Την εκρηκτική άνοδο του παγκόσμιου χρέους, που ξεπερνά τα 315 τρισ. δολ., μέσα σε ένα περιβάλλον πρωτοφανούς γεωπολιτικής αβεβαιότητος και αστάθειας, πυροδοτεί το πρωτοφανές ράλι του χρυσού που καταγράφει διαδοχικά υψηλά. Στο σημερινό περιβάλλον, όπου το παγκόσμιο χρέος αυξάνεται ταχύτερα από την ανάπτυξη και τα κρατικά ομόλογα χάνουν μέρος της αξιοπιστίας τους, ο χρυσός λειτουργεί ως μια σταθερή αξία που δεν επηρεάζεται από πληθωρισμό, νομισματικές παρεμβάσεις ή πιστωτικό ρίσκο. Αυτοί οι παράγοντες εξηγούν το τρέχον ράλι του χρυσού και αναμένεται να συνεχίσει να στηρίζει τις τιμές όσο η παγκόσμια οικονομία παραμένει εγκλωβισμένη σε ένα περιβάλλον υψηλού χρέους, χαμηλής ανάπτυξης και γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Οι αναλυτές αναμένουν ότι οι τιμές του HYPERLINK “https://www.newmoney.gr/tag/χρυσός/”χρυσού θα συνεχίσουν να ανεβαίνουν προς τα 6.000 δολ. φέτος. Το φαινόμενο αυτό δεν είναι τυχαίο ούτε συγκυριακό, αλλά, αντίθετα, αντικατοπτρίζει μια σειρά από βαθύτερες μακροοικονομικές, γεωπολιτικές και χρηματοπιστωτικές εξελίξεις, που οδηγούν τις αγορές στην αναζήτηση σταθερότητας σε περιόδους έντονης αβεβαιότητας.
Από το 2008 έως το 2022 τα χρέη στις ανεπτυγμένες οικονομίες εκτινάχθηκαν αρχικά λόγω της χρηματοπιστωτικής κρίσης και ύστερα λόγω της πανδημίας. Ωστόσο, τα επιτόκια ήταν πολύ χαμηλότερα από την ανάπτυξη του ονομαστικού ΑΕΠ και συνεπώς τα χρέη ήταν βιώσιμα. Πλέον, αυτό δεν ισχύει, καθώς με την ανάφλεξη του πληθωρισμού τα επιτόκια αυξήθηκαν και πάλι.
Στις ΗΠΑ, όπου το ομοσπονδιακό χρέος ξεπέρασε τα 34 τρισ. δολ., με ρεκόρ τόκων εξυπηρέτησης, οι αγορές προεξοφλούν ότι η Federal Reserve δύσκολα θα διατηρήσει υψηλά επιτόκια χωρίς να προκαλέσει δημοσιονομική ασφυξία. Αυτό οδηγεί σε πτώση των πραγματικών αποδόσεων των ομολόγων, ευνοώντας την άνοδο του χρυσού. Παράλληλα, η αύξηση των γεωπολιτικών εντάσεων και η επιβράδυνση της Κίνας στρέφουν κεφάλαια σε περιουσιακά στοιχεία χωρίς κίνδυνο αθέτησης, όπως ο χρυσός. Οι κεντρικές τράπεζες, ιδίως αναδυόμενων οικονομιών, επιταχύνουν τη συσσώρευση χρυσού για να μειώσουν την εξάρτηση από το δολάριο και να ενισχύσουν τα αποθεματικά τους εν μέσω αυξανόμενων δημοσιονομικών και νομισματικών κινδύνων.
Ο χρυσός λειτουργεί παραδοσιακά ως «ασφαλές καταφύγιο» σε περιόδους κρίσεων. Οταν οι επενδυτές φοβούνται ότι η διεθνής οικονομική σταθερότητα απειλείται -λόγω πολέμων, εμπορικών συγκρούσεων, θεσμικών κρίσεων ή πολιτικών αντιπαραθέσεων-, στρέφονται σε περιουσιακά στοιχεία που διατηρούν διαχρονικά την αξία τους. Σύμφωνα με τους αναλυτές, ο χρυσός έχει εισέλθει σε πολυετή ανοδικό κύκλο, ο οποίος έχει αρχίσει από την προηγούμενη δεκαετία, αλλά επιταχύνθηκε σημαντικά μετά το 2020. Η τεχνική εικόνα των αγορών δείχνει ότι βρισκόμαστε σε μία περίοδο όπου η ζήτηση παραμένει σταθερά υψηλότερη από την προσφορά, κάτι που προδιαθέτει ότι η ανοδική κίνηση πιθανώς να συνεχιστεί.
Ο ρόλος του παγκόσμιου δημόσιου χρέους
Στο σημερινό περιβάλλον, ο παράγοντας που υπερισχύει όλων και διευρύνει τις πιέσεις είναι το πρωτοφανές επίπεδο δημόσιου χρέους στις μεγάλες οικονομίες. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ευρωπαϊκή Ενωση, η Ιαπωνία και η Κίνα αντιμετωπίζουν τεράστιες δημοσιονομικές υποχρεώσεις, που περιορίζουν τη δυνατότητα σύσφιξης της νομισματικής πολιτικής. Στις αρχές Ιανουαρίου το χρέος των ΗΠΑ έφτασε στα 38,4 τρισ. δολ., έχοντας αυξηθεί κατά 2,2 τρισ. δολ. τον τελευταίο χρόνο και κατά 10 τρισ. δολ. τα τελευταία πέντε χρόνια.
