα υπολειπόμενα 125 εκατ. ευρώ θα καταβάλλονταν πέντε χρόνια αργότερα, εφόσον τα εποπτικά ίδια κεφάλαια της Εθνικής Ασφαλιστικής δεν θα ήταν, κατά τη στιγμή αυτή, χαμηλότερα απ’ ό,τι προέβλεπε το Business Plan της εταιρίας. Αν συνέβαινε σε βάθος 5ετίας τα ίδια κεφάλαια να είναι χαμηλότερα του αρχικού στόχου, το τίμημα θα αναπροσαρμοζόταν προς τα κάτω. Επίσης, η Εθνική Τράπεζα ανέλαβε να καλύψει την έκδοση μετατρέψιμων ομολογιών της Εθνικής Ασφαλιστικής, συνολικού ύψους 175 εκατ. ευρώ, το προϊόν των οποίων θα ενίσχυε την κεφαλαιακή επάρκεια (τα ίδια κεφάλαια δηλαδή) της εταιρίας που είχε ήδη πωλήσει.
Τι σκέπτονταν οι ιθύνοντες νόες της Εθνικής Τράπεζας υπογράφοντας αυτήν την ολοφάνερα ετεροβαρή συμφωνία; Γιατί τέτοια πρεμούρα να ξεφορτωθούν την ασφαλιστική εταιρία; Το CVC δεν έκατσε να περιμένει την 5ετία. Αποεπένδυσε σε τρία χρόνια μόλις (Μάρτιος 2025). Κατά την τριετία αυτή (συγκεκριμένα για τις χρήσεις 2022-23) το CVC πήρε μέρισμα από την εταιρία 130 εκατ. ευρώ, ενώ η εταιρία έγραφε ζημίες. Ετσι, όμως συμπεριφέρονται, διεθνώς, τα private equity funds, απομυζούν τις εταιρίες στις οποίες επενδύουν και μετά πωλούν ό,τι έμεινε. Χωρίς καμία συνεννόηση με την Εθνική Τράπεζα, στην οποία ίσως όφειλαν να δώσουν το δικαίωμα πρώτης άρνησης (right of first refusal), συμφώνησαν να πωλήσουν στην Πειραιώς το 90% που διέθεταν αντί 540 εκατ. ευρώ. Αν σκεφτούμε ότι πλήρωσαν για να αποκτήσουν την Εθνική Ασφαλιστική 221,5 εκατ. – 130 εκατ. (τα μερίσματα που εισέπραξαν) = 90 εκατ., πέτυχαν απόδοση έξι φορές την επένδυσή τους, απόδοση που «βγάζει μάτι».
Η Τράπεζα της Ελλάδος, που έχει την ευθύνη της εποπτείας των ασφαλιστικών εταιριών, όφειλε να προβάλει ενστάσεις, αλλά ο κ. Στουρνάρας δεν είδε κάτι μεμπτό. Αποδόσεις της τάξεως του 600% ίσως προσελκύσουν και άλλους επενδυτές της περιωπής του CVC. Αλλά πώς η καταφρονεμένη Σταχτοπούτα του 2022 έγινε πολύφερνη νύφη το 2025;
Η πρώτη απάντηση είναι ότι οι ελληνικές τράπεζες, που βασίζουν το 75% των οργανικών τους κερδών σε έσοδα από τόκους, τώρα που τα επιτόκια πήραν πάλι την κατιούσα, αναζητούν άλλες πηγές εισοδήματος. Οι πωλήσεις ασφαλιστικών προϊόντων, με βάση το πολύ χαμηλό ποσοστό διείσδυσης της ιδιωτικής ασφάλισης που χαρακτηρίζει την ελληνική αγορά, υπόσχονται μια νέα, ραγδαία αυξανόμενη πηγή εσόδων. Αλλά υπάρχει και κάτι άλλο, ο λεγόμενος δανέζικος συμβιβασμός, μια διάταξη που μπήκε στον Κανονισμό Capital Requirements Regulation (CRR) με την ψήφο του Ευρωκοινοβουλίου, η οποία ανατρέπει τις ρυθμίσεις της σύμβασης της Βασιλείας και «πριμοδοτεί» τις συγχωνεύσεις τραπεζών με ασφαλιστικές εταιρίες. Η οδηγία αυτή υιοθετήθηκε ως προσωρινή το 2012, κατά τη διάρκεια της δανέζικης προεδρίας της Ε.Ε. Μονιμοποιήθηκε στις αρχές του 2025, κατόπιν πιέσεων πολλών ευρωπαϊκών τραπεζών που ήθελαν να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους στον ασφαλιστικό κλάδο. Η Βασιλεία απαιτούσε από την (εξαγοράζουσα) τράπεζα να απομειώσει τα εποπτικά της κεφάλαια (Tier 1) ισόποσα με τα στοιχεία ενεργητικού της (εξαγοραζόμενης) ασφαλιστικής. Το σκεπτικό ήταν, αν ναυαγήσει η ασφαλιστική, να μπορεί η μητρική τράπεζα χωρίς δυσκολία να αναλάβει το σύνολο των υποχρεώσεων της ασφαλιστικής. Ηταν μια όντως πολύ αυστηρή ρύθμιση, που στην πραγματικότητα καθιστούσε τις ασφαλιστικές εταιρίες μάλλον ανεπιθύμητο στόχο για εξαγορά.
