Κι όμως, το «american dream» στηρίζεται μέχρι σήμερα στη χώρα του δράκου. Οι ΗΠΑ είναι εξαρτημένες στις αλυσίδες εφοδιασμού και κατεργασίας των κρίσιμων ορυκτών από την Κίνα, η οποία αποτελεί τον κύριο προμηθευτή τους σε ύλες πολύτιμες (ικανές, μάλιστα, να κρίνουν τον τελικό νικητή στην «κούρσα» των δύο υπερδυνάμεων με στόχο την παγκόσμια ενεργειακή κυριαρχία).
Τα συμπεράσματα από τη βαρύνουσας σημασίας έκθεση του γραφείου Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων (ΟΕΥ) της πρεσβείας της Ελλάδας στην Ουάσινγκτον, με θέμα «ΗΠΑ – Κρίσιμα ορυκτά και η σημασία της Γροιλανδίας», είναι αποκαλυπτικά και αιτιολογούν τον λόγο για τον οποίο ο πρόεδρος Τραμπ «κινεί γη και ουρανό» και ασκεί πιέσεις ασφυκτικές, εντός και εκτός Ευρώπης, για να βάλει τις ΗΠΑ στη θέση του «πιλότου». Συγκεκριμένα, η γεωλογία των ΗΠΑ είναι πλούσια σε σίδηρο, χαλκό, ψευδάργυρο, λίθιο, μολυβδαίνιο, χρυσό, άργυρο, μέταλλα της ομάδας πλατίνας και φωσφορικά άλατα. Η χώρα κατατάσσεται ψηλά διεθνώς στην εξόρυξη χαλκού (πέμπτη παγκοσμίως), μολυβδαινίου (τέταρτη), παλλαδίου (πέμπτη), φωσφορικού άλατος (τρίτη) και χρυσού (πέμπτη). Διαθέτει, επίσης, σοβαρό χαρτοφυλάκιο ανάπτυξης έργων σε σειρά μετάλλων. Εχει σε εξέλιξη έργα με δυνατότητα προσθήκης 700.000 μετρικών τόνων ετήσιας παραγωγής χαλκού, 200.000 μ.τ. ψευδαργύρου, 350.000 μ.τ. γραφίτη, 24.000 μ.τ. λιθίου και 3.000 μ.τ. μολυβδαινίου.
Ωστόσο, ενώ αυτά τα έργα αντιπροσωπεύουν σημαντική οικονομική ευκαιρία για τις ΗΠΑ καλύπτουν μόνο μερικά από τα μέταλλα που χρειάζεται η βιομηχανική βάση τους. Επιπλέον, ακόμα και αν όλα αυτά τα έργα τεθούν σε λειτουργία τα επόμενα πέντε έως δέκα χρόνια, θα καλύπτουν μόνο την προβλεπόμενη ζήτηση για μολυβδαίνιο και ψευδάργυρο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να αυξήσουν τις εισαγωγές νικελίου, μαγγανίου, γραφίτη και χαλκού.
Από το σύνολο των δεδομένων (βλ. σχετικό πίνακα) είναι σαφής η ανάγκη κάλυψης των αναγκών των ΗΠΑ με εισαγωγές. Σε ορυκτά, όπως το νικέλιο και ο άργυρος, η εξάρτηση από εισαγωγές είναι σχεδόν καθολική. To US Department of Energy έχει δημοσιεύσει μελέτη με εκτιμήσεις για τον βαθμό επικινδυνότητας της εξάρτησης των ΗΠΑ ανά
ορυκτό. Το κεντρικό συμπέρασμα είναι ότι η Κίνα έχει τον έλεγχο της αλυσίδας τροφοδοσίας της παγκόσμιας αγοράς. Σε ό,τι αφορά την εξόρυξη κρισίμων ορυκτών, για 14 εξ αυτών η Κίνα έχει ποσοστό άνω του 50% της παγκόσμιας εξορυκτικής δυναμικότητας. Η Κίνα ελέγχει, επίσης, την τήξη και την κατεργασία 19 από τα 20 ορυκτά που ο Διεθνής Οργανισμός Ενεργείας θεωρεί ως «στρατηγικά». με μέσο μερίδιο αγοράς 70%.
