Το πιο σημαντικό μέτρο που περιλαμβάνεται στο σχέδιο δράσης για τη ναυτιλία του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, το οποίο ανακοινώθηκε επισήμως, αποτελεί την πιο φιλόδοξη προσπάθεια από τον Νόμο περί Εμπορικής Ναυτιλίας, του 1936. Ωστόσο, σε αυτό προτείνεται επιβολή τέλους για κάθε πλοίο ξένης κατασκευής που εισέρχεται σε λιμάνι των ΗΠΑ, το οποίο αξιολογείται με βάση το βάρος της εισαγόμενης χωρητικότητας.
Με ένα σεντ ανά κιλό, το σχέδιο εκτιμά ότι αυτό θα μπορούσε να αποφέρει περίπου 66 δισ. δολ. σε διάστημα δέκα ετών. Με 25 σεντς ανά κιλό, πλησιάζει το 1,5 τρισ. δολ. Τα έσοδα θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν ένα νέο Ταμείο Θαλάσσιας Ασφάλειας, το οποίο αρχικά είχε προταθεί στον νόμο περί πλοίων.
Το μέτρο αυτό έχει αναστατώσει τις ναυτιλιακές εταιρίες, τα νηολόγια των άλλων χωρών, αλλά και τα ναυπηγεία ανά τον κόσμο. Ηδη οι πρώτες αντιδράσεις ήρθαν από το Διεθνές Ναυτιλιακό Επιμελητήριο, το οποίο «αναγνωρίζει το Σχέδιο Δράσης για τη Ναυτιλία της κυβέρνησης των ΗΠΑ και τη δηλωμένη θέση του για αναζωογόνηση και επέκταση της χωρικής ναυπηγικής και ναυτιλιακής ικανότητας στις Ηνωμένες Πολιτείες», ωστόσο παραμένει αντίθετο σε προτεινόμενα λιμενικά τέλη των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένου του προτεινόμενου καθολικού τέλους υποδομής ή ασφάλειας σε εμπορικά πλοία ξένης κατασκευής που καταπλέουν στα λιμάνια των.
«Το ICS υποστηρίζει τον στόχο της αύξησης της ναυπηγικής ικανότητας των ΗΠΑ και της ενίσχυσης της ναυπηγικής βιομηχανίας των Ηνωμένων Πολιτειών μέσω πολιτικών που ενθαρρύνουν τις επενδύσεις, καθώς η πρόσθετη εμπορική χωρητικότητα ενισχύει την αποτελεσματικότητα, την ανθεκτικότητα και την ανταγωνιστικότητα του παγκόσμιου ναυτιλιακού τομέα. Μια ισχυρή και διαφοροποιημένη παγκόσμια ναυπηγική βάση ωφελεί το διεθνές εμπόριο και την ασφάλεια της εφοδιαστικής αλυσίδας» επισημαίνει το Διεθνές Ναυτιλιακό Επιμελητήριο και προσθέτει στην ανακοίνωσή του:
«Η επιβολή τελών με βάση το βάρος της εισαγόμενης χωρητικότητας, σε επίπεδα που κυμαίνονται από 1 σεντ ανά κιλό έως 25 σεντς ανά κιλό, αποτελεί σημαντική πρόσθετη επιβάρυνση κόστους για τις θαλάσσιες μεταφορές. Τέτοια μέτρα ενέχουν τον κίνδυνο στρέβλωσης του εμπορίου, την αύξηση του κόστους για τους ίδιους και τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ, τη διακίνηση της ομαλής ροής του παγκόσμιου εμπορίου και θα μπορούσαν να ενισχυθούν αντίποινα.
Το ICS υποστηρίζει σθεναρά την ελεύθερη, αποτελεσματική και χωρίς περιττά εμπόδια μεταφορά του εμπορίου από τη ναυτιλία. Η παγκόσμια φύση θαλάσσιων μεταφορών απαιτεί λύσεις που συντονίζονται προσεκτικά και αποφεύγουν τις συνέπειες για τις αλυσίδες εφοδιασμού και την οικονομική σταθερότητα. Το ICS παραμένει προσηλωμένο στην εποικοδομητική συνεργασία με την κυβέρνηση των ΗΠΑ, καθώς και με διεθνείς μεταφορές, για την υποστήριξη πολιτικών που ενισχύουν τη ναυτιλιακή ικανότητα, διασφαλίζοντας παράλληλα την αποτελεσματικότητα και την ακεραιότητα του παγκόσμιου εμπορίου».
ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ
Οι Ηνωμένες Πολιτείες κατασκευάζουν σήμερα λιγότερο από το 1% των εμπορικών πλοίων παγκοσμίως. Εντεκα ναυπηγεία έχουν ενεργές θέσεις ναυπήγησης. Οκτώ μπορούν να ναυπηγήσουν πλοία άνω των 400 ποδιών.
Επισημαίνεται ότι η βάση εφοδιασμού έχει εδραιωθεί σε σημείο που πολλά κρίσιμα εξαρτήματα προέρχονται από έναν μόνο προμηθευτή και σχεδόν όλο το ωκεάνιο εμπόριο της Αμερικής, τα αγαθά που εφοδιάζουν τα ράφια, τα διυλιστήρια καυσίμων και τα εργοστάσια από ακτή σε ακτή, κινείται με πλοία ξένης κατασκευής, ξένου πληρώματος και ξένης σημαίας.
Το ναυτιλιακό εκτελεστικό διάταγμα που υπέγραψε ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, στις 9 Απριλίου 2025, έδωσε προθεσμία στην αρμόδια επιτροπή 210 ημέρες για να εκπονήσει το πόνημα, ωστόσο χρειάστηκαν 310 ημέρες. Η εισήγηση με την πρόταση αποτελείται από 35 σελίδες και υπογράφηκε όχι από τον υπουργό Μεταφορών, αλλά από τον Μάρκο Ρούμπιο, ως σύμβουλο εθνικής ασφάλειας, και τον Ράσελ Βόουτ, ως διευθυντή του OMB, κάτι που ερμηνεύεται ότι η πρόθεση δεν είναι μια απλή πολιτική μεταφορών, αλλά ζήτημα εθνικής επιβίωσης.
Τα νέα μέτρα και οι επιπτώσεις στη ναυτιλία και στο εμπόριο
Τα νέα σημαντικά μέτρα της κυβέρνησης του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για την ανάταξη της αμερικανικής ναυτιλίας και βιομηχανίας πλοίων συγκεντρώνουν διεθνές ενδιαφέρον, τόσο για την οικονομική διάσταση όσο και για τις επιπτώσεις στην παγκόσμια ναυτιλία και στο εμπόριο.
Το βασικό μέτρο είναι η «Maritime Action Plan» (MAP), δηλαδή το Σχέδιο Δράσης για τη Ναυτιλιακή Αποκατάσταση, που δημοσιεύτηκε στις 13 Φεβρουαρίου 2026 ως συνέχεια του εκτελεστικού διατάγματος που υπέγραψε ο Ντόναλντ Τραμπ τον Απρίλιο του 2025 με την επωνυμία «Restoring America’s Maritime Dominance». Αυτό το σχέδιο είναι ένα ευρύ κυβερνητικό πλαίσιο δράσης για να αναζωογονήσει την αμερικανική εμπορική ναυτιλία και ναυπηγική βιομηχανία, η οποία έχει παρακμάσει τις τελευταίες δεκαετίες. Περιλαμβάνει τα εξής:
– Αύξηση της παραγωγής εμπορικών πλοίων στις ΗΠΑ.
– Επενδύσεις σε υποδομές ναυπηγείων (όπως ξηρά ναυπηγεία, γερανοί, εγκαταστάσεις).
– Δημιουργία δημόσιων – ιδιωτικών συνεργασιών, φορολογικών κινήτρων και χρηματοδοτήσεων.
– Ενίσχυση εκπαιδευτικών προγραμμάτων για ναυπηγούς, εργάτες και ναυτικούς.
– Μοντέρνα εκπαίδευση σε ναυτιλιακές σχολές και ακαδημίες (π.χ., Merchant Marine Academy).
– Νέοι κανονισμοί που ενθαρρύνουν τη μεταφορά φορτίων σε αμερικανικής σημαίας και κατασκευής πλοία.
