Η πλήρης επιβεβαίωση των ρεπορτάζ της «DEALnews» και τα νέα σήματα SOS που εκπέμπουν αρμόδιες πηγές
Του ΜΙΧΑΛΗ ΚΟΣΜΕΤΑΤΟΥ
Η στιγμή του τελικού απολογισμού για τη μακρά διαδικασία του ψηφιακού μετασχηματισμού της ελληνικής οικονομίας δεν αργεί, αλλά τα αποτελέσματά της δεν θα είναι -κατά τα φαινόμενα- αυτά που θα περίμεναν κάποιοι, με βάση τις αρχικές εξαγγελίες.
Διότι ορισμένα από τα έργα, αθροιστικής αξίας 5-6 δισ. ευρώ, χρηματοδοτούμενα από το Ταμείο Ανάκαμψης, τα οποία είχαν προαναγγελθεί μέσω… διθυράμβων πριν από μια πενταετία, ίσως δεν προλάβουν να ολοκληρωθούν ή δεν θα παραδοθούν καν – κι αυτό δεν είναι κινδυνολογία. Μια σειρά projects, από εκατοντάδες διαγωνισμούς διαφόρων φορέων, βρέθηκε πριν από μήνες «στο κόκκινο», αλλά για μερικά δεν άλλαξε κάτι, παρά το διάστημα που μεσολάβησε. Τώρα, όμως, η ώρα της αλήθειας πλησιάζει… Μεταγενέστερες αναφορές και από άλλα media επιβεβαιώνουν όσα αποκάλυψε η «DEALnews» σε αποκαλυπτικό ρεπορτάζ, προ διμήνου, για το γεγονός ότι υπήρχαν τέλη του προηγούμενου έτους πάνω από 250 ανοιχτές συμβάσεις ψηφιακών έργων, με την Κοινωνία της Πληροφορίας, φορέα υλοποίησής τους, να χτυπά το «καμπανάκι» για διαγωνισμούς 1,7 δισ. ευρώ, στην πλειονότητά τους υπαγόμενους στο RRF.
Μάλιστα, οι προειδοποιητικού χαρακτήρα τοποθετήσεις υψηλόβαθμου στελέχους της ΚτΠ για την προσπάθεια -που προφανώς εξακολουθεί να καταβάλλεται- με στόχο και ευθύνη να ολοκληρωθούν όσο το δυνατόν περισσότερα από τα έργα αυτά, αν όχι και στο σύνολό τους, με «φουλ ταχύτητες», παρά την τεράστια πίεση που ασκεί ο χρόνος, χωρίς «εκπτώσεις» σε επίπεδο ποιότητας και με τις λιγότερες απώλειες κονδυλίων, δεν άφησε περιθώρια για παρερμηνείες…
Πόσο μάλλον από την ώρα που και ο ίδιος ο CEO της Κοινωνίας της Πληροφορίας, Σταύρος Ασθενίδης, μέσα Φεβρουαρίου σε συνέντευξή του… επικαιροποίησε αυτές τις ανησυχίες, καταμετρώντας 384 διαγωνισμούς και 615 συμβάσεις από το 2019 και δηλώνοντας, ταυτόχρονα, με ειλικρίνεια ότι έχουν σημειωθεί γραφειοκρατικές και άλλες καθυστερήσεις ή και ακυρώσεις σε έργα που δεν κατάφεραν να εισέλθουν σε ώριμη φάση ή σε όσα παρουσίασαν εμπλοκές κατά τη διαγωνιστική διαδικασία, χωρίς να αποκλείει ορισμένα να βρεθούν «εκτός κάδρου».
Σε αυτήν την περίπτωση οι αρμόδιοι υπουργοί και η ίδια η κυβέρνηση θα κληθούν να λάβουν νέες αποφάσεις και να εξετάσουν τις δυνατότητες χρηματοδότησης των έργων μέσω άλλων χρηματοδοτικών εργαλείων, όπως είναι το ΕΣΠΑ ή το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ), για όσες συμβάσεις δεν ολοκληρωθούν στο σύνολό τους εντός του χρονικού πλαισίου που θέτει το Ταμείο Ανάκαμψης. Οσα έργα είναι ενταγμένα στο RRF για τα οποία δεν έχει υπογραφεί σύμβαση λόγω δικαστικών εμπλοκών κατά τη διαγωνιστική διαδικασία είναι ξεκάθαρο ότι «βγαίνουν» εκτός χρονοδιαγραμμάτων, με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει…
Παρά τα σενάρια για πιθανές μεγαλύτερες παρατάσεις, η υλοποίηση των έργων μέσω ΤΑΑ υπενθυμίζεται πήρε ουσιαστικά ένα επιπλέον περιθώριο δύο μηνών, μέχρι τέλη Αυγούστου, με «παράθυρο» για την ένταξή τους σε άλλα ευρωπαϊκά προγράμματα. Η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για ένα σύστημα που «υπερφορτώθηκε» και συγκέντρωσε ανεκτέλεστο υπόλοιπο πολλών εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, κάτι που μοιάζει ως έναν βαθμό σαν παγίδα ικανή να «τινάξει στον αέρα» κάποια έργα, παρά τα «χρυσά» έσοδα τα οποία μοιράστηκαν.
