Τις θαλάσσιες μεταφορές έχουν αλλάξει δραστικά οι παρεμβάσεις και η επιμονή του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, σε σημαντικά θέματα της ενέργειας και της ναυτιλίας.
Ο αποκλεισμός αρχικά της Βενεζουέλας και τώρα της Κούβας έχει διαμορφώσει περιορισμούς σε μεγάλο αριθμό δεξαμενόπλοιων που προσεγγίζουν τις δύο χώρες. Είχαν προηγηθεί κατασχέσεις πλοίων που μετέφεραν πετρέλαια της Βενεζουέλας και του Ιράν. Οι κατασχέσεις στη συνέχεια επεκτάθηκαν και στην Ευρώπη. Εκτιμάται ότι ένας αριθμός περίπου 600 τάνκερ με διάφορες αμφιβόλου νομιμότητας σημαίες έχουν στοχοποιηθεί ενώ τα πλοία αυτά οδεύουν προς το ρωσικό νηολόγιο.
Χρονολογικά, οι αλλαγές στις θαλάσσιες μεταφορές άρχισαν με την έναρξη της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία. Ακολούθησαν οι κυρώσεις εναντίον της Ρωσίας για τις μεταφορές φυσικού αερίου και πετρελαίου, η δημιουργία του «σκιώδους στόλου», οι πολεμικές συγκρούσεις στη Γάζα, οι επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα, τα επεισόδια στον κόλπο του Ορμούζ.
Οι παρεμβάσεις του Ντόναλντ Τραμπ συνεχίστηκαν στον ΙΜΟ, όπου με παρέμβασή του δεν ψηφίστηκαν τα μέτρα για το Net Zero. Ηταν μια απόφαση που ευνόησε την ελληνόκτητη ναυτιλία αλλά και άλλες ναυτιλίες που διαφοροποιήθηκαν από την αρχική εισήγηση.
ΧΑΡΑΤΣΙΑ
Ο Ντόναλντ Τραμπ, στη συνέχεια, εξήγγειλε την επιβολή δασμών, αλλά και την καθιέρωση τέλους στα πλοία που έχουν ναυπηγηθεί στην Κίνα και σε άλλες χώρες. Τα μέτρα έχουν ανασταλεί. Ομως, ο Τραμπ επανήλθε ακάθεκτος με επιβολή δασμών ύψους 10% σε όλες τις χώρες.
Η επόμενη αμφισβήτηση του Ντ. Τραμπ ήταν στη διώρυγα του Παναμά. Απαίτησε να περάσει υπό τον έλεγχο των ΗΠΑ. Αργότερα, η Hutchison, εταιρία του Χονγκ Κονγκ, συμφώνησε να πωλήσει δύο τερματικούς σταθμούς στη διώρυγα σε διεθνή κοινοπραξία, ωστόσο υπήρξαν αντιδράσεις από την κυβέρνηση της Κίνας και παρεμβάσεις από το Ανώτατο Δικαστήριο του Παναμά, που ακύρωνε συμβάσεις της κινεζικής εταιρίας με την κυβέρνηση του Παναμά.
Πριν από λίγες ημέρες δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα του Παναμά η δικαστική απόφαση με την οποία ακυρώνεται επίσημα η παραχώρηση δύο λιμένων κατά μήκος της στρατηγικής διώρυγας στην CK Hutchison Holdings, μετά την απόφαση στα τέλη Ιανουαρίου ότι οι συμβάσεις παραβιάζουν το Σύνταγμα. Η CK Hutchison, με έδρα του Χονγκ Κονγκ, προειδοποίησε αργότερα για νομικές ενέργειες, δεδομένου ότι η AP Moller-Maersk άφησε να εννοηθεί ότι ήταν πρόθυμη να αναλάβει προσωρινά τη διαχείριση των λιμένων. Οι Αρχές του Παναμά ανέλαβαν τον έλεγχο των δύο λιμένων της διώρυγας του Παναμά τη Δευτέρα 23 Φεβρουαρίου, μετά την οριστική ακύρωση της παραχώρησης που είχε χορηγηθεί στον Ομιλο CK Hutchison, δήλωσε κρατική επίσημη πηγή.
Υπενθυμίζεται ότι στα τέλη Ιανουαρίου το Ανώτατο Δικαστήριο του Παναμά έκρινε αντισυνταγματική τη σύμβαση που επέτρεπε στην Panama Ports Company (PPC), θυγατρική της CK Hutchison, να διαχειρίζεται δύο λιμάνια που βρίσκονται σε αντίθετα άκρα της διώρυγας (το Cristobal στην πλευρά του Ατλαντικού και το Balboa στην πλευρά του Ειρηνικού από το 1997).
