Το εντυπωσιακό περιτύλιγμα της ανάπτυξης και του success story της ελληνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας «τσαλακώνεται» από στοιχεία που έρχονται στο φως της δημοσιότητας, αλλά και από εκκλήσεις που πλέον γίνονται δημοσίως από τις πιο επίσημες πηγές. Οι αριθμοί αποδεικνύουν την εικονική πραγματικότητα στην οποία στηρίζεται το αφήγημα περί ανάπτυξης.
Τα πιο απτά ευρήματα εντοπίζονται στο πεδίο του τουρισμού και του λιανεμπορίου. Ανάλογη είναι η εικόνα, ωστόσο, και στη μεταποίηση, με πιέσεις στην κερδοφορία αλλά και στην εξαγωγική δραστηριότητα, αλλά και γενικότερα στη θέση του ιδιωτικού τομέα, η οποία αναμένεται να χειροτερεύσει, όπως προειδοποιεί η Τράπεζα της Ελλάδος, λόγω της ανατίμησης του ευρώ, καθώς η όποια βελτίωση στηρίζεται στη συμπίεση των μισθών και όχι σε δομικές αλλαγές, με το κράτος να παραμένει όχι αρωγός, αλλά εχθρός λόγω της… ακμάζουσας γραφειοκρατίας.
Η έκκληση του Γιάννη Ρέτσου, με το διπλό «καπέλο» του εκπροσώπου του τουριστικού κλάδου αλλά και προέδρου του Δ.Σ. του ΙΟΒΕ, πως «τα νερά στα οποία πλέουμε είναι αχαρτογράφητα και δεν βλέπω να υπάρχει επαγρύπνηση και προετοιμασία για τη θύελλα που -κατά τη γνώμη μου- έρχεται», καλώντας να θωρακιστεί η χώρα περαιτέρω εν όψει των δυσκολιών που αναπόφευκτα θα έρθουν, με επιτάχυνση των διαρθρωτικών αλλαγών, σε οικονομικό αλλά και θεσμικό επίπεδο, επιχειρήθηκε να ερμηνευτεί τις ημέρες που ακολούθησαν. Μία πιο μικροσκοπική ματιά στο πεδίο του τουρισμού δείχνει πως πίσω από το «περιτύλιγμα» της ανόδου του τζίρου, τα στοιχεία των διανυκτερεύσεων καταγράφουν μία άλλη κατάσταση: ίσα ίσα ξεπεράσαμε την κρίση της πανδημίας.
Η άνοδος των διανυκτερεύσεων, σύμφωνα με την Eurostat στην Ελλάδα, είναι υπαρκτή, αλλά όχι κάτι εντυπωσιακό και φθίνει, ειδικά τη χρονιά που πέρασε. Η συνολική άνοδος από το 2019 ήταν μόνο 9,12%, έναντι 13% μέσου όρου ανόδου ανά την Ε.Ε., αλλά και αύξησης διανυκτερεύσεων κατά περίπου 30% σε Ιταλία και Πορτογαλία.
Πέρυσι η άνοδος ήταν μόνο 1,8%, από τις πιο μικρές ανά την Ε.Ε. Ο μέσος όρος ήταν το 3% και κάποια κράτη της περιοχής έχουν όλα αυτά τα χρόνια πολύ πιο καλές επιδόσεις: άνοδος 17,3 στην Αλβανία, 13,27% στη Μάλτα, 8,65% στη Βουλγαρία ή 9,47% στην Ουγγαρία. Με πολλές ενδείξεις για αύξηση και του εγχώριου τουριστικού ρεύματος προς άλλους προορισμούς, αναζητώντας φθηνότερες λύσεις…
Το λιανεμπόριο
Στο πεδίο του λιανεμπορίου η κατάσταση είναι ανάλογη. Διότι, ναι μεν έχουμε αύξηση του τζίρου κατά 3,6% -εξαιρουμένων των καυσίμων- στις 127 μονάδες με έτος βάσης το 2021, αλλά αν αφαιρεθεί πλήρως η πληθωριστική επίδραση, ουσιαστικά, τα πάντα είναι στο ίδιο επίπεδο. Η αύξηση του όγκου πωλήσεων τον Νοέμβριο ήταν 2%, με τον δείκτη στις 102,5 μονάδες. Σε σχέση πάντα με το 2021. Μια πιο μικροσκοπική ανάλυση δείχνει πως σε κάποιες κατηγορίες οι πιέσεις εντείνονται, με τον όγκο πωλήσεων να εμφανίζεται μειωμένος σε σχέση με το 2021 στα μεγάλα καταστήματα τροφίμων, αλλά και στην ένδυση και υπόδηση, στις 98,6 μονάδες, με μείωση 1% στον όγκο του Νοεμβρίου. Μεγαλύτερη κινητικότητα, με αύξηση όγκου κατά περίπου 20% από το 2021, παρατηρείται στα φαρμακευτικά και καλλυντικά, αλλά και στον κλάδο, βιβλία, χαρτικά.
