Τα δεδομένα της αγοράς εργασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο απεικονίζουν μια πολύ θετική εξέλιξη των ποσοστών απασχόλησης σε αρκετές περιφέρειες της Ε.Ε. και μεταξύ αυτών και ελληνικές περιφέρειες.
Του ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΚΟΥΤΡΟΥΚΗ*
Οι κύριοι λόγοι γι’ αυτή την εικόνα κατά την περίοδο 202-2024 μπορούν να αποδοθούν στις ακόλουθες εξελίξεις:
Α) Σημαντική ανάκαμψη του τομέα των υπηρεσιών, ιδίως στον τουρισμό και τη φιλοξενία. Μόνο ο τουρισμός αντιπροσώπευε περίπου 401.000 θέσεις εργασίας το 2024. Επιπλέον, οι τομείς της φιλοξενίας, της εστίασης και του λιανεμπορίου δημιούργησαν πάνω από το 50% των νέων θέσεων μισθωτής απασχόλησης τα τελευταία τέσσερα χρόνια.
Β) Η ζήτηση για εργασία ξεπέρασε την προσφορά, ιδιαίτερα στους κλάδους της διαμονής και εστίασης και της κατασκευαστικής βιομηχανίας. Αυτή η αυξημένη ζήτηση από τους εργοδότες οδήγησε σε υψηλότερα επίπεδα απασχόλησης, καθώς πολλοί μετακινήθηκαν από την ανεργία ή την αδράνεια σε διάφορες θέσεις εργασίας.
Γ) Η χώρα εφάρμοσε σειρά μεταρρυθμίσεων στην αγορά εργασίας -συμπεριλαμβανομένων νέων μέτρων και θεσμικών αλλαγών-, που ενίσχυσαν τη συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό, ιδίως μεταξύ των γυναικών και των μεγαλύτερων σε ηλικία εργαζομένων (45-64 ετών).
Δ) Η αύξηση του εθνικού κατώτατου μισθού, η μείωση του μη μισθολογικού κόστους και το νέο νομικό πλαίσιο για τις εργασιακές σχέσεις ενίσχυσαν τόσο τους εργοδότες όσο και τους εργαζομένους, προωθώντας τη δημιουργία θέσεων εργασίας.
Ε) Οι χρηματοδοτικές και κεφαλαιακές εισροές από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Ε.Ε. στην περίοδο μετά την έξαρση του Covid-19 είχαν θετική επίδραση, προσφέροντας μια μέτρια ώθηση στην οικονομική δραστηριότητα (ως προς την αύξηση του ΑΕΠ) και συνεπώς υποστηρίζοντας την απασχόληση.
ΣΤ) Εκτός από τον τουρισμό, η ήπια ανάπτυξη ορισμένων βιομηχανικών τομέων -ιδιαίτερα των ψηφιακών βιομηχανιών, των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και των νεοφυών επιχειρήσεων- συνέβαλε επίσης στην επέκταση της απασχόλησης.
Τέλος, οι βελτιώσεις στις υποδομές, η αυξημένη ψηφιοποίηση, τα πολυάριθμα έργα πράσινης μετάβασης, οι νέες συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και η αποκέντρωση της περιφερειακής πολιτικής ενίσχυσαν περαιτέρω τη δημιουργία θέσεων εργασίας σε περιφερειακό επίπεδο.
Ωστόσο, παραμένει ένα επείγον ερώτημα: σε ποιον βαθμό μπορούν αυτές οι νέες θέσεις εργασίας να θεωρηθούν «ποιοτικές θέσεις» ως προς τις αποδοχές, τη σταθερότητα, την αυτονομία και το ωράριο εργασίας; Σε μια ολοένα και πιο ευέλικτη αγορά εργασίας, οι κοινωνικοί εταίροι της Ελλάδας καλούνται να δώσουν την απάντηση σε αυτό το ερώτημα.
*Καθηγητής Τμήματος Οικονομικών Επιστημών ΔΠΘ
