Σε τροχιά σημαντικών φορολογικών παρεμβάσεων εισέρχεται το οικονομικό επιτελείο, με βασικό άξονα τη μείωση της προκαταβολής φόρου για επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες που δηλώνουν εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα. Κεντρικός στόχος της πρωτοβουλίας είναι η άμεση ενίσχυση της ρευστότητας στην αγορά.
Μετά τις αλλαγές στην κλίμακα φορολογίας των φυσικών προσώπων, η ελάφρυνση στην προκαταβολή φόρου αναμένεται να αποτελέσει βασικό πυλώνα του πακέτου μέτρων που θα παρουσιάσει ο πρωθυπουργός στη φετινή ΔΕΘ, με έμφαση στη στήριξη νομικών προσώπων και επαγγελματιών.
Σύμφωνα με πληροφορίες, βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη οι πρώτες ασκήσεις για τον καθορισμό των ποσοστών μείωσης, τα οποία θα αφορούν την προκαταβολή φόρου που προέκυψε από τις δηλώσεις του προηγούμενου έτους. Υπενθυμίζεται ότι το μέτρο της αυξημένης προκαταβολής εφαρμόστηκε κατά την περίοδο των Μνημονίων, οδηγώντας σε πρόωρη δέσμευση σημαντικών κεφαλαίων και περιορίζοντας τη δυνατότητα των επιχειρήσεων να επενδύσουν, να επεκταθούν ή ακόμη και να καλύψουν βασικές λειτουργικές ανάγκες.
Η προωθούμενη μείωση αναμένεται να επιτρέψει στις επιχειρήσεις να διατηρούν μεγαλύτερο μέρος των κερδών τους εντός της χρήσης, ενισχύοντας άμεσα την ταμειακή τους εικόνα. Η εξέλιξη αυτή θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες συχνά αντιμετωπίζουν δυσκολίες πρόσβασης σε τραπεζική χρηματοδότηση. Η ενίσχυση της ρευστότητας μπορεί να μεταφραστεί σε επενδύσεις σε εξοπλισμό, τεχνολογία, ανθρώπινο δυναμικό και καινοτομία.
Παράλληλα, η μείωση της προκαταβολής φόρου εκτιμάται ότι θα λειτουργήσει ως έμμεσο κίνητρο για την ενίσχυση της επιχειρηματικής δραστηριότητας και της φορολογικής συμμόρφωσης, περιορίζοντας το αίσθημα υπερφορολόγησης και βελτιώνοντας το επιχειρηματικό κλίμα. Ειδικά για τους ελεύθερους επαγγελματίες, σε συνδυασμό με τη νέα φορολογική κλίμακα, η παρέμβαση μπορεί να συμβάλει στη σταθεροποίηση του εισοδήματός τους και στον καλύτερο προγραμματισμό των οικονομικών τους υποχρεώσεων.
Στο οικονομικό επιτελείο εκτιμούν ότι η συγκεκριμένη πρωτοβουλία θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα, θα στηρίξει την αναπτυξιακή δυναμική της οικονομίας και θα διαμορφώσει ένα πιο φιλικό και βιώσιμο φορολογικό περιβάλλον για την επιχειρηματικότητα στη χώρα.
Πώς διαμορφώνεται σήμερα η προκαταβολή φόρου
Σήμερα τα ποσοστά προκαταβολής φόρου διαμορφώνονται ακολούθως:
– Για νομικά πρόσωπα και επιχειρήσεις (π.χ. Α.Ε., ΕΠΕ, ΙΚΕ, Ο.Ε., Ε.Ε.) η προκαταβολή φόρου ανέρχεται σε 80% του φόρου εισοδήματος που προκύπτει από τα κέρδη του προηγούμενου φορολογικού έτους. Το ποσό αυτό βεβαιώνεται και καταβάλλεται παράλληλα με τον κύριο φόρο εισοδήματος.
– Για τα τραπεζικά ιδρύματα ισχύει ειδικό καθεστώς, με το ποσοστό να ανέρχεται στο 100% για τις τράπεζες και τα υποκαταστήματα αλλοδαπών τραπεζών που λειτουργούν νόμιμα στην Ελλάδα.
– Για φυσικά πρόσωπα – επαγγελματίες (ελεύθερους επαγγελματίες, ατομικές επιχειρήσεις) το ποσοστό προκαταβολής είναι 55% του φόρου εισοδήματος που προκύπτει από την επιχείρηση / επαγγελματική δραστηριότητα. Η προκαταβολή αυτή εκπίπτει από τον επόμενο φόρο που θα βεβαιωθεί στον φορολογούμενο, δηλαδή αποσβένεται έναντι του φόρου του επόμενου έτους.
