Δεσμευτικό πλαίσιο συμφωνίας με τη ρωσική Gazprom Neft, για την απόκτηση ποσοστού 56,15% στη σερβική εταιρία Naftna Industrija Srbije (NIS), υπέγραψε πριν από περίπου δύο εβδομάδες ο ουγγρικός ενεργειακός όμιλος πετρελαίου και φυσικού αερίου MOL, σε μια είδηση η οποία πέρασε στα «ψιλά» στην Ελλάδα. Το θέμα όμως και για τη χώρα μας παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον, δεδομένου ότι η MOL κάνει μια μεγάλη και γεωοικονομικά φορτισμένη κίνηση επέκτασης στα Δυτ. Βαλκάνια και στην κεντρική Ευρώπη, επιχειρώντας να γίνει ο «κόμβος» διύλισης, εμπορίας και λιανικής στις περιοχές αυτές, παίρνοντας το μοναδικό διυλιστήριο της Σερβίας και το δίκτυο πρατηρίων και παραγωγής.
Από γεωπολιτικής άποψης, αυτή η κίνηση διαβάζεται αφενός σαν μια προσπάθεια «απο-ρωσοποίησης» μιας στρατηγικής ενεργειακής αρτηρίας, αφετέρου σαν μια αναδιάταξη ελέγχου, σε μια κρίσιμη ενεργειακή υποδομή των δυτικών Βαλκανίων υπό την πίεση κυρώσεων. Η Ουάσινγκτον κρατά το «κλειδί» (μέσω αδειών και OFAC), η Σερβία επιδιώκει θεσμικό βέτο, η Ουγγαρία χτίζει περιφερειακό ενεργειακό άξονα και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (μέσω ADNOC, της Εθνικής Εταιρίας Πετρελαίου του Αμπού Ντάμπι) μπαίνουν σαν «ουδέτερος» ενισχυτής ασφάλειας εφοδιασμού.
Πιο αναλυτικά το πλαίσιο συμφωνίας καθορίζει τους βασικούς όρους της επικείμενης αγοραπωλησίας, συμπεριλαμβανομένου του χρονοδιαγράμματος για τον έλεγχο δέουσας επιμέλειας της NIS και την αίτηση για κανονιστικές εγκρίσεις. Τα μέρη στοχεύουν να υπογράψουν τη συμφωνία αγοραπωλησίας έως τις 31 Μαρτίου του 2026.
Η ολοκλήρωση της συναλλαγής απαιτεί, μεταξύ άλλων, την έγκριση του OFAC (Γραφείου Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων) των ΗΠΑ και μια σειρά από κυβερνητικές και κρατικές εγκρίσεις στη Σερβία. Το γεγονός ότι η συναλλαγή απαιτεί την έγκριση του OFAC δεν είναι τυπικό: αποτελεί ένδειξη ότι η ιδιοκτησιακή αλλαγή αντιμετωπίζεται ως κυρωσιακό ζήτημα, όχι μόνο ως συγχώνευση και εξαγορά (M&A). Πρακτικά, οι ΗΠΑ αποκτούν δυνατότητα είτε να επιταχύνουν είτε να φρενάρουν ή να θέσουν τους όρους τους (για παράδειγμα, στον τελικό δικαιούχο, στη χρηματοδότηση και στις ροές πετρελαίου).
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, μόλις ολοκληρωθεί η συναλλαγή η MOL θα αναλάβει σημαντικές ευθύνες μετόχων και δικαιώματα ελέγχου στη NIS, η οποία λειτουργεί το μοναδικό διυλιστήριο της Σερβίας, ενισχύοντας έτσι περαιτέρω την παρουσία της στην αγορά ενέργειας της κεντρικής και της νοτιοανατολικής Ευρώπης. Εκτός από το διυλιστήριο πετρελαίου στο Πάντσεβο, η NIS διαθέτει επίσης δίκτυο λιανικής πώλησης και χαρτοφυλάκιο έρευνας και παραγωγής.
Μέχρι σήμερα η Gazprom κατέχει συνολικό μερίδιο 56,2% στη NIS, με την πετρελαϊκή της θυγατρική Gazprom Neft να κατέχει το 44,9% και μια άλλη θυγατρική της Gazprom να κατέχει το 11,3%. Τα υπόλοιπα μερίδια κατέχονται από το σερβικό κράτος (29,9%) και μικρότερους μετόχους.