Το πρόβλημα επιβεβαιώθηκε σε περιπτώσεις όπως, π.χ., οι ψηφιοποιήσεις αρχείων σε 127 ελληνικά νοσοκομεία (ΕΣΥ), έργο 235,6 εκατ. ευρώ που «πάγωσε» και απειλείται με απένταξη, ενώ με ενδιαφέρον αναμένονται τα «νέα» από την ψηφιοποίηση αρχείων σε 390 υποθηκοφυλακεία για το Ελληνικό Κτηματολόγιο, προϋπολογισμού 309,8 εκατ. ευρώ, όπου επίσης είχαν προκύψει επιπλοκές, την ακύρωση του project των Κέντρων Κυβερνοασφάλειας (Security Operation Centers – SOCs) και σειρά άλλων διαγωνισμών που «σέρνονται» λόγω προσφυγών και άλλων αιτιών. Μέσα σε ασφυκτικά χρονικά περιθώρια, λοιπόν, αρχίζει η κουβέντα για το τι θα συμβεί με όσα έργα δεν ολοκληρωθούν έως το καλοκαίρι του 2026…
Κίνδυνος απένταξης ελλοχεύει, σύμφωνα με εκτιμήσεις, για το Μητρώο Τουριστικών Επιχειρήσεων (e-MHTE) και για άλλα εκφράζονται επιφυλάξεις από κύκλους της αγοράς, κατά πληροφορίες, όπως για την επέκταση του «ΣΥΖΕΥΞΙΣ ΙΙ», άλλα έργα κυβερνοασφάλειας, την ψηφιοποίηση του αρχείου της ΑΑΔΕ, το πληροφοριακό σύστημα του ΟΣΕ κ.ά.
«ΟΣΑ ΠΡΟΛΑΒΟΥΜΕ»
Ακόμα και αυτή τη στιγμή, επικεφαλής μεγάλων ελληνικών ομίλων πληροφορικής, βασικών «παικτών» της αγοράς, εξηγούν στην «DEALnews» ότι μετά το τέλος των χρηματοδοτήσεων από το Ταμείο Ανάκαμψης θα πρέπει να αρχίσει η φάση της συντήρησης, επισημαίνοντας ότι το λένε αυτό για όσα έργα θα τελειώσουν έγκαιρα, παράλληλα με επεκτάσεις και εργασίες βελτίωσης ή διόρθωσης (τουλάχιστον για όσα από αυτά έχουν προβλεφθεί οι απαραίτητοι πόροι) και αξιοποίησης των δεδομένων και των πλατφορμών. Διαπιστώνουν δηλαδή «κενά» και εμμέσως πλην σαφώς τα επισημαίνουν.
Συμπερασματικά, όμιλοι της πληροφορικής και των τηλεπικοινωνιών που εμπλέκονται στα έργα επιδίδονται σε έναν «αγώνα δρόμου» για να μπορέσουν να τα ολοκληρώσουν, να τα παραδώσουν και να πληρωθούν.
ΧΑΟΤΙΚΟ ΣΚΗΝΙΚΟ
Στην αγορά ακούγονται πολλά: για μέρη που «αφαιρέθηκαν» από ψηφιακά έργα, για τμηματικές πληρωμές του στιλ «ό,τι παραδίδεται, πληρώνεται», για απεντάξεις έργων κ.λπ., πλην όμως ολοκληρωμένη εικόνα κατά πόσο θα ολοκληρωθεί ο αρχικός σχεδιασμός για τον ψηφιακό μετασχηματισμό σε σχέση με τις χρηματοδοτήσεις του ΤΑΑ θα σχηματιστεί όταν υπάρξουν οι λεπτομερείς ανακοινώσεις.