ΚΥΡΙΑΡΧΗ
Η κυριαρχία της Κίνας αποτυπώνεται στους αριθμούς, με τα στατιστικά για τη χρονική περίοδο 2025-2026 να είναι αποκαλυπτικά:
– Επεξεργασία: Η Κίνα κατέχει το 81% της παγκόσμιας δυναμικότητας επεξεργασίας κρίσιμων ορυκτών. Αυτό περιλαμβάνει περίπου το 90% του διαχωρισμού σπάνιων γαιών και το 91% των σπάνιων γαιών.
– Μαγνήτες σπάνιων γαιών: Παράγει το 94% των μόνιμων μαγνητών παγκοσμίως, οι οποίοι είναι απαραίτητοι για ηλεκτρικά οχήματα (EV), ανεμογεννήτριες και αμυντικά συστήματα όπως το μαχητικό αεροσκάφος F-35.
– Μονοπωλιακή θέση: Το 2024-2025 παρήγαγε πάνω από το 90% του γαλλίου και μαγνησίου και περίπου το 80% του φυσικού γραφίτη παγκοσμίως.
– Ηνωμένες Πολιτείες: Οι ΗΠΑ παραμένουν 100% εξαρτημένες από τις εισαγωγές για 15 ορυκτά από το 2025, με την Κίνα να είναι ο κύριος προμηθευτής ορυκτών όπως το ύττριο (93%), η μίκα (79%) και το αντιμόνιο (54%).
– Αμυνα και τεχνολογία: Το ΝΑΤΟ, συνολικά, βασίζεται στην Κίνα για 9 από τα 12 ορυκτά κρίσιμα για την αμυντική του βιομηχανία.
Γιατί ο Αμερικανός πρόεδρος άσκησε τόση πίεση για να «κερδίσει» τη Γροιλανδία
Με βάση τους παγκόσμιους συσχετισμούς και από τα δεδομένα που παρουσιάζει η έκθεση της πρεσβείας, φαίνεται για ποιους λόγους ο Ντόναλντ Τραμπ άσκησε τόσο μεγάλη πίεση στους Ευρωπαίους για κερδίσουν οι ΗΠΑ τη Γροιλανδία.
Το νησιωτικό αρκτικό νησί διαθέτει εντυπωσιακή ποικιλία κρίσιμων ορυκτών, από παραδοσιακά προϊόντα όπως ο χαλκός, ο μόλυβδος και ο ψευδάργυρος που εξορύσσονται σε μικρή κλίμακα σε παράκτιες περιοχές χωρίς πάγο από το 1780, έως σύγχρονα κρίσιμα ορυκτά απαραίτητα για τις τεχνολογίες ενέργειας και άμυνας. Συγκεκριμένα, στη Γροιλανδία εντοπίζονται 39 από τα 50 ορυκτά που οι ΗΠΑ κατατάσσουν στην κατηγορία των ορυκτών στρατηγικής σημασίας για τη διασφάλιση της οικονομικής σταθερότητας και εθνικής ασφάλειας της χώρας.
Οι πιο σημαντικοί, γεωπολιτικά, πόροι της Γροιλανδίας περιλαμβάνουν:
– Σπάνιες γαίες (ΣΓΕ): Εκτιμάται ότι κατέχει περίπου 36 εκατ. τόνους
σπάνιων γαιών, αν και μόνο 1,5 εκατ. τόνοι θεωρούνται επί του
παρόντος αποδεδειγμένα, οικονομικά βιώσιμα αποθέματα. Κατατάσσεται στην 8η θέση παγκοσμίως σε αποθέματα, γεγονός που την τοποθετεί μεταξύ των σημαντικότερων μη ανεπτυγμένων κατόχων ΣΓΕ. Ωστόσο, θεωρείται ότι με περαιτέρω μελέτες εξερεύνησης και σκοπιμότητας, μπορεί να αποδειχθεί ότι διαθέτει τα δεύτερα μεγαλύτερα αποθέματα παγκοσμίως μετά την Κίνα.
