Το τέλος της διαδρομής της διαπραγμάτευσης που είναι σε πλήρη εξέλιξη σε επίπεδο Ευρώπης για το νέο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ενωσης την περίοδο 2028-2034 (αλλά σκιάζεται από την καταιγίδα Τραμπ) είναι το 2ο εξάμηνο του 2027. Τότε η Ελλάδα θα έχει την προεδρία της Ε.Ε., ενώ τοποθετείται χρονικά και αμέσως μετά τις εθνικές εκλογές, αν βεβαίως γίνουν στην ώρα τους και όχι νωρίτερα.
Τα λεφτά είναι πολλά: προτείνονται 865 δισ. ευρώ ανά την Ε.Ε., εκ των οποίων με βάση την κατανομή που έχει ζητήσει η Κομισιόν τα περίπου 50 δισ. ευρώ θα δοθούν στην Ελλάδα για τα περίφημα εθνικά και περιφερειακά σχέδια που ήδη καταρτίζονται από την κυβέρνηση. Μιλάμε για τα λεφτά που θα διαδεχθούν το Ταμείο Ανάκαμψης, που θα έχει ήδη τυπικά τελειώσει και το ΕΣΠΑ, και την ΚΑΠ που τώρα τρέχει.
Η διαπραγμάτευση για το ποσό και για τους όρους κατανομής δεν έχει κλείσει σε επίπεδο Βρυξελλών. Ωστόσο, υποχρεωτικά προχωράνε η «μοιρασιά» και ο σχεδιασμός των αναγκών και της κατανομής των κονδυλίων ανά κράτος. Και στην Ελλάδα. Η κατανομή γίνεται σε κέντρο και περιφέρεια σε υποδομές, ενέργεια, καινοτομία και επιχειρηματικότητα. Πρέπει να γίνει μέσα στο 2026 στο πλαίσιο της διαπραγμάτευσης, που θα οδηγήσει σε έναν συμβιβασμό σε επίπεδο Ε.Ε. το 2027.
Τα λεφτά αυτά των 50 δισ. ευρώ φαντάζουν πολλά, αλλά στην πράξη δεν είναι, αν συγκριθούν με το… τώρα. Περιλαμβάνουν και τα αγροτικά κονδύλια, ενώ πλέον Ταμείο ανάκαμψης δεν θα υπάρχει.
Ουσιαστικά θα είναι η μόνη βασική πηγή χρηματοδότησης υποδομών, αλλά και επιχειρηματικών σχεδίων. Θα είναι ο «απόγονος» του ΕΣΠΑ και της ΚΑΠ, με μία μεγάλη διαφορά: θα διασυνδέονται (στο πρότυπο του Ταμείου Ανάκαμψης) μεταρρυθμίσεις με επενδύσεις σε ένα σχέδιο με αναλυτική κατανομή εξαρχής.
Αυτό σημαίνει πως δεν μιλάμε για ένα «κέλυφος» επιχειρησιακών προγραμμάτων που εύκολα αναθεωρείται και αναπλάθεται (όπως στα ΕΣΠΑ), αλλά για ένα σχέδιο με «ονοματεπώνυμο» ανά πεδίο, το οποίο θα αναγράφει ρητά τις επενδύσεις που θα είναι εντός. Και θα «φωτογραφίζουν» τους δυνητικούς δικαιούχους…
Οι ανάγκες για επιδοτήσεις και για έργα είναι μεγάλες. Το Ταμείο Ανάκαμψης θα αναθεωρηθεί ξανά την άνοιξη για να κόψει και άλλα έργα που δεν τραβάνε, ενώ ήδη του ΕΣΠΑ «μπουκώνει» και το εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης έχει δημοσιονομικά όρια αντοχών. Αρα, εξηγούν αρμόδιες πηγές, το τι θα γίνει την επόμενη περίοδο 2028-2034 έχει πολύ μεγάλη σημασία. Και, σε κάθε περίπτωση, η διαμόρφωση των «πλάνων» ουσιαστικά γίνεται σε μία περίοδο που ατύπως έχει έντονο προεκλογικό χρώμα, που προκαλεί πολλαπλές πιέσεις και από την πλευρά του κράτους και από την πλευρά του επιχειρηματικού κόσμου και της κοινωνίας.