Δεν αμφισβητεί κανείς ότι έγινε «δουλειά» από το 2021, εποχή που η ψηφιοποίηση των… πάντων επιταχύνθηκε λόγω πανδημίας και χάρη στις χρηματοδοτήσεις έργων από ευρωπαϊκούς πόρους. Αλλά το πόσο πλήρης (δεν) θα είναι η λίστα των έργων που τελικά θα παραδοθούν, σε σύγκριση με όσα θα προκηρύσσονταν, σίγουρα «γεννά» ερωτήματα.
Θα ήταν βεβαίως… χαοτικό να «ψάξει» κανείς ένα προς ένα όλα τα έργα, σε κάθε τομέα, για να δει τι ακριβώς έχει συμβεί ως τώρα με το καθένα. Ωστόσο, οι απαντήσεις αναμένεται να δοθούν από αρμόδια χείλη μέσα στους προσεχείς έξι μήνες.
«Αγκάθι» η συντήρηση, που απαιτεί πόρους άνω του 1 δισ. ευρώ
Η επόμενη μέρα της τεχνολογικής αγοράς στην Ελλάδα απασχολεί ολοένα και περισσότερο τους ομίλους πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών, κυρίως όσους έχουν εμπλακεί σε πλήθος έργων για τον δημόσιο τομέα και «καρπώθηκαν» ένα σημαντικό μέρος της «πίτας» των 5-6 δισ. ευρώ, από το 2021. Η στροφή προς τον ιδιωτικό τομέα και την ενίσχυση των συνεργασιών σε αυτόν, όπως και αυτή της εξωστρέφειάς τους αποτελούν βασικούς στόχους για πολλές εταιρίες των κλάδων.
Οι προβλέψεις κονδυλίων για τη μελλοντική χρηματοδότηση των ψηφιακών έργων από άλλους πόρους, αλλά και η απαραίτητη συντήρησή τους προκειμένου να μην απαξιωθούν και να εξασφαλιστεί η εύρυθμη λειτουργία τους αναμένεται να πέσουν άμεσα στο τραπέζι. Κύκλοι της αγοράς μεταφέρουν προς την «DEALnews» την εκτίμηση ότι ο σχετικός προϋπολογισμός για τη συντήρηση των ψηφιακών έργων θα μπορούσε να κυμανθεί σε ένα εύρος μέχρι και 1-1,2 δισ. ευρώ συνολικά σε ετήσια βάση. Διότι αν δεν συμβεί αυτό, θα προκληθεί κίνδυνος η συντήρηση έργων που πληρώθηκαν με «χρυσάφι» να εξελιχθεί σε «αγκάθι».
Το επιχειρηματικό λογισμικό που αφορά σήμερα μια αγορά 700 εκατ. ευρώ με προοπτική να αυξηθεί πάνω από το 1 δισ. ευρώ έως το 2028, λόγω των αυξημένων «ψηφιακών υποχρεώσεων» εκατοντάδων χιλιάδων επιχειρήσεων απέναντι στις φορολογικέ και άλλες Αρχές του κράτους, είναι μια άλλη πηγή εσόδων για ομίλους πληροφορικής οι οποίοι εξειδικεύονται σε αυτό.
Στα νέα και πολλά υποσχόμενα πεδία για συμμετοχή σε έργα και εξασφάλιση υψηλών εσόδων, εντός και εκτός συνόρων, συμπεριλαμβάνεται και η ταχέως αναπτυσσόμενη πλέον αμυντική βιομηχανία, με το ΕΛΚΑΚ να συμπληρώνει ήδη πάνω από έναν χρόνο δραστηριότητας, χωρίς ακόμη να έχουν προκύψει αναθέσεις μέσω των διαγωνισμών οι οποίοι βρίσκονται σε εξέλιξη.
«Στριμωγμένοι» οι τηλεπικοινωνιακοί όμιλοι – Τα εναλλακτικά σχέδιά τους
Μία από τις μεγάλες φετινές προκλήσεις των ομίλων τηλεπικοινωνιών που δραστηριοποιούνται στην ελληνική αγορά αποτελεί και η αναπλήρωση των εσόδων τους, τα οποία προκύπτουν από την εμπλοκή τους σε διαγωνισμούς ψηφιακών έργων για τον δημόσιο τομέα, χρηματοδοτούμενων από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Με δεδομένο ότι ο ΟΤΕ διατηρεί τη μερίδα του λέοντος από τη συγκεκριμένη «πίτα», ακόμα και έναντι των κορυφαίων εταιριών της πληροφορικής, αλλά και οι άλλοι δύο «παίκτες» του κλάδου, οι δύο πάροχοι που «κονταροχτυπιούνται» γα τη 2η και την 3η θέση, η Nova και η Vodafone -ή αντιστρόφως- έχουν ισχυρή παρουσία και σε αυτά τα έργα του ψηφιακού μετασχηματισμού, θεωρούνται από τους πρώτους που θα πρέπει να βρουν τους κατάλληλους τρόπους για να τα… αναπληρώσουν στους ισολογισμούς τους.
