Βαλτώνει η εκτέλεση των 3,85 δισ. ευρώ, ενώ η λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης αφήνει τις επιχειρήσεις εκτεθειμένες σε χρηματοδοτικό κενό
Η απορρόφηση είναι χαμηλή, μόνο στο 17% επί συνόλου 3,85 δισ. ευρώ, αλλά αυτό είναι μόνο μία πτυχή των προβλημάτων του προγράμματος «Ανταγωνιστικότητα», που βρέθηκε στο επίκεντρο της Αρχής Διαφάνειας και της Κομισιόν. Στα πρακτικά της Επιτροπής Παρακολούθησης, πέρα από τις καθυστερήσεις, γίνονται σαφείς επισημάνεις και για θέματα παρατυπιών, αλλά και για τις καθυστερήσεις και τις αγκυλώσεις που υπάρχουν και έχουν ειδική σημασία αφού πρόκειται με το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης για τη βασική πηγή κοινοτικού χρήματος προς τις επιχειρήσεις.
Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας έχει δεχθεί για το πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα» του ΕΣΠΑ 206 καταγγελίες, καλεί για εγρήγορση, ώστε οι πόροι να διατίθενται με τον ορθό τρόπο, και κάνει σαφές πως απαιτείται επιτάχυνση για 19 εκκρεμείς περιπτώσεις, εκ των οποίων οι πέντε αφορούν το 2025. Οι εκπρόσωποι της Κομισιόν, από την πλευρά τους, κάνουν λόγο για καθυστερήσεις στις αξιολογήσεις προτάσεων πολύ κομβικών έργων, όπως είναι το «Ερευνώ – Καινοτομώ», και ζητούν να βρεθούν λύσεις, αλλά και να ξεπεραστούν γραφειοκρατικά εμπόδια, ώστε να ενισχυθεί η μικρή επιχειρηματικότητα. Επίσης, δίνουν ειδική σημασία στα προγράμματα κατάρτισης λόγω της υστέρησης που υπάρχει. «Το ανθρώπινο δυναμικό πρέπει να ενισχυθεί, καθώς μόνο το 12% των εργαζομένων στην Ελλάδα συμμετέχει σε προγράμματα εκπαίδευσης» επισημαίνεται.
Αναλυτικά, ο εκπρόσωπος της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας αναφέρθηκε, σύμφωνα με τα πρακτικά, στην ανάγκη εξέτασης των καταγγελιών, ώστε οι πόροι να διατίθενται με τον ορθό τρόπο, εκτός από την επίτευξη των δαπανών και των στόχων. Επισήμανε ότι έχουν ληφθεί τα τελευταία χρόνια για το σύνολο των δράσεων του Ανταγωνιστικότητα (στην παρούσα και στην προηγούμενη περίοδο) 206 καταγγελίες. Η Αρχή επισημαίνει πως, παρά τον όγκο της εργασίας, ανταποκρίνεται άμεσα στις περιπτώσεις με δικαστική εμπλοκή. Ωστόσο, τόνισε πως απαιτείται επιτάχυνση και για τις υπόλοιπες εκκρεμείς περιπτώσεις (περίπου 19, εκ των οποίων οι πέντε αφορούν το 2025). Αλλά και ο εκπρόσωπος της Αρχής Πιστοποίησης ανέφερε ότι πρέπει άμεσα να κλείσουν οι ανοικτές καταγγελίες.
Καμπανάκι από Κομισιόν
Ο εκπρόσωπος της γενικής Διεύθυνσης Περιφερειακής Ανάπτυξης της Ε.Ε. σημείωσε ότι το πρόγραμμα αποτελεί τη ναυαρχίδα της Εθνικής Στρατηγικής Εξυπνης Εξειδίκευσης (RIS3), η οποία ξεπερνάει τα όρια του προγράμματος. Εξήγησε πως ολοκληρώθηκε η σχετική μελέτη της Ε.Ε. για την καινοτομία και την εφαρμογή της RIS3 και επισημάνθηκε ότι οι καθυστερήσεις στις αξιολογήσεις προτάσεων θα πρέπει να αναδείξουν τα προβλήματα και να προταθούν λύσεις για να αρθούν τα διοικητικά/διαχειριστικά εμπόδια.
Επισήμανε πως η άρση των αγκυλώσεων είναι σημαντική, καθώς το εν λόγω πρόγραμμα είναι το βασικό όργανο μετάβασης της οικονομίας μέσω της χρήσης χρηματοδοτικών μέσων. Είναι το πρόγραμμα που θα κάνει την αρχή για την ενίσχυση έργων σε τομείς STEP και αμυντικής βιομηχανίας, αλλά και τεχνολογιών διττής χρήσης. Τόνισε γι’ αυτόν τον λόγο την ανάγκη για δράσεις υψηλού αντίκτυπου, όπως είναι το «Equifund II» και το «Ερευνώ – Καινοτομώ». Επισήμανε, επίσης, πως οι δράσεις για καταρτίσεις σε τομείς της RIS3 (έξυπνης εξειδίκευσης) είναι κρίσιμες και πρέπει να αρχίσουν άμεσα.