Μάλιστα, σύμφωνα με έκθεση της ανεξάρτητης δημοσιονομικής αρχής Committee for a Responsible Federal Budget (CRFB), κάποιας μορφής κρίση είναι πια σχεδόν αναπόφευκτη στη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου. Εάν το εθνικό χρέος συνεχίσει να αυξάνεται ταχύτερα από την οικονομία, η χώρα θα μπορούσε τελικά να βιώσει μια οικονομική κρίση, μια κρίση πληθωρισμού, μια κρίση λιτότητας, μια νομισματική κρίση, μια κρίση χρεοκοπίας, μια σταδιακή κρίση ή κάποιον συνδυασμό κρίσεων, έγραψε σε ανάλυσή του το CRFB. «Οποιαδήποτε από αυτές θα προκαλούσε τεράστια αναταραχή και θα μείωνε σημαντικά το βιοτικό επίπεδο των Αμερικανών και των ανθρώπων σε όλο τον κόσμο» τονίζει.
Δεν είναι όμως μόνο το χρέος των ΗΠΑ. Σε Γαλλία, Βρετανία, Ιταλία και Ιαπωνία -που βρίσκεται κοντά ή πάνω από ιστορικά υψηλό επίπεδο- το χρέος απειλεί την ανάπτυξη και αυξάνει διεθνώς την οικονομική αβεβαιότητα.
Η αύξηση του χρέους οδηγεί σε:
– Μειωμένη ευχέρεια αύξησης επιτοκίων, διότι το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους θα γινόταν μη βιώσιμο.
– Πιθανή διολίσθηση προς πιο χαλαρή νομισματική και δημοσιονομική πολιτική, δηλαδή μεγαλύτερη προσφορά χρήματος.
– Αύξηση του κινδύνου πληθωρισμού ή χρηματοπιστωτικής αστάθειας, λόγω υπερβολικής μόχλευσης.
– Κλονισμό εμπιστοσύνης στα κρατικά ομόλογα, που αποτελούν το κύριο παγκόσμιο αποθεματικό.
Οταν οι επενδυτές αμφισβητούν τη μελλοντική σταθερότητα των νομισματικών συστημάτων, αυξάνεται η ανάγκη για διατήρηση πραγματικών περιουσιακών στοιχείων που δεν μπορούν να υποτιμηθούν με πολιτικές αποφάσεις. Ο χρυσός αποτελεί τον κορυφαίο «αντιστάθμισμα χρέους», καθώς δεν υπόκειται σε χρεοκοπία, δεν αποτιμάται σε υποσχέσεις πληρωμής, δεν εξαρτάται από τη δημοσιονομική επάρκεια καμίας κυβέρνησης.
Καθώς το παγκόσμιο χρέος αυξάνεται, ο χρυσός καθίσταται απόλυτος «κεντρικός άξονας» στα χαρτοφυλάκια των μεγάλων επενδυτών.
Κεντρικές τράπεζες
Οι αγορές χρυσού από τις HYPERLINK “https://www.newmoney.gr/tag/kentrikes-trapezes/”κεντρικές τράπεζες, ένας βασικός παράγοντας που επηρεάζει τις τιμές το 2025, αναμένεται να παραμείνουν ισχυρές και φέτος.
Η Goldman Sachs προβλέπει ότι οι αγορές θα ανέλθουν κατά μέσο όρο σε 60 μετρικούς τόνους τον μήνα, καθώς οι κεντρικές τράπεζες των αναδυόμενων αγορών συνεχίζουν να διαφοροποιούν τα αποθέματά τους σε χρυσό. Ενδεικτικά η κεντρική τράπεζα της Πολωνίας, η οποία κατείχε 550 τόνους χρυσού στο τέλος του 2025, στοχεύει να αυξήσει τα αποθέματά της σε 700 τόνους, όπως δήλωσε ο διοικητής της ανταμ Γκλαπίνσκι.
Η υποχώρηση του δολαρίου
Ο χρυσός τιμολογείται σε δολάρια. Επομένως, όταν το δολάριο υποχωρεί, ο χρυσός γίνεται φθηνότερος για επενδυτές που χρησιμοποιούν άλλα νομίσματα. Αυτό αυξάνει τη διεθνή ζήτηση και ενισχύει περαιτέρω την άνοδο των τιμών του.
Η αδυναμία του δολαρίου οφείλεται σε:
– μειούμενες πραγματικές αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων,
– ανησυχίες για τη δημοσιονομική πορεία των ΗΠΑ,
– σταδιακή διαφοροποίηση των αποθεμάτων από κεντρικές τράπεζες που επιδιώκουν να μειώσουν την εξάρτησή τους από το αμερικανικό νόμισμα.
Ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων επιτρέπει στον χρυσό να ενισχύεται ακόμα περισσότερο.
Επιπλέον, οι αγορές λειτουργούν όχι μόνο με βάση τα οικονομικά θεμελιώδη, αλλά και με βάση τη συμπεριφορά των επενδυτών. Οταν ο χρυσός σπάει το ένα ρεκόρ μετά το άλλο, εμφανίζεται έντονο φαινόμενο FOMO («Fear Of Missing Out»), δηλαδή φόβος απώλειας ενδεχόμενων κερδών. Αυτό προσελκύει νέους επενδυτές, οι οποίοι με τη σειρά τους ενισχύουν ακόμα περισσότερο την ανοδική τάση. Το ψυχολογικό στοιχείο είναι ιδιαίτερα εμφανές σε περιόδους κατά τις οποίες οι υπόλοιπες αγορές (μετοχές, ομόλογα, κρυπτονομίσματα) παρουσιάζουν αυξημένη μεταβλητότητα ή πτωτικές πιέσεις.
Αναδημοσίευση από την «Εστία της Κυριακής», την 1η/2/2026
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (6 ΦΕΒΡΟΥΑΡΊΟΥ 2026)