– Ουράνιο: Διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα κοιτάσματα ουρανίου στον κόσμο, στο οποίο συνυπάρχουν, επίσης, σημαντικά κοιτάσματα σπάνιων γαιών. Ωστόσο, επέβαλε απαγόρευση εξόρυξης ουρανίου το 2021, έπειτα από συνεχείς τοπικές αντιδράσεις. Αυτή η απαγόρευση είχε άμεσες επιπτώσεις σε έργα όπου το ουράνιο υπάρχει μαζί με άλλα ορυκτά. Αναφέρεται ακόμα ότι, εκτός από το moratorium για το ουράνιο, στη Γροιλανδία ισχύει παύση ως προς την εξερεύνηση για πετρέλαιο και φυσικό αέριο για περιβαλλοντικούς λόγους.
– Αλλα ορυκτά στρατηγικής σημασίας: Διαθέτει γνωστά κοιτάσματα χαλκού (απαραίτητου για τις ηλεκτρικές υποδομές), γραφίτη (παραγωγή μπαταριών), γαλλίου, βολφραμίου, ψευδαργύρου, χρυσού, αργύρου και σιδηρομεταλλευμάτων. Επίσης, διαθέτει διάφορα εξειδικευμένα μέταλλα με εφαρμογές υψηλής τεχνολογίας και άμυνας, όπως πλατίνα, μολυβδαίνιο, ταντάλιο και βανάδιο. Ενώ πολλοί από αυτούς τους πόρους, γεωλογικά, είναι πολλά υποσχόμενοι, οι περισσότεροι βρίσκονται ακόμη σε στάδιο πρώιμης εξερεύνησης.
Ποιοι άλλοι διατηρούν σχέσεις με το νησιωτικό αρκτικό νησί
Ακόμα ένας λόγος για τον οποίο ο Αμερικανός πρόεδρος έφερε τα «πάνω κάτω» για τη Γροιλανδία είναι το γεγονός ότι στο αρκτικό νησί με τα σπάνια ορυκτά ήδη έχουν προσπαθήσει να «βάλουν πόδι» όχι μόνο Ευρωπαίοι και Καναδοί, αλλά και η Κίνα.
Συγκεκριμένα, ο αριθμός των εταιριών που έχουν λάβει άδεια εξερεύνησης ή εξόρυξης στη Γροιλανδία κυμαίνεται μεταξύ 115 και 147 (αν και πολλές άδειες παραμένουν ανενεργές). Υπολογίζεται ότι περίπου 46 άδειες εξόρυξης ανήκουν σε καναδικές και βρετανικές επιχειρήσεις, ενώ μία ανήκει σε εταιρία των ΗΠΑ.
Την ίδια στιγμή, η κινεζική επιχείρηση Shenghe Resources Holding Co., Ltd. διαθέτει ποσοστό μεταξύ 7% και 12,5% της αυστραλιανής Energy Transition Minerals Ltd (προηγούμενη ονομασία Greenland Minerals Ltd), η οποία έχει το Kvanefjeld project. Ωστόσο, η κυβέρνηση της Γροιλανδίας απέρριψε την αίτηση αδειοδότησής της για εκμετάλλευση, λόγω της παρουσίας ουρανίου στο σημείο.
Η ΠΡΩΤΗ ΕΠΕΝΔΥΣΗ
Τον Ιούνιο του 2025 η U.S. Export-Import Bank απέστειλε επιστολή ενδιαφέροντος στη Critical Metals Corp για δάνειο 120 εκατ. δολ. για τη χρηματοδότηση του ορυχείου σπάνιων γαιών Tanbreez στη Γροιλανδία. Εάν ευοδωθεί, αυτή θα είναι η πρώτη επένδυση της κυβέρνησης Τραμπ στο εξωτερικό, γενικότερα, σε ένα έργο εξόρυξης.
Ποιες είναι οι ύλες που θεωρούνται στρατηγικής σημασίας
Οι πρώτες ύλες στρατηγικής σημασίας και συγκεκριμένα τα κρίσιμα ορυκτά για τις ΗΠΑ ορίζονται στον νόμο περί Ενέργειας του 2020. Σύμφωνα με αυτόν, ένα ορυκτό θεωρείται «κρίσιμο» εφόσον πληρούνται τρία κριτήρια:
1. Να είναι «ουσιώδες για την οικονομική ή εθνική ασφάλεια των
Ηνωμένων Πολιτειών».