ΣΧΕΔΙΑ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ
Η Εθνική Στρατηγική για την Περιφερειακή και Τοπική Ανάπτυξη περιλαμβάνει 50 Τοπικά Σχέδια Ανάπτυξης και 10 Οριζόντιες Εθνικές Πολιτικές. Θα οδηγήσουν στο Εθνικό και Περιφερειακό Σχέδιο Ανάπτυξης.
Οι Οριζόντιες Εθνικές Πολιτικές αφορούν στους εξής 10 άξονες:
1. Δίκτυα και Υποδομές και Διασυνδέσεις
2. Περιβάλλον, Δάση, Διαχείριση αποβλήτων
3. Προσέλκυση επενδύσεων και αξία στην περιοχή
4. Πρωτογενής τομέας
5. Διαχείριση υδάτων και αντιπλημμυρικός σχεδιασμός
6. Συνεργασία με περιφέρειες και δήμους
7. Oρεινές και απομακρυσμένες περιοχές, νησιωτικότητα και χωρική συνοχή
8. Χωρικός σχεδιασμός
9. Δημογραφική πρόκληση
10. Περιφερειακός σχεδιασμός στην εκπαίδευση
Η Επιτροπή πρότεινε τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ε.Ε. για την περίοδο 2028-2034, ο οποίος είναι επίσης γνωστός και ως πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ), ποσό 865 δισ. ευρώ -περίπου το ήμισυ του προϋπολογισμού- να διατεθεί για τις εν λόγω δράσεις. Προτείνεται να χρησιμοποιήσει προσαρμοσμένα εθνικά και περιφερειακά σχέδια εταιρικής σχέσης για επενδύσεις σε ανθρώπους, περιφέρειες και κράτη-μέλη. Θα συγκεντρώσει βασικά κονδύλια της Ε.Ε. που εκτελούνται από τα κράτη-μέλη και τις περιφέρειες, στο πλαίσιο μιας συνεκτικής στρατηγικής, με επίκεντρο την πολιτική συνοχής και τη γεωργική πολιτική.
Τα σχέδια θα καταρτιστούν και θα υλοποιηθούν σε στενή συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών-μελών, των περιφερειών, των τοπικών κοινοτήτων και όλων των άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών. Περίπου το 70% των κονδυλίων αφορά τα έργα τύπου ΕΣΠΑ και το υπόλοιπο στην ΚΑΠ. Τα σχέδια θα βασίζονται σε στόχους και οι πληρωμές θα εξαρτώνται από την επίτευξη των οροσήμων και των ειδικότερων στόχων.
Ο γολγοθάς του Ταμείου Ανάκαμψης και τα ορόσημα που θα κρίνουν δισεκατομμύρια
Τέλος χρόνου τον Αύγουστο του 2026 για το Σχέδιο Ανάκαμψης και ο απολογισμός της υλοποίησης δείχνει τον γολγοθά που έχουν μπροστά τους οι φορείς αλλά και οι εταιρίες που μετέχουν στα έργα. Εχει εκταμιευτεί το 65% του ποσού που αναλογεί στην Ελλάδα (35,9 δισ. ευρώ), δηλαδή 23,4 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 12 δισ. ευρώ είναι δόσεις επιδοτήσεων και τα 11,4 δισ. ευρώ δανείων. Συνολικά δικαιούμαστε επιχορηγήσεις 18,2 δισ. ευρώ και δάνεια 17,7 δισ. ευρώ. Το 2026 πρέπει, λοιπόν, να έρθουν επιχορηγήσεις 6,2 δισ. ευρώ και δάνεια 6,3 δισ. ευρώ (συνολικά 12,5 δισ. ευρώ). Στην αγορά έχουν φτάσει πολύ λιγότερα: δάνεια 9,39 δισ. ευρώ έχουν συμβασιοποιηθεί και στα 13,6 δισ. ευρώ είναι οι πληρωμές επιδοτήσεων.
Αυτό που «καίει», ωστόσο, για να μη χαθούν κονδύλια είναι τα ορόσημα και οι στόχοι. Το 8ο αίτημα πληρωμής θα γίνει τον Απρίλιο, με 32 ορόσημα επιδοτήσεων και το τελικό αίτημα τον Αύγουστο με 133 ορόσημα. Θα προηγηθεί τον Μάρτιο μία κάθοδος των θεσμών για ακόμα μία «αναθεώρηση», ώστε να αλλάξουν οι ανέφικτοι στόχοι σε έργα που τρέχουν ή να βγουν εκτός επενδύσεις αν υπάρχει εφικτή αντικατάσταση.