«Χωρίς αμφιβολία, θα υπάρξει μία μετατόπιση του ενδιαφέροντος των εταιριών πληροφορικής και αντίστοιχα του ανταγωνισμού στον ιδιωτικό τομέα, καθώς λιγότερα μεγάλα δημόσια έργα θα δημοπρατούνται σε σχέση με το παρελθόν…» ανέφερε χαρακτηριστικά κορυφαίο στέλεχος της ελληνικής τεχνολογικής αγοράς προς την «DEALnews», όταν το ρωτήσαμε σχετικά με την επόμενη μέρα, όταν θα έχουν ολοκληρωθεί δηλαδή όσα ψηφιακά έργα προλάβουν εντός του 2026, και βέβαια από τη «νέα τάξη πραγμάτων» δεν εξαιρούνται ούτε οι telcos, που «γράφουν» έσοδα ύψους εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ κατά την πενταετία του ψηφιακού μετασχηματισμού της ελληνικής οικονομίας από τους διαγωνισμούς του RRF και όχι μόνο.
Δεν θεωρείται φυσικά τυχαίο το γεγονός ότι ένας από τους βασικούς «παίκτες» του κλάδου των τηλεπικοινωνιών, η Vodafone, έσπευσε να δημοσιοποιήσει πρόσφατα την πρόθεσή της να προχωρήσει σε εξαγορά εταιρίας από τον χώρο της πληροφορικής, έχοντας μάλιστα ήδη δημιουργήσει μια πρώτη λίστα (short list) αποτελούμενη από δυο τρεις πιθανούς στόχους.
«Το ICT έχει για εμάς καθοριστική σημασία. Θέλουμε να ενισχύσουμε ουσιαστικά το portfolio μας και εξετάζουμε πολύ σοβαρά εξαγορά εταιρίας» έχει πει μάλιστα ο CEO Αχιλλέας Κανάρης από τα τέλη του 2025, πράγμα που σημαίνει ότι μάλλον θα περάσει από τη… θεωρία στην πράξη εντός του 2026 σε αυτό το σκέλος των επενδύσεων.
Η κορύφωση του ανταγωνισμού (ιδιαίτερα έπειτα από τη σφήνα της ΔΕΗ) και οι «χρυσές» επενδύσεις σε δίκτυα οπτικής ίνας που θα πρέπει να κάνουν απόσβεση, η χαμηλή ζήτηση σε υπηρεσίες FTTH και άλλα ζητήματα έχουν απασχολήσει έντονα τις διοικήσεις των ομίλων τηλεπικοινωνιών στην Ελλάδα, που συν τοις άλλοις θα χρειαστεί να αντιμετωπίσουν επαρκώς και τους «πονοκεφάλους» της «μετά RRF εποχής».
Οι ταυτόχρονες αλλαγές στην κορυφή της ιεραρχίας των «3», τα σενάρια για το ιδιοκτησιακό καθεστώς της επόμενης μέρας για δύο από τους τρεις (κυρίως για τον έναν) και πρωτίστως οι οικονομικές και άλλες επιδόσεις τους δείχνουν ότι άρχισε μια απαιτητική περίοδος εδώ και πολλούς μήνες για τους telcos, που συνεχίζεται σε μια αδιάκοπη «μάχη» εσόδων, κερδών, μεριδίων κ.λπ.
ΟΙ 2.000 ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ
Σε όλα αυτά, αναπόσπαστο κομμάτι των… ψηφιακών εξελίξεων στην Ελλάδα αποτελεί ο εθνικός στόχος που έχουν θέσει η κυβέρνηση και το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης έως το 2027 το κράτος να παρέχει σχεδόν όλες τις υπηρεσίες του ψηφιακά.
Από αρμόδια χείλη τονίζεται ότι οι πολίτες έχουν πλέον πρόσβαση σε περισσότερες από 2.000 ψηφιακές υπηρεσίες μέσω του Gov.gr, με τον «ψηφιακό μαραθώνιο» να μη σταματά!
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 27/2/2026)
