Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο οργάνωσης, ελέγχου και εφαρμογής των καθαρισμών οικοπέδων φέρνει το νομοσχέδιο του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας με την ονομασία «Ενεργή Μάχη». Στο επίκεντρο της νέας ρύθμισης βρίσκεται η ριζική αναδιαμόρφωση του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας, το οποίο παύει να λειτουργεί απλώς ως βάση καταγραφής και μετατρέπεται σε ενεργό εργαλείο πρόληψης, ελέγχων και παρεμβάσεων.
Το νομοσχέδιο προβλέπει παράταση τόσο για τον καθαρισμό των οικοπέδων όσο και για την υποβολή της σχετικής δήλωσης έως τις 15 Ιουνίου. Συγκεκριμένα, οι ιδιοκτήτες ή υπόχρεοι θα πρέπει να προχωρήσουν σε καθαρισμό από την 1η Απριλίου έως τις 15 Ιουνίου και να διατηρούν τα οικόπεδα σε καθαρή κατάσταση καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, ενώ η δήλωση θα υποβάλλεται επίσης έως τα μέσα Ιουνίου. Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου, το νέο χρονοδιάγραμμα διευκολύνει τη συμμόρφωση των πολιτών και επιτρέπει καλύτερο επιχειρησιακό σχεδιασμό των ελέγχων.
Κομβική αλλαγή αποτελεί η «καθετοποίηση της διαδικασίας» και η σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων. Οι δήμοι αναλαμβάνουν την ενημέρωση των ιδιοκτητών, τη διενέργεια δειγματοληπτικών ελέγχων επί των δηλώσεων και, σε περιπτώσεις παραβάσεων, τη δυνατότητα αυτεπάγγελτου καθαρισμού. Η Πυροσβεστική Υπηρεσία θα παρεμβαίνει κατόπιν καταγγελιών, θα πραγματοποιεί ελέγχους και θα επιβάλλει πρόστιμα και κυρώσεις τόσο για τη μη υποβολή δήλωσης όσο και για τη μη τήρηση των μέτρων καθαρισμού, ενημερώνοντας παράλληλα τους δήμους για άμεση αποκατάσταση.
Στο πεδίο των κυρώσεων, το νέο πλαίσιο εισάγει αναλογική κλιμάκωση, διαχωρίζοντας τη μη υποβολή δήλωσης από τον πραγματικό μη καθαρισμό. Για τον μη καθαρισμό προβλέπεται πρόστιμο ενός ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με κατώτατο όριο τα 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ. Σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης, εφόσον έχει πραγματοποιηθεί καθαρισμός, το πρόστιμο περιορίζεται στα 100 ευρώ. Παράλληλα προβλέπεται δυνατότητα μείωσης των προστίμων σε περίπτωση άμεσης συμμόρφωσης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στους μηχανισμούς άμεσης παρέμβασης σε περιπτώσεις αυξημένου κινδύνου πυρκαγιάς. Αν δεν καταστεί δυνατή η επικοινωνία με τον ιδιοκτήτη και η Πυροσβεστική διαπιστώσει εγγράφως άμεση επικινδυνότητα, ο δήμος θα μπορεί να προχωρά χωρίς καθυστέρηση σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό, ιδίως σε ζώνες υψηλού κινδύνου.
Το νομοσχέδιο λαμβάνει υπόψη και τις κλιματικές ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής, προβλέποντας τη δυνατότητα παράτασης των προθεσμιών με υπουργική απόφαση, εφόσον το επιβάλλουν οι καιρικές συνθήκες. Παράλληλα, θεσπίζεται ειδική μέριμνα για πολίτες που αδυνατούν να χρησιμοποιήσουν ψηφιακές υπηρεσίες, ώστε να αποφεύγεται ο ψηφιακός αποκλεισμός, με δυνατότητα φυσικής υποβολής της δήλωσης με κάθε πρόσφορο μέσο.
Κατά τη δημόσια διαβούλευση ελήφθησαν υπόψη και οι παρατηρήσεις της ΚΕΔΕ και της ΠΟΜΙΔΑ, οι οποίες εστίασαν στην ανάγκη σαφούς προσδιορισμού των υπόχρεων –συμπεριλαμβανομένων ρητά και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου– και στην αποφυγή δυσανάλογων επιβαρύνσεων για όσους έχουν ήδη συμμορφωθεί.
Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, η νέα ρύθμιση φιλοδοξεί να μετατρέψει τους καθαρισμούς οικοπέδων από μια αποσπασματική υποχρέωση σε ένα συνεκτικό, ψηφιακά υποστηριζόμενο και επιχειρησιακά ενεργό σύστημα πρόληψης πυρκαγιών σε εθνικό επίπεδο.