Ειδικό καθεστώς ισχύει και για τις νεοσύστατες επιχειρήσεις. Συγκεκριμένα, όταν η επαγγελματική δραστηριότητα ξεκινά για πρώτη φορά, το ποσό της προκαταβολής περιορίζεται στο 50% για την πρώτη χρονιά που υπάρχει εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι ο φορολογούμενος δεν πληρώνει την πλήρη προκαταβολή, αλλά μισή σε σχέση με τα ποσοστά που προβλέπονται για σταθερούς φορολογούμενους.
Η επιβάρυνση για επιχειρήσεις – επαγγελματίες
Έστω ότι μια εταιρεία δήλωσε φόρο εισοδήματος για το 2025 της τάξης 10.000 ευρώ. Τότε η προκαταβολή για το 2026 θα είναι 80% × 10.000 ευρώ = 8.000 ευρώ.
Εάν ένας ελεύθερος επαγγελματίας δήλωσε φόρο εισοδήματος 5.000 ευρώ, η προκαταβολή για το 2026 θα είναι 55% × 5.000 ευρώ = 2.750 ευρώ.
Αυτά τα ποσά εκπίπτουν από τον τελικό φόρο εισοδήματος που θα υπολογιστεί για το 2026 και θα πληρωθεί όταν γίνει η εκκαθάριση του επόμενου έτους.
Πότε προβλέπεται μείωση της προκαταβολής φόρου
Υπάρχουν, ωστόσο, και μερικές περιπτώσεις όπου μπορεί να προβλέπεται μείωση της προκαταβολής φόρου. Ειδικότερα:
– Αν η επιχείρηση ή ο ελεύθερος επαγγελματίας παρουσιάσει μείωση του φορολογητέου εισοδήματος ανώτερη από 25% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, μπορεί να δικαιούται μείωση της προκαταβολής φόρου. Σε αυτή την περίπτωση, η προκαταβολή του φόρου αναπροσαρμόζεται με βάση το νέο, μειωμένο εισόδημα.
Αν προκύψει ότι η προκαταβολή φόρου που έχει καταβληθεί είναι μεγαλύτερη από τον τελικό φόρο που οφείλεται, το πλεονάζον ποσό μπορεί να επιστραφεί ή να συμψηφιστεί με μελλοντικές φορολογικές υποχρεώσεις.
– Μέσω ειδικών διατάξεων που εκδίδονται από το υπουργείο Οικονομικών ή άλλες αρμόδιες Αρχές, μπορεί να προβλέπεται μείωση της προκαταβολής φόρου για συγκεκριμένες κατηγορίες επιχειρήσεων ή επαγγελματιών. Τέτοιες διατάξεις εφαρμόστηκαν κατά την περίοδο της COVID για τη στήριξη επιχειρήσεων και επαγγελματιών.
– Σε περιπτώσεις που οι επιχειρήσεις ή οι επαγγελματίες έχουν δηλώσει ζημίες για το φορολογικό έτος, μπορούν να αιτηθούν μείωση της προκαταβολής φόρου για το επόμενο έτος, αναλόγως της αναγνωρισμένης ζημίας.
Τι ισχύει σε άλλες χώρες της Ε.Ε.
Στις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης εφαρμόζονται συστήματα προκαταβολής φόρου για επιχειρήσεις και επαγγελματίες, ωστόσο ο τρόπος υπολογισμού και το ύψος της επιβάρυνσης διαφέρουν σημαντικά. Κοινός στόχος είναι η σταδιακή είσπραξη του φόρου μέσα στο φορολογικό έτος, ώστε να αποφεύγεται η συσσώρευση μεγάλων οφειλών στο τέλος της χρήσης.
Για παράδειγμα, στη Γερμανία οι επιχειρήσεις καταβάλλουν τριμηνιαίες προκαταβολές με βάση εκτίμηση των κερδών του τρέχοντος έτους, ενώ υπάρχει δυνατότητα αναπροσαρμογής αν τα κέρδη μειωθούν. Αντίστοιχα, στη Γαλλία προβλέπονται δόσεις εταιρικού φόρου κατά τη διάρκεια του έτους, που συμψηφίζονται με τον τελικό φόρο μετά την εκκαθάριση. Στην Ιταλία εφαρμόζεται σύστημα δύο δόσεων, οι οποίες υπολογίζονται με βάση τον φόρο του προηγούμενου έτους, αλλά παρέχεται ευελιξία σε περίπτωση μείωσης κερδών.
Σε χώρες όπως η Ισπανία και η Ολλανδία οι προκαταβολές συνδέονται περισσότερο με προβλέψεις του τρέχοντος οικονομικού αποτελέσματος και όχι αποκλειστικά με τα δεδομένα της προηγούμενης χρήσης, γεγονός που περιορίζει τον κίνδυνο υπερφορολόγησης σε περιόδους ύφεσης.