Οι τράπεζες, όταν κάτι δεν τις ευνοεί, έχουν τον τρόπο να το παρακάμπτουν. Αυτό κάνει και ο δανέζικος συμβιβασμός. Σου λέει, οι ασφαλιστικές εταιρίες έχουν πολύ μικρό ρίσκο αποτυχίας, δεν έχει νόημα να «παρκάρει» λεφτά μια τράπεζα για να καλύψει αυτό το ελάχιστο ενδεχόμενο. Και έστω ότι, μέχρι εδώ, κατανοεί κανείς το επιχείρημα. Ομως ο δανέζικος συμβιβασμός κάνει και ένα βήμα που παραβιάζει τη λογική: υποβάλλει τα στοιχεία ενεργητικού της ασφαλιστικής σε στάθμιση κινδύνου (risk weighting) και, αντί να τα απομειώνει, τα προσαυξάνει κατά 2,5 φορές! Ενώ, κατά την πάγια τακτική που ακολουθούν οι τράπεζες, τα στοιχεία ενεργητικού τους όταν γίνονται risk weighted μειώνονται, τα στοιχεία ενεργητικού των ασφαλιστικών, κατά τρόπο μαγικό, όχι μόνο δεν έχουν κίνδυνο, αλλά μεταδίδουν «ασφάλεια» και στο ενεργητικό της τράπεζας που τα εξαγοράζει!
Θα προσπαθήσω να το εξηγήσω καλύτερα με ένα απλό παράδειγμα, που αντιπαραθέτει τους δύο χειρισμούς, της Βασιλείας και τον δανέζικο συμβιβασμό:
Σύμβαση Βασιλείας
Δανέζικος συμβιβασμός
Εποπτικά κεφάλαια τράπεζας
100
100
Ενεργητικό τράπεζας
1.200
1.200
Μέση στάθμιση κινδύνου των στοιχείων ενεργητικού της τράπεζας
80%
80%
Σταθμισμένο για τον κίνδυνο ενεργητικό (Risk Weighted Assets)
80% x 1.200 = 960
80% x 1.200 = 960
Δείκτης επάρκειας Tier 1 τράπεζας
10,4%
10,4%
ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΞΑΓΟΡΑ
Ενεργητικό ασφαλιστικής
25
RWA ασφαλιστικής
250% x 25 = 62,5
Εποπτικά κεφάλαια τράπεζας μετά την αγορά της ασφαλιστικής
100 – 25 = 75
100
RWA τράπεζας μετά την αγορά
960
960 + 62,5 = 1.022,5
Δείκτης επάρκειας Tier 1 ομίλου
7,8%
9,8%
Βλέπει κανείς ότι κατά τον χειρισμό που επιτρέπει ο δανέζικος συμβιβασμός η εξαγορά μιας ασφαλιστικής εταιρίας όχι μόνο δεν θίγει καθόλου τα εποπτικά κεφάλαια της εξαγοράζουσας τράπεζας, αλλά και η επίπτωσή της στον δείκτη Tier 1 είναι πάρα πολύ μικρή. Τα στοιχεία ενεργητικού της Εθνικής Ασφαλιστικής ήταν (περίπου) 4 δισ. ευρώ το 2024, σύμφωνα με τον δανέζικο συμβιβασμό, όταν σταθμιστούν για κίνδυνο, θα υπερδιπλασιαστούν και θα γίνουν 10 δισ. ευρώ! Τι ωραίο δώρο για την Τράπεζα Πειραιώς! Επόμενο ήταν ότι η Πειραιώς έσπευσε να δηλώσει ότι θα ακολουθήσει τον δανέζικο συμβιβασμό για την ενσωμάτωση της Εθνικής Ασφαλιστικής. Το ίδιο θα κάνει και η Eurobank, που πρόσφατα εξαγόρασε την ασφαλιστική Eurolife από την Fairfax (που είναι ο κύριος μέτοχος και της ίδιας της Eurobank). Και η Εθνική Τράπεζα, που ασφαλώς αισθάνεται ριγμένη (και δικαίως), φημολογείται ότι επιδιώκει να εξαγοράσει την ασφαλιστική ΝΝ για να απολαύσει και αυτή των ευεργετημάτων του δανέζικου συμβιβασμού.
Βέβαια, το αίτημα εφαρμογής του δανέζικου συμβιβασμού πρέπει να εγκριθεί από τον Ευρωπαϊκό Εποπτικό Μηχανισμό (SSM), στον οποίο υπεβλήθη η αίτηση των δύο τραπεζών. Διαβάζουμε ότι «ο κανονισμός είναι πολύ αυστηρός και αξιολογεί επίσης το πλαίσιο διαχείρισης κινδύνου, τα συστήματα εσωτερικού ελέγχου, τη διακυβέρνηση και την εποπτεία (των τραπεζών)» (από άρθρο του Νίκου Κωτσικόπουλου στον ιστότοπο forbesgreece.gr, στις 22/10/2025). Δεν το αμφισβητώ καθόλου, αλλά θα στοιχημάτιζα ότι τελικά ο SSM θα συγκατανεύσει.
*Οικονομολόγος, με μακρά εμπειρία στο εξωτερικό
antonis1103@gmail.com
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (14 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2025)