Για να καταστεί οριστική αυτή η ακύρωση της σύμβασης, η οποία ήταν αμετάκλητη, απαιτήθηκαν ορισμένες διατυπώσεις. Αυτές ολοκληρώθηκαν την περασμένη Δευτέρα, με τη δημοσίευση της απόφασης στην Επίσημη Εφημερίδα του Παναμά. Ο Ομιλος CK Hutchison ζήτησε από την κυβέρνηση του Παναμά να αρχίσει διαπραγματεύσεις για να του επιτραπεί να συνεχίσει να λειτουργεί τους δύο τερματικούς σταθμούς. Μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, ο πρόεδρος του Παναμά, Χοσέ Ραούλ Μουλίνο, υπέδειξε ότι ο ναυτιλιακός γίγαντας της Δανίας Maersk θα λειτουργούσε προσωρινά τους δύο τερματικούς σταθμούς.
Πριν από λίγες ημέρες η CK Hutchison απείλησε τη Maersk με νομικές ενέργειες, αν ο δανικός όμιλος αναλάμβανε τη διαχείριση των τερματικών σταθμών χωρίς τη συγκατάθεσή της. Ισχυριζόμενη ότι έχει υποστεί σοβαρές ζημιές, η εταιρία με έδρα το Χονγκ Κονγκ ανακοίνωσε ότι θα προσφύγει κατά της απόφασης του Παναμά ενώπιον του Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου (ICC), με έδρα το Παρίσι.
Από την πλευρά του, το Ανώτατο Δικαστήριο του Παναμά έκρινε ότι η παραχώρηση, η οποία είχε ανανεωθεί για άλλα 25 χρόνια το 2021, ήταν αντισυνταγματική, επειδή ωφέλησε δυσανάλογα την εταιρία εις βάρος των κρατικών ταμείων του Παναμά. Οι εξελίξεις αυτές ερμηνεύονται ως νίκη του Ντόναλντ Τραμπ και των ΗΠΑ.
«Ασπίδα» στο Σουέζ κρατά η Ε.Ε. πριν από την επίθεση στο Ιράν
Μετά την εκεχειρία στη Γάζα άρχισαν να επανέρχονται τα πλοία μέσω της διώρυγας του Σουέζ. Ωστόσο, στις αρχές της εβδομάδας η Ευρωπαϊκή Ενωση συμφώνησε να παραμείνει η αποστολή EUNAVFOR ASPIDES έως τις 28 Φεβρουαρίου του 2027, διαθέτοντας σχεδόν 15 εκατ. ευρώ για τη συνέχιση της προστασίας της εμπορικής ναυτιλίας σε έναν διάδρομο που παραμένει κάθε άλλο παρά σταθερός.
Η αποστολή παρέχει αμυντική συνοδεία και κάλυψη θαλάσσιας ασφάλειας γύρω από το στενό Μπαμπ αλ-Μαντάμπ. Παράλληλα, παρακολουθεί βασικές πλωτές οδούς που εκτείνονται από την Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο του Αντεν έως την Αραβική Θάλασσα και το στενό του Ορμούζ.
«Η απόφαση αντικατοπτρίζει τη συνεχή δέσμευση της Ε.Ε. για τη θαλάσσια ασφάλεια, την περιφερειακή σταθερότητα και την προστασία των παγκόσμιων εμπορικών ροών» ανέφερε το Συμβούλιο. Ωστόσο, αναλυτές υποστηρίζουν ότι η παραμονή της Ευρωπαϊκής Ενωσης στην Ερυθρά Θάλασσα έχει σχέση με τα σχέδια του Τραμπ να επιτεθεί στο Ιράν.
Η παράταση έρχεται σε μια ευαίσθητη στιγμή για τους μεταφορείς που σκέφτονται αν θα επιστρέψουν στις διελεύσεις μέσω της διώρυγας του Σουέζ. Εταιρίες όπως η AP Moller – Maersk και η Hapag-Lloyd έχουν σηματοδοτήσει τις πρώτες επαναδρομολογήσεις επιστροφής τους στην Ερυθρά Θάλασσα, έπειτα από περισσότερα από δύο χρόνια.
Η κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα άρχισε τον Νοέμβριο του 2023, όταν οι δυνάμεις των Χούθι κατέλαβαν το πλοίο μεταφοράς οχημάτων «Galaxy Leader». Εκτοτε περισσότερα από 100 εμπορικά πλοία έχουν γίνει στόχος. Τέσσερα πλοία έχουν βυθιστεί, ένα έχει κατασχεθεί και τουλάχιστον οκτώ ναυτικοί έχουν σκοτωθεί.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 27/2/2026)