Πιέσεις εμφανίζονται και στην οικοδομική δραστηριότητα, με πτώση 8% τον Νοέμβριο, παρά τα κατασκευαστικά έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη, ενώ στο 0,4% είναι η άνοδος των εξαγωγών τον ίδιο μήνα. Οσο για τη μεγάλη εικόνα της ανάπτυξης; Αναμένονται τα στοιχεία για το κλείσιμο του 2025, με τις εκτιμήσεις αναλυτών να συγκλίνουν σε μια άνοδο χαμηλότερη του 2%. Να σημειωθεί πως τα στοιχεία για το τριμηνιαίο ΑΕΠ του 3ου τριμήνου που είναι διαθέσιμα καταγράφουν ονομαστική άνοδο στο ακαθάριστο λειτουργικό πλεόνασμα, κατά περίπου 500 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση (στα 30,6 δισ. ευρώ), έναντι διπλάσιας ανόδου (1 δισ. ευρώ) έναν χρόνο πριν. Επίσης, ο δείκτης τιμών παραγωγού τον Νοέμβριο συνολικά αυξήθηκε μόνο κατά 0,1%.
Η κεντρική τράπεζα σημαίνει συναγερμό για την ανταγωνιστικότητα
Η ΤτΕ κρούει στο τελευταίο σημείωμά της για την ελληνική οικονομία το καμπανάκι για τους κινδύνους στα κέρδη στο πεδίο της ανταγωνιστικότητας κόστους που φθίνουν. Παραμένουν υπαρκτά ακόμη -αναφέρει- λόγω του χαμηλότερου κόστους παραγωγής (μισθών) έναντι των κύριων εμπορικών εταίρων της Ελλάδας. Ωστόσο, η ανατίμηση του ευρώ οδήγησε σε απώλειες στην ανταγωνιστικότητα κόστους το τρίτο και το τέταρτο τρίμηνο του 2025. Αναλυτικά, η ονομαστική σταθμισμένη συναλλαγματική ισοτιμία (NEER) ανατιμάται όλο το 2ο εξάμηνο του 2025 λόγω της ανατίμησης του ευρώ. Αλλά και η επιδείνωση της ανταγωνιστικότητας σε όρους τιμών που καταγράφηκε το 2023 συνεχίστηκε, αν και με επιβραδυνόμενο ρυθμό, το 2024. Πλέον, όμως, η πορεία του ευρώ επιβαρύνει την εικόνα. Οσο για την ανταγωνιστικότητα που βασίζεται στο εργατικό κόστος, έχοντας βελτιωθεί σημαντικά την περίοδο 2022-2023, κατέγραψε κι αυτή πιέσεις από το 2024.
Οι διεθνείς αξιολογήσεις
Σύμφωνα με την κατάταξη του IMD, η Ελλάδα έπεσε κατά τρεις θέσεις. Βελτίωση καταγράφηκε στον υποδείκτη της εγχώριας οικονομίας (ανέβηκε στην 46η από την 53η) και των διεθνών επενδύσεων (ανέβηκε στην 52η από την 55η), ενώ επιδείνωση καταγράφηκε στην απασχόληση (μειώθηκε στην 60ή από την 47η), στην παραγωγικότητα και την αποδοτικότητα (μειώθηκε στην 50ή από την 37η) και στον δείκτη αξιών (μειώθηκε στην 47η από την 36η). Στον Δείκτη Διεθνούς Ανταγωνιστικότητας του Tax Foundation η κατάταξη της Ελλάδας βελτιώθηκε κατά τρεις θέσεις, αλλά με την επισήμανση πως οι εταιρίες έχουν σοβαρούς περιορισμούς στο ποσό των καθαρών λειτουργικών ζημιών που μπορούν να χρησιμοποιήσουν για να αντισταθμίσουν μελλοντικά κέρδη.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (6 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2026)