Νέα δεδομένα έπειτα και από το deal της Lukoil με τη Carlylr
Παράλληλα με τις εξελίξεις που αφορούν τη MOL και τη NIS, πληροφορίες, οι οποίες πρόσφατα αναμεταδόθηκαν από το ρουμανικό πρακτορείο ειδήσεων Agerpres, αναφέρουν ότι ο ρωσικός πετρελαϊκός Ομιλος Lukoil κατέληξε σε συμφωνία για την πώληση των διεθνών περιουσιακών του στοιχείων (Lukoil International GmbH), συμπεριλαμβανομένων και εκείνων της Ρουμανίας στον αμερικανικό επενδυτικό Ομιλο Carlyle Group.
Η ανακοίνωση της Lukoil ανάφερε ότι η εξαγορά υπόκειται σε ρυθμιστικές εγκρίσεις («συμπεριλαμβανομένης της άδειας από το US Treasury Department’s Office of Foreign Asset Control – OFAC»). Αναλυτές εκτιμούν την αξία των περιουσιακών στοιχείων της Lukoil στο εξωτερικό σε περίπου 22 δισ. δολ. Το Carlyle Group ανακοίνωσε ότι η συμφωνία για την αγορά των διεθνών περιουσιακών στοιχείων της Lukoil τελεί υπό την αίρεση ολοκλήρωσης των διαδικασιών δέουσας επιμέλειας και την απόκτηση εγκρίσεων από τις ρυθμιστικές Αρχές.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Συμβουλίου Ανταγωνισμού της Ρουμανίας Bogdan Chirițoiu επεσήμανε: «Το Συμβούλιο Ανταγωνισμού δεν έχει μέχρι στιγμής ενημερωθεί επίσημα για κάποια συναλλαγή που να αφορά τις εταιρίες Lukoil και Carlyle. Στην περίπτωση αυτή, οι εταιρίες έχουν πολύ υψηλό κύκλο εργασιών και είναι πιθανό η συναλλαγή να εμπίπτει στην αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής».
Σημειώνεται ότι στη Ρουμανία η Lukoil International GmbH ελέγχει πλήρως και άμεσα τη Lukoil Lubricants East Europe SRL, η οποία ασχολείται με την παραγωγή και τη διανομή λιπαντικών για διάφορους τύπους οχημάτων και βιομηχανιών (το εργοστάσιο παραγωγής στο Ploiești έχει δυναμικότητα 40.000 τόνων ετησίως και παράγει πάνω από 300 είδη λιπαντικών). Τα άλλα σημαντικά περιουσιακά στοιχεία της στη Ρουμανία (το διυλιστήριο Petrotel, περίπου 300 πρατήρια βενζίνης, και μια εταιρία εμπορίας φυσικού αερίου, η Sustainable Energy Supply North SRL) ελέγχονται μέσω του εμπορικού τμήματος Litasco του ομίλου, που είναι εγγεγραμμένο στην Ελβετία.
Με την επιχειρούμενη εξαγορά των διεθνών περιουσιακών στοιχείων της Lukoil, το αμερικανικό επενδυτικό ταμείο θα γίνει εταίρος του ρουμανικού κράτους σε ακόμα μία υπεράκτια εκμετάλλευση φυσικού αερίου στη Μαύρη Θάλασσα, στην περίμετρο «Trident». Πράγματι, η κοινοπραξία του έργου που έχει την παραχώρηση ανήκει κατά 87% στην Lukoil και κατά 13% στη Romgaz (κρατική εταιρία φυσικού αερίου). Πρόκειται για τη μόνη περιοχή βαθέων υδάτων στη ρουμανική υφαλοκρηπίδα (με εκτιμώμενα αποθέματα 30 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου), για την οποία δεν έχει ληφθεί τελική επενδυτική απόφαση.
Πέρα από το πεδίο της εκμετάλλευσης φυσικού αερίου στα υπεράκτια κοιτάσματα της Μαύρης Θάλασσας, η αγορά των διεθνών περιουσιακών στοιχείων της Lukoil από τη Carlyle αλλάζει τα δεδομένα για τη βενζίνη και το ντίζελ στην περιοχή, καθώς οι ΗΠΑ αποκτούν πρόσβαση σε δύο διυλιστήρια, το Petrotel Ploiești και το Burgas Bulgaria, με συνολική δυναμικότητα περίπου 11 εκατ. τόνων ετησίως (3 εκατ. στο Ploiești, 8 εκατ. στο Burgas). Κατ’ αυτόν τον τρόπο αποκτούν σημαντική δραστηριοποίηση εν προκειμένω στην περιοχή, με δύο διυλιστήρια και σχεδόν 1.000 πρατήρια βενζίνης σε Ρουμανία και Βουλγαρία.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 6/2/2026)