Προς το παρόν για το 8ο αίτημα τα βασικά ορόσημα είναι τα εξής:
– Ψηφιακός μετασχηματισμός του τομέα της υγείας: επέκταση της δημιουργίας ραντεβού, αναβάθμιση συστήματος ηλεκτρονικής συνταγογράφησης.
– Εργασίες ανακαίνισης σε 19 νοσοκομεία.
– Ολοκλήρωση συστήματος ηλεκτρονικής επικοινωνίας μεταξύ των συστημάτων και των υπηρεσιών του δημόσιου τομέα και των Ελλήνων πολιτών (Gov. gr – messenger).
– Ολοκλήρωση επιχορήγησης 100.000 ΜμΕ για απόκτηση ψηφιακών εργαλείων.
– Δημιουργία του εργοστασίου Τεχνητής Νοημοσύνης «Pharos» (πρόσβαση σε δεδομένα, υπολογιστικούς πόρους και κατάρτιση σε νεοσύστατες επιχειρήσεις και ΜμΕ).
– Θεσμικό πλαίσιο για τη διασφάλιση ποιότητας, την ασφάλεια των ασθενών και τη συμμετοχή τους στην παροχή υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης.
– Ολοκλήρωση κτηματογράφησης.
Για το 9ο αίτημα πληρωμής τα ορόσημα είναι τα εξής:
– Παράδοση οδικού δικτύου Βόρειο Τμήμα Ε-65 (Τρίκαλα – Εγνατία Οδός).
– Κυκλοφορία 425 ηλεκτρικών λεωφορείων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
– Ηλεκτρική διασύνδεση Κυκλάδων (Νάξος, Σέριφος, Μήλος, Φολεγάνδρος και Σαντορίνη).
– Ολοκλήρωση ανακαινίσεων σε 80 νοσοκομεία και 156 Κέντρα Υγείας.
– Εκτέλεση 150 έργων οδικής ασφάλειας, 50 έργων ύδρευσης και 70 έργων επεξεργασίας λυμάτων σε όλη τη χώρα.
– Εκτόξευση και θέση σε τροχιά 13 μικροδορυφόρων.
– Ανακαίνιση ενεργειακής απόδοσης για 100.000 κατοικίες, εκ των οποίων τουλάχιστον 20.400 είναι ευάλωτα νοικοκυριά.
– Ολοκλήρωση μεταρρύθμισης ΟΣΕ.
– Ψηφιοποίηση αρχείων του κράτους: 1 δισ. σελίδες.
– Αναβαθμίσεις δικαστικών κτιρίων και πληροφοριακά συστήματα πολιτικών και ποινικών δικαστηρίων, Ελεγκτικού Συνεδρίου και Εθνικό Ποινικό Μητρώο.
– Μείωση των καθυστερήσεων στην αναγκαστική εκτέλεση και δημιουργία μηχανισμού για τον επαναπροσδιορισμό των δικασίμων αναφορικά με τις ανακοπές «προ του πλειστηριασμού» και «μετά τον πλειστηριασμό».
– Εθνική Στρατηγική Στέγασης.
– Λειτουργία Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών.
– Νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
– Ολοκλήρωση Ειδικών Χωροταξικών Πλαισίων ΑΠΕ, Τουρισμού, Βιομηχανίας.
Ιδιωτικοποιήσεις και μεταρρυθμίσεις στον βασικό σχεδιασμό της κυβέρνησης
Το βασικό σχεδιασμό για ιδιωτικοποιήσεις, νομοθετικές παρεμβάσεις και επιδοτήσεις για το 2026 παρουσίασε η κυβέρνηση. Στις βασικές νομοθετικές πρωτοβουλίες περιλαμβάνεται νέα παρέμβαση της αντιπροεδρίας για ένα κράτος πιο φιλικό στους πολίτες και την οικονομική δραστηριότητα παράλληλα με το νομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης για απλούστευση διαδικασιών αδειοδότησης οικονομικών δραστηριοτήτων και ενίσχυση εποπτείας. Επίσης, στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης στόχος είναι η ολοκλήρωση εμβληματικών έργων, όπως η παράδοση ολόκληρου του Ε65, η επέκταση του μετρό Θεσσαλονίκης προς Καλαμαριά και ο σιδηροδρομικός άξονας Αθήνα – Θεσσαλονίκη.
