Αιχμές για Μνημόνια και δίλημμα σταθερότητας ξεπερνούν τον τεχνοκρατικό ρόλο που θα έπρεπε να έχει, ενισχύοντας την εντύπωση της συμμετοχής του σε προεκλογική αντιπαράθεση
ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ
Η θεσμική ουδετερότητα ενός κεντρικού τραπεζίτη δεν κρίνεται μόνο από τις αποφάσεις του, αλλά και από τις επιλογές των δημόσιων εμφανίσεών του. Σε αυτό το πεδίο, η πρόσφατη συνέντευξη του Γιάννη Στουρνάρα σε ένα αμφιλεγόμενο, ευθέως συνδεδεμένο με τον κυβερνητικό μηχανισμό επικοινωνιακό δίκτυο προκάλεσε εύλογη αμηχανία και ποικίλες αντιδράσεις. Οχι γιατί ένας διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος δεν δικαιούται να μιλά δημόσια, αλλά διότι το συγκεκριμένο βήμα δεν παραπέμπει σε αυτό που κάποιοι ονομάζουν… πρέπουσα θεσμική απόσταση. Αντιθέτως, εξυπηρετεί άλλους σκοπούς που ερμηνεύονται περισσότερο με τον όρο… πολιτικές σκοπιμότητες.
Σε μια περίοδο όπου η συζήτηση για το αν θα υπάρξει ανανέωση της θητείας του κ. Στουρνάρα βρίσκεται στο προσκήνιο, με έντονες παρασκηνιακές διεργασίες, η επιλογή του να εμφανιστεί σε ένα μέσο με σαφή κομματική ταυτότητα αλλά και εμπλεκόμενο σε ένα τριγωνικό σκάνδαλο με ύποπτες συναλλαγές έστειλε -αν μη τι άλλο- σαφές μήνυμα. Οταν ο επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας επιλέγει ένα τέτοιο περιβάλλον για να αναπτύξει τις θέσεις του, η εικόνα που δημιουργείται δεν είναι εκείνη ενός ανεξάρτητου θεσμικού παράγοντα. Είναι εκείνη ενός αξιωματούχου που εμφανίζεται πρόθυμος να βάλει το «λιθαράκι» του στην εγκαθίδρυση του κυβερνητικού αφηγήματος και να συνομιλήσει απευθείας με τον κυβερνητικό πυρήνα, χρησιμοποιώντας το πιο «φιλικό» μικρόφωνο. Για τον λόγο αυτό, άλλωστε, η συνέντευξη δεν κινήθηκε σε αυστηρά τεχνοκρατικό πλαίσιο.
Περιείχε πολιτικές αιχμές, βολικές αναδρομές στα χρόνια των Μνημονίων και τοποθετήσεις που ξεπερνούν τον ρόλο ενός κεντρικού τραπεζίτη, θυμίζοντας άτυπο κυβερνητικό εκπρόσωπο. Με οδηγό… τον μπαμπούλα του χάους και της ακυβερνησίας, ο κ. Στουρνάρας ρίχτηκε στη μάχη της προεκλογικής περιόδου, επικοινωνώντας με περίσσιο πάθος το δίλημμα του πρωθυπουργού περί «Μητσοτάκης ή Χάος». Ομως παρότι η προθυμία υπήρξε, η επιχειρηματολογία χώλαινε. Επιπλέον σε τέτοιες περιστάσεις, η επιλογή του βήματος έχει μεγαλύτερη σημασία από το ίδιο το περιεχόμενο. Και το βήμα που επιλέχθηκε μόνο προωθητικό δεν ήταν παρά σε ένα ευνοϊκό ακροατήριο, με κομματικά διασυνδεδεμένα δίκτυα. Αυτό που κατάφερε ο κ. Στουρνάρας (κυρίως με όσα ανέφερε για τις μέρες του 2015) ήταν να χρήσει τον κ. Τσίπρα βασικό αντίπαλο του Κυριάκου Μητσοτάκη, δίνοντας ένα ανέλπιστο… δώρο στον τέως πρωθυπουργό και να τραυματίσει ακόμα περισσότερο την ήδη «πληγωμένη» εικόνα της ανεξαρτησίας του ρόλου του.