– Πρόταση επιβολής τελών στα πλοία ξένης κατασκευής (π.χ., από Κίνα, Κορέα, Ιαπωνία) που χρησιμοποιούν λιμάνια ΗΠΑ.
– Πρόταση για τη δημιουργία Maritime Security Trust Fund, χρηματοδοτούμενου από εισπράξεις τελών, για να χρηματοδοτήσει την ενίσχυση της βιομηχανίας.
– Δημιουργία «Maritime Prosperity Zones» για την προσέλκυση επενδύσεων σε παράκτιες περιοχές.
«Σύντομα θα αναζωογονήσουμε τα κάποτε σπουδαία ναυπηγεία μας με εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε νέες επενδύσεις και ανθρώπους από όλο τον κόσμο που θα έρθουν… για να ναυπηγήσουν πλοία στην Αμερική» τόνισε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ στην εισαγωγή του σχεδίου.
Το σχέδιο ανάπτυξης των ναυπηγείων οργανώνεται γύρω από τέσσερις πυλώνες. Ο δηλωμένος στόχος της πρότασης δεν είναι απλώς να αυξηθεί ο αριθμός των πλοίων που κατασκευάζονται στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά να ανασυσταθεί μια ναυτιλιακή βιομηχανική βάση ικανή για αυτοσυντηρούμενη παραγωγή.
Δεν πρόκειται για πρόγραμμα επιδοτήσεων για την κατασκευή μερικών ακόμα πλοίων. Είναι μια προσπάθεια ανοικοδόμησης ενός ολόκληρου βιομηχανικού οικοσυστήματος, ναυπηγείων, προμηθευτών, εργατικού δυναμικού, σχεδιαστικής ικανότητας.
Το σχέδιο για τη ναυπηγοεπισκευή ζητά πολυετή κατασκευή πολλαπλών πλοίων, προωθεί την αρθρωτή παραγωγή, την ψηφιακή μηχανική και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Απαιτεί την πλήρη ανάπτυξη των απαιτήσεων απόδοσης και των πακέτων σχεδιασμού πλοίων πριν από την έναρξη της παραγωγής και τη χρήση εμπορικά διαθέσιμων σχεδίων όπου είναι δυνατόν.
Ζώνες Θαλάσσιας Ευημερίας, με 100 καθορισμένες περιοχές κατά μήκος των ακτών, και «Στρατηγική Γέφυρας»
Ακόμα μία σημαντική καινοτομία του σχεδίου Τραμπ είναι οι Ζώνες Θαλάσσιας Ευημερίας, με 100 καθορισμένες περιοχές κατά μήκος των ακτών, των μεγάλων λιμνών, των ποταμών, της Αλάσκας, της Χαβάης και των εδαφών των ΗΠΑ όπου οι ιδιωτικές επενδύσεις, με φορολογικά πλεονεκτήματα, θα εισρέουν σε ναυπηγεία, εταιρίες εφοδιαστικής αλυσίδας, εκπαίδευση εργατικού δυναμικού και προηγμένη κατασκευή.
Το μοντέλο είναι οι Ζώνες Ευκαιρίας από τη φορολογική μεταρρύθμιση του 2017. Εάν σχεδιαστούν καλά, οι Ζώνες Θαλάσσιας Ευημερίας θα μπορούσαν να ανακατευθύνουν τα ιδιωτικά κεφάλαια σε ναυτιλιακές βιομηχανικές κοινότητες με τον τρόπο που οι Ζώνες Θαλάσσιας Ευημερίας αναδιαμόρφωσαν τις επενδύσεις σε ακίνητα.
Επίσης, προτείνεται η επέκταση του Ταμείου Κεφαλαιακής Κατασκευής, ενός αποδεδειγμένου εργαλείου αναβολής φόρων που έχει βοηθήσει τους πλοιοκτήτες να επανεπενδύσουν σε νέα πλοία εδώ και δεκαετίες, στους ιδιοκτήτες ναυπηγείων. Με δισεκατομμύρια να βρίσκονται επί του παρόντος σε λογαριασμούς CCF των πλοιοκτητών, αυτός είναι ένας μηχανισμός που λειτουργεί.
