Αυτή την εβδομάδα η Fed, ίσως η πιο σημαντική κεντρική τράπεζα στον κόσμο, μείωσε -όπως αναμενόταν- τα επιτόκια κατά 0,25% στο 4,25%, καθώς αρχίζει να επικεντρώνεται στην επιδεινούμενη εικόνα της αγοράς εργασίας, αντί για την αύξηση του πληθωρισμού. Ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ αυξήθηκε από 2,7% σε 2,9% και, αν και αναμενόμενο, επιταχύνεται για τέσσερις συνεχείς μήνες.
ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΛΑΓΑΡΙΑ*
Πιο σημαντικό είναι ότι έπειτα από πιέσεις του προέδρου και πρόσφατα σχόλια αξιωματούχων της Fed, στις αγορές ομολόγων τιμολογούνται τώρα άλλες δύο μειώσεις επιτοκίων μέχρι το τέλος του έτους και τουλάχιστον άλλες τρεις έως το τέλος του 2026, δηλαδή συνολική μείωση περίπου 1,5% στο 3%.
Είναι υπερβολικό; Και πρέπει η κυβέρνηση να ασκεί τόση πίεση στη Fed;
Ο William McChesney Martin, πρόεδρος της Fed (1951-1970), είπε το 1955 ότι το έργο της Fed είναι να «αφαιρεί το ποτό όταν το πάρτι γίνεται καλό». Κανένα κράτος δεν θέλει να σταματήσει το πάρτι, ειδικά ένα που έχει αρχίσει έναν παγκόσμιο εμπορικό πόλεμο για την ενίσχυση της εσωτερικής ανάπτυξης.
Γίνεται σαφές ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ θέλει να ασκήσει μεγαλύτερη επιρροή στη Fed. Το επιχείρημά τους είναι ότι κανένα ίδρυμα, ανεξάρτητο ή όχι, δεν πρέπει να έχει περισσότερη εξουσία από τον εκλεγμένο εκτελεστικό κλάδο στη διαμόρφωση της δημοσιονομικής πολιτικής. Οι ΗΠΑ βρίσκονται σε εμπορικό πόλεμο και όλοι πρέπει να ευθυγραμμιστούν. Με την αύξηση των επιτοκίων ως απάντηση στη δημοσιονομική τόνωση, η ανάπτυξη παραμένει η ίδια και το χρέος αυξάνεται. Οι οικονομολόγοι, από την άλλη, υποστηρίζουν ότι οι ανεξάρτητες κεντρικές τράπεζες είναι ο πυλώνας της σταθερότητας των τιμών. Η υπονόμευση της Fed ενδέχεται να αυξήσει τον πληθωρισμό και να θέσει σε κίνδυνο τα υπόλοιπα δύο καθήκοντά της.
Η συζήτηση έχει δύο όψεις: Η Fed μπορεί να είναι ανεξάρτητη, αλλά δεν είναι κράτος-μονάρχης ή θεσμικό «μοναρχικό» σώμα. Σε πρόσφατους καιρούς, όταν λίγοι κεντρικοί τραπεζίτες καθόριζαν την παγκόσμια οικονομία, το αποτέλεσμα δεν ήταν πάντα θετικό για τους πολίτες. Αν η εκτελεστική εξουσία θέλει έναν παγκόσμιο ανταγωνισμό στο εμπόριο, οι ανεξάρτητοι θεσμοί δεν έχουν χώρο για αντι-πολιτικές. Από την άλλη, η πολιτική και η οικονομία έχουν αποσταθεροποιηθεί από τον πληθωρισμός, όπως στη δεκαετία του 1970, ενδεχόμενο που μπορεί να επαναληφθεί. Είναι ο κυριότερος οικονομικός λόγος που μπορεί να ανατρέψει κυβερνήσεις, άρα ο «πληθωρισμός» είναι και πολιτικό ζήτημα.
Η συνταγματικότητα είναι βαθιά πολιτικό ζήτημα, αλλά μικρότερο για επενδυτές. Οι αγορές συνήθως δεν ενδιαφέρονται από πού προέρχεται το φθηνό χρήμα, αρκεί να υπάρχει. Οταν ο Mario Draghi είπε «θα κάνουμε ό,τι χρειαστεί για να σώσουμε το ευρώ», οι επενδυτές δεν ανησυχούσαν για παραβίαση συνταγματικών κανόνων. Οταν η Fed κράτησε δεκαπέντε χρόνια επιτόκια μηδενικά και εκτύπωσε χρήμα χωρίς περιορισμούς, δημιουργήθηκαν εισοδηματικές ανισότητες και κακή κατανομή κεφαλαίων (κυρίως στην τεχνολογία), αλλά οι αγορές δεν το αμφισβήτησαν. Το ίδιο ισχύει για την Κίνα, με τα χαμηλά επιτόκια για τη χρηματοδότηση των τοπικών κυβερνήσεων.
Τι σημαίνει για τους επενδυτές
Δεν είναι βέβαιο ότι άλλες δύο περικοπές θα πραγματοποιηθούν μέχρι το τέλος του έτους. Ο πληθωρισμός ανησυχεί τους επενδυτές. Ωστόσο, το παλιό ρητό «μην παλεύεις με τη Fed» εξακολουθεί να ισχύει. Η Fed βρίσκεται σε πορεία μείωσης επιτοκίων. Αυτό τείνει να ενισχύει όλα τα είδη ρίσκου, κυρίως μετοχές και βραχυπρόθεσμα ομόλογα. Κανονικά τα μακράς διάρκειας ομόλογα επωφελούνται περισσότερο, αλλά αν η Fed θεωρηθεί ότι χάνει την ανεξαρτησία της, αυτό μπορεί να επηρεάσει μακροπρόθεσμα ομόλογα και περιουσιακά στοιχεία με σταθερή αξία, όπως πολύτιμα μέταλλα. Η πρόσφατη υποβάθμιση της Γαλλίας από Fitch (AA- σε A+) αποτελεί προειδοποίηση.
Τι σημαίνει για τις επιχειρήσεις
Η Wall Street μπορεί να μην ενδιαφέρεται από πού προέρχεται το φθηνό χρήμα, αλλά η Main Street ενδιαφέρεται. Ο πληθωρισμός επηρεάζει κυρίως τις μη εισηγμένες εταιρίες, αυξάνοντας την πολιτική και νομοθετική αβεβαιότητα. Το 99,96% των εταιριών δεν είναι εισηγμένες, αλλά αντιμετωπίζουν τα ίδια προβλήματα: πρέπει να μειώσουν περιθώρια κέρδους, να επενδύσουν σε A.I. για αύξηση παραγωγικότητας, να διαπραγματευτούν με προμηθευτές, να μειώσουν λειτουργικά κόστη ή να μετακυλήσουν τα έξοδα στους καταναλωτές.
*Chief Economist της εταιρίας Mazars
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 19/9/2025)