Σχεδιάζονται, επίσης, η υποβολή και έγκριση από την Ε.Ε. και η έναρξη υλοποίησης του Ελληνικού Κοινωνικού Κλιματικού Σχεδίου, με έργα ύψους 5,3 δισ. ευρώ, αλλά και η εφαρμογή του νέου, οριστικού και ψηφιακού συστήματος για τις αγροτικές επιδοτήσεις και ο στρατηγικός σχεδιασμός νέας ΚΑΠ.
Από το υπουργείο Ανάπτυξης το πιο βασικό έργο είναι η νομοθέτηση, αλλά και η έκδοση δευτερογενούς νομοθεσίας (34 πράξεις!) για την απλούστευση διαδικασιών αδειοδότησης οικονομικών δραστηριοτήτων και ενίσχυση εποπτείας. Επίσης αρχίζεουν η Νέα Εθνική Αρχή για την Προστασία του Καταναλωτή και η νέα ηλεκτρονική πλατφόρμα καταναλωτή με σύγκριση εθνικών και διεθνών τιμών βασικών αγαθών. Προωθούνται η αναβάθμιση του θεσμικού πλαισίου των Αμεσων Ξένων Επενδύσεων αλλά και η δημοσίευση του νόμου για την απλούστευση επιχειρηματικού περιβάλλοντος με τη μείωση της γραφειοκρατίας και των διοικητικών βαρών κατά 25% (μέσω 12 παρεμβάσεων).
Στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής και της εξωστρέφειας προωθεούνται ο μετασχηματισμός του Enterprise Greece σε ολοκληρωμένο κόμβο εξωστρέφειας, αλλά και η δημιουργία φορέα για την υλοποίηση διμερών προγραμμάτων αναπτυξιακής συνεργασίας. Προωθείται επίσης το Στρατηγικό Σχέδιο Εξωστρέφειας και ενίσχυσης των εξαγωγών (Export Credit Greece – ECG).
Σε επίπεδο Δημόσιας Διοίκησης δέσμευση υπάρχει για την ανάπτυξη Δείκτη Γραφειοκρατίας (BMI) και για την επέκταση του Παρατηρητηρίου Γραφειοκρατίας, τη μέτρηση διοικητικών βαρών για 20 διοικητικές διαδικασίες. Κορυφαία θέση έχει η απλοποίηση διαδικασιών από το Εθνικό Μητρώο Διαδικασιών «ΜΙΤΟΣ» για την οικονομική δραστηριότητα με στόχο 400 διοικητικές διαδικασίες προς απλούστευση.
Στον τουρισμό το 2026 υπάρχει δέσμευση για υλοποίηση έργων σε 238 παραλίες από δήμους και τουριστικές επιχειρήσεις, στο πλαίσιο του σχεδίου για προσβάσιμες παραλίες. Επενδύσεις ορεινού τουρισμού σχεδιάζονται στα χιονοδρομικά Ανηλίου – Μετσόβου, 3-5 Πηγάδια, Παρνασσού και Καρπενησίου, με αναβάθμιση των εγκαταστάσεων των χιονοδρομικών κέντρων. Επίσης, προωθείται η υλοποίηση έργων αναβάθμισης υποδομών στον τουριστικό λιμένα Λευκάδας και στις μαρίνες Ζέας και Ρόδου.
Στο πεδίο της αξιοποίησης δημόσιας περιουσίας προωθούνται το 2026 οι εξής κινήσεις:
– Υλοποίηση δύο αναπλάσεων: ΠΥΡΚΑΛ και ΔΕΘ-HELEXPO.
– Οργανισμός Λιμένος Λαυρίου (υπογραφή σύμβασης παραχώρησης).
– Παραχωρήσεις σε οδικά δίκτυα, λιμένες, μαρίνες (μαρίνα Αργοστολίου και Πύλου και λιμένας Κρουαζιέρας Καβάλας και Κατάκολου).
– Αεροδρόμιο Καλαμάτας, ολοκλήρωση καταβολής τιμήματος.
– Αξιοποίηση Στρατοπέδου Γκόνου (ανακήρυξη προτιμητέου παραχωρησιούχου).
– Ιδρυμα Διαχείρισης και Εκκαθάρισης Κληρονομιών και Αδρανών Κοινωφελών Περιουσιών (έναρξη λειτουργίας).
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 23/1/2026)