Επιπλέον, υπάρχει και η «Στρατηγική Γέφυρας», όπως αναφέρεται στο MAP ((Maritime Action Plan), μια ιδέα που λύνει το πρόβλημα της ανακατασκευής σχεδόν από το μηδέν. Οι συμμαχικοί ναυπηγοί θα κατασκευάζουν τα πρώτα κύτη μιας σύμβασης πολλαπλών πλοίων στα ναυπηγεία τους, ενώ ταυτόχρονα θα επενδύουν κεφάλαια σε ναυπηγεία των ΗΠΑ που έχουν αγοράσει ή συνεργαστεί. Τα μεταγενέστερα κύτη μεταφέρονται στην αμερικανική παραγωγή.
Αυτά τα εργαλεία, το Ταμείο Εμπιστοσύνης, οι Ζώνες Αμεσης Δράσης (MPZ) και η Στρατηγική Γέφυρας, αποτελούν το κέντρο βάρους του σχεδίου. Το MAP προτείνει έναν νέο Στρατηγικό Εμπορικό Στόλο για διεθνείς εμπορικές οδούς, διευρυμένες απαιτήσεις προτίμησης φορτίου, μεταρρύθμιση εγγύησης δανείων και φόρο συντήρησης χερσαίων λιμένων για τα εμπορεύματα που εισέρχονται στις Ηνωμένες Πολιτείες μέσω χερσαίων λιμένων εισόδου.
Απαιτεί την ανακεφαλαιοποίηση του ναυπηγείου της ακτοφυλακής των ΗΠΑ στη Βαλτιμόρη και τον εκσυγχρονισμό της Ακαδημίας Εμπορικού Ναυτικού των ΗΠΑ, την οποία περιγράφει ως κάτι που απαιτεί επείγουσα προσοχή. Περιλαμβάνει μια στρατηγική για την Αρκτική και πλαίσια για αυτόνομα σκάφη, σημειώνοντας, με ασυνήθιστη ειλικρίνεια, ότι δεν υπάρχουν καθιερωμένες διαδικασίες ή πρωτόκολλα για την επαλήθευση των αποφάσεων πλοήγησης που βασίζονται στην Τεχνητή Νοημοσύνη.
Υπενθυμίζεται ότι το πιο ισχυρό εργαλείο για την αύξηση του κόστους των πλοίων που κατασκευάζονται στην Κίνα έχει ανασταλεί επί του παρόντος.
Οι ΗΠΑ και η Κίνα κατέληξαν σε συμφωνία στις 30 Οκτωβρίου 2025, με την οποία αναστέλλονται αυτές οι ενέργειες για ένα έτος, αρχής γενομένης από τις 10 Νοεμβρίου του 2025. Η κυβέρνηση ζητά ταυτόχρονα από το Κογκρέσο να θεσπίσει νέα τέλη για τα ξένα πλοία, ενώ παράλληλα να αναστείλει την υπάρχουσα επιβολή του νόμου κατά της μεγαλύτερης πηγής επιδοτούμενου ξένου ανταγωνισμού.
Η θαλάσσια ισχύς αποτελεί εδώ και καιρό ακρογωνιαίο λίθο της παγκόσμιας ηγεσίας της Αμερικής, όπως λέει και το ίδιο το συμπέρασμα του MAP. Πρόκειται για το πιο ολοκληρωμένο ομοσπονδιακό έγγραφο θαλάσσιας πολιτικής από το 1936 το οποίο έχει συνταχθεί από ανθρώπους που κατανοούν τόσο το πρόβλημα όσο και την πολιτική.
Σε κάθε περίπτωση, το σύνολο των εργαλείων πολιτικής, τα τέλη πλοίων, ένα Ταμείο Εμπιστοσύνης, οι Ζώνες Ευημερίας, η Στρατηγική Γέφυρας, ένας Στρατηγικός Εμπορικός Στόλος, είναι πιο δημιουργικό και πιο επιθετικό από οτιδήποτε έχει προτείνει η Ουάσινγκτον για την εμπορική ναυπηγική βιομηχανία.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (20 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2026)