Ο εκπρόσωπος της γενικής Διεύθυνσης Περιφερειακής Ανάπτυξης της Ε.Ε. αναφέρθηκε και στην αξία της διενέργειας αξιολογήσεων στα προγράμματα και στη δημοσιοποίηση των συμπερασμάτων. Πρότεινε την εκπόνηση μιας νέας on going αξιολόγησης, που θα συνεισφέρει στον σχεδιασμό των νέων πολιτικών της Ε.Ε.
Γραφειοκρατικά εμπόδια
Ο εκπρόσωπος της Γενικής Διεύθυνσης Απασχόλησης της Ε.Ε. αναφέρθηκε στη σημασία που πρέπει να δίνεται στις καταγγελίες. Επισήμανε, επίσης, τη σημασία της ανάδειξης καλών πρακτικών και της προβολής ιστοριών δικαιούχων, όπως έγινε στη ΔΕΘ, στην υστέρηση των σχετικών δαπανών, αλλά τόνισε ότι είναι σημαντικός ο σωστός σχεδιασμός ποιοτικών δράσεων που θα έχουν μακροχρόνιο αντίκτυπο.
Τόνισε ότι πρέπει να ξεπεραστούν γραφειοκρατικά εμπόδια, να ενισχυθεί η μικρή επιχειρηματικότητα, με στόχο να είναι βιώσιμη, και να προωθηθεί και η καινοτομία σε αυτές. Επισήμανε πως το ανθρώπινο δυναμικό πρέπει να ενισχυθεί για να αναπτυχθούν οι επιχειρήσεις και να γίνουν πιο παραγωγικές.
Επιπρόσθετα για το πρόβλημα της αναντιστοιχίας δεξιοτήτων, ανέφερε πως είναι σημαντική η ανάπτυξη δεξιοτήτων (reskilling, upskilling), καθώς μόνο το 12% των εργαζομένων στην Ελλάδα συμμετέχει σε προγράμματα εκπαίδευσης, που δηλώνει την ανάγκη ανάπτυξης ενδοεπιχειρησιακής κατάρτισης. Παράλληλα, επισήμανε πως φαίνεται ότι στην Ελλάδα υπάρχει έλλειψη κουλτούρας στις επιχειρήσεις όσον αφορά την κατάρτιση του προσωπικού, ενώ λόγω και της υψηλής ανεργίας οι δράσεις πρέπει να έχουν προοπτική απασχόλησης. Για τους λόγους αυτούς η Κομισιόν εκτιμά πως οι καταρτίσεις είναι σημαντικές, δεδομένου ότι αυξάνουν τις δυνατότητες των εργαζομένων, μέσω της αναβάθμισης των προσόντων τους, και βελτιώνουν τις συνθήκες εργασίας. Σημαντική είναι και η ενσωμάτωση των νέων πολιτικών της Ε.Ε. και ο διαχωρισμός μεταξύ προγραμμάτων, όπως και η μεταφορά εμπειρίας μεταξύ κρατών-μελών.
Νέες δράσεις
Η εικόνα για την πορεία απορρόφησης των 3,85 δισ. ευρώ του προγράμματος «Ανταγωνιστικότητα» στο τέλος του 2025 ήταν η εξής: οι προσκλήσεις ανέρχονται σε 81%, οι εντάξεις σε 65% και οι δαπάνες σε 17,5%. Αλλά και στο σύνολο του ΕΣΠΑ, η εικόνα είναι μάλλον χειρότερη, με το ποσοστό των προσκλήσεων να ανέρχεται στο 83,1% της συνολικής χρηματοδότησης, των εντάξεων στο 74,1%, των συμβάσεων στο 50,6% και των πληρωμών στο 4,8%.
Τα επόμενα προγράμματα είναι η δράση «Παράγουμε Εδώ» και η προετοιμασία δράσεων για την ανάπτυξη δεξιοτήτων σε τεχνολογίες STEP και για τη στήριξη της άμυνας και της ασφάλειας που θα προκύψουν από μεταφορά κονδυλίων με την αναθεώρηση.
Η προκήρυξη του «Παράγουμε Εδώ», συνολικής δημόσιας δαπάνης 50 εκατ. ευρώ, στοχεύει στην ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής, στην τόνωση των εξαγωγών και τη βελτίωση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας των ελληνικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Γίνεται ανάλυση στοιχείων της ΕΛ.ΣΤΑΤ. για τον εντοπισμό των τομέων με ανισορροπία εισαγωγών – εξαγωγών και ενίσχυση αυτών με συγκεκριμένα κριτήρια και διασφάλιση γρήγορης διαδικασίας αξιολόγησης.
Επίσης, γίνεται ανάπτυξη μεθοδολογίας απλοποιημένου κόστους για τη σχεδιαζόμενη νέα δράση για την αυτοαπασχόληση. Τα Κέντρα Ικανοτήτων θα προκηρυχθούν άμεσα, ενώ προετοιμάζεται και η νέα δράση «Ελληνικό Κέντρο Ικανοτήτων Ημιαγωγών» HCCC, αλλά και νέα δράση κατάρτισης σε τεχνικά επαγγέλματα.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (20 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2026)