Οι θεσμοί απαιτούν αποστάσεις, όμως ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος δεν δείχνει να απασχολείται για κάτι άλλο εκτός από τη διασφάλιση του μέλλοντός του. Γι’ αυτό δεν διστάζει, αν χρειαστεί κι αν απαιτηθεί, να κάνει τον πολιτικό σχολιαστή και τον κυβερνητικό υπερασπιστή, φορώντας τον μανδύα του προστάτη της σταθερότητας της πατρίδας ή για κάποιους άλλους του… Νοστράδαμου που προφητεύει καταστροφές και θεομηνίες αν πέσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Εδώ όμως εντοπίζεται και το ουσιαστικό πρόβλημα, διότι ένας κεντρικός τραπεζίτης δεν μπορεί να εμφανίζεται ως μέρος της επικοινωνιακής μηχανής της εκτελεστικής εξουσίας, ούτε σαν γρανάζι του προπαγανδιστικού μηχανισμού αυτής. Αυτά τα φαινόμενα είναι που έχουν αυξήσει κατακόρυφα τα ποσοστά δυσαρέσκειας και απαξίωσης των θεσμών στα μάτια των πολιτών, που βλέπουν αυτή την προσβλητική για τη νοημοσύνη τους ευθυγράμμιση μεταξύ εξουσιών που θεωρητικά θα έπρεπε να είναι διακριτές.
Καταιγισμός πυρών προς τον κεντρικό τραπεζίτη από την αντιπολίτευση
Την ίδια ώρα όσα ανέφερε ο κ. Στουρνάρας αλλά και η χρονική συγκυρία της τοποθέτησης του δεν έμειναν ασχολίαστα από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, που επέκριναν με καταιγισμό πυρών τον κεντρικό τραπεζίτη. Ταυτόχρονα, στο Κοινοβούλιο η Κοινοβουλευτική Ομάδα της Νέας Αριστεράς κατέθεσε τροπολογία με στόχο να μπλοκάρει την ενδεχόμενη ανανέωση της θητείας του διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος, ανοίγοντας συζήτηση για τα όρια και τις προϋποθέσεις ενός θεωρητικά ανεξάρτητου θεσμού. «Η ρύθμιση αποσκοπεί στην ενίσχυση της διαφάνειας στη λειτουργία της Κεντρικής Τράπεζας σύμφωνα με τις σύγχρονες αρχές χρηστής διοίκησης και λογοδοσίας, περιορίζοντας το ενδεχόμενο υπερβολικής συγκέντρωσης εξουσίας και ενισχύει την εμπιστοσύνη των πολιτών και των αγορών στη σταθερότητα και την αντικειμενικότητα της νομισματικής αρχής» τονίζεται στην επίμαχη τροπολογία, ενώ υπογραμμίζεται: «Παράλληλα, η ρύθμιση δεν θίγει τη λειτουργική και προσωπική ανεξαρτησία του διοικητή και των υποδιοικητών, όπως αυτή κατοχυρώνεται στο εθνικό και ενωσιακό δίκαιο. Αντιθέτως, διασφαλίζει ότι η άσκηση των καθηκόντων τους πραγματοποιείται χωρίς την προσδοκία πολυετούς ή απεριόριστης θητείας, στοιχείο που ενισχύει την αμεροληψία και τη θεσμική ουδετερότητα». Ενδιαφέρον έχει η στάση που θα κρατήσουν τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης, καθώς προς το παρόν μόνο ο ΣΥΡΙΖΑ έχει εκφραστεί θετικά, διαμηνύοντας ότι θα υπερψηφίσει την τροπολογία της Κ.Ο. της Νέας Αριστεράς. «Η “ισοβιότητα” σε τέτοιου είδους θέσεις και θεσμούς είναι μια βαθύτατα συντηρητική αντίληψη. Δεκαοχτώ χρόνια στην ίδια θέση είναι πάρα πολλά, και ιδίως στις δημοκρατίες δεν υπάρχουν αναντικατάστατοι. Συχνά και στην Ελλάδα και διεθνώς γινόμαστε μάρτυρες θεσμικής εξασθένισης των φορέων από μακροχρόνιες θητείες, που μπορούν να οδηγήσουν σε αρνητικές καθεστωτικές πραγματικότητες και σε παράκεντρα εξουσίας. Για παράδειγμα, αυτές τις ημέρες γινόμαστε μάρτυρες της διερεύνησης εμπλοκής του, 20ετούς θητείας, πρόεδρου της ΓΣΕΕ σε υπόθεση υπεξαίρεσης» τονίζει, μεταξύ άλλων, στην ανακοίνωσή του ο ΣΥΡΙΖΑ.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (20 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2026)