2. Να «εξυπηρετεί μια βασική λειτουργία στην κατασκευή ενός
προϊόντος… η απουσία του οποίου θα είχε σημαντικές συνέπειες
για την οικονομική ή εθνική ασφάλεια των Ηνωμένων
Πολιτειών».
3. Να έχει αλυσίδα εφοδιασμού «ευάλωτη σε διαταραχές (συμπεριλαμβανομένων περιορισμών που σχετίζονται με ξένο πολιτικό κίνδυνο, απότομη αύξηση της ζήτησης, στρατιωτικές συγκρούσεις, βίαιες αναταραχές, αντι-ανταγωνιστικές ή προστατευτικές συμπεριφορές και άλλους κινδύνους σε όλη την αλυσίδα εφοδιασμού)».
Σημειώνεται ότι τα «κρίσιμα ορυκτά» δεν συμπεριλαμβάνουν ορυκτά καύσιμα όπως πετρέλαιο, φυσικό αέριο, άνθρακα ή ουράνιο. Το νερό, ο πάγος, το χιόνι ή «κοινές ποικιλίες άμμου, χαλικιού, πέτρας, ελαφρόπετρας, στάχτης και αργίλου», επίσης, δεν θεωρούνται κρίσιμα ορυκτά.
ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ
Αναλυτικά, ο κατάλογος των στοιχείων που θεωρούνται ως κρίσιμα ορυκτά ορυκτών στις ΗΠΑ καθορίζεται από το U.S. Geological Service και περιλαμβάνει 60 στοιχεία. O κατάλογος των κρισίμων ορυκτών και η κυριότερη χρήση καθενός έχουν ως εξής: αργυραδάμαρας, αλουμίνιο, αντιμόνιο, άργυρος, αρσενικό, άφνιο, βανάδιο, βαρίτης, βηρύλλιο, βισμούθιο, βολφράμιο, βόριο, γαδολίνιο, γάλλιο, γερμάνιο, γραφίτης, δημήτριο, δυσπρόσιο, έρβιο, ευρώπιο, ζιρκόνιο, θούλιο, ίνδιο, ιρίδιο, κάλιο, κασσίτερος, κέσιο, κοβάλτιο, λανθάνιο, μόλυβδος, λίθιο, λουτέτιο, μαγγάνιο, μαγνήσιο, μεταλλουργικός άνθρακας, νεοδύμιο, νικέλιο, νιόβιο, όλμιο, ουράνιο, παλλάδιο, πλατίνα, πρασεοδύμιο, ρήνιο, ρόδιο, ρουβίδιο, ρουθήνιο, σαμάριο, σκάνδιο, πυρίτιο, ταντάλιο, τελλύριο, τέρβιο, τιτάνιο, υττέρβιο, ύττριο, φωσφορικό άλας, χαλκός, χρώμιο και ψευδάργυρος.
Ο πρόεδρος Τραμπ δίνει προτεραιότητα στη δημιουργία ασφαλούς αλυσίδας εφοδιασμού κρισίμων ορυκτών, δεδομένου ότι οι ΗΠΑ δεν διαθέτουν τα απαραίτητα αποθέματα κρίσιμων ορυκτών στις περισσότερες περιπτώσεις και επομένως η περιορισμένη εγχώρια προσφορά δεν μπορεί να θεραπευθεί μόνο μέσω μέτρων
εσωτερικής πολιτικής. Ακόμα και με τα πιο αισιόδοξα σενάρια, έως το 2035 η εγχώρια παραγωγή των Ηνωμένων Πολιτειών θα μπορεί να καλύψει την προβλεπόμενη ζήτηση μόνο για ψευδάργυρο και μολυβδαίνιο. Ακόμα και σημαντική εγχώρια άνθηση του τομέα εξόρυξης ορυκτών δεν θα εξάλειφε την εξάρτηση των ΗΠΑ από σημαντικές εισαγωγές χαλκού, γραφίτη, λιθίου, αργύρου, νικελίου και μαγγανίου για την υποστήριξη της βιομηχανίας.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 30/1/2026)
