Στο ευρωπαϊκό δικαστήριο προσφεύγει ομάδα 145 ευρωβουλευτών από 21 εθνικότητες κατά της Ε.Ε., θέτοντας υπό αμφισβήτηση τη νομιμότητα της συμφωνίας Mercosur
ΤΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΓΕΛΑΝΤΑΛΙ
Οι δασμοί που ανακοίνωσε ο Ντόναλντ Τραμπ σε βάρος χωρών που στηρίζουν τη Δανία στη διένεξή του για τη Γροιλανδία «δυναμιτίζουν» τις σχέσεις Ε.Ε. – ΗΠΑ, αμφισβητώντας τη συμφωνία των δύο πλευρών που επιτεύχθηκε το 2025. Παρότι το θέμα των δασμών σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες δεν ήταν -εξαρχής- στην ατζέντα, δεν θα μπορούσε να μην απασχολήσει
το Eurogroup της Δευτέρας. Πρώτη συνεδρίαση, υπό την προεδρία του Κυριάκου Πιερρακάκη, πρώτη δύσκολη περίπτωση διαχείρισης κρίσης, που, δεδομένου του χαρακτήρα του Αμερικανικού προέδρου, πιθανότατα θα έχει συνέχεια. Παράλληλα, μένει να φανεί ποιες θα είναι οι συνέπειες, σε μία συγκυρία που είναι «νωπή» η συμφωνία Ε.Ε – χωρών της Λατινικής Αμερικής/Mercosur, με τις Βρυξέλλες να στρέφονται, ήδη, και προς την Ινδία και που ο Καναδάς έρχεται σε συμφωνία με την Κίνα.
Πιθανή -ανά πάσα στιγμή- η εμφάνιση ενός «μαύρου κύκνου» στις αγορές, δεδομένου πως μια επαναφορά της εμπορικής διαμάχης μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ πυροδότησε, ήδη, ένα πρώτο κύμα ρευστοποιήσεων που «χτύπησε» και την εγχώρια αγορά. Χαρακτηριστική η πρόθεση της Γαλλίας να ενεργοποιήσει τον μηχανισμό περί «εξαναγκασμού» της Ευρώπης. Τα μέτρα απέναντι στις ΗΠΑ θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν δασμούς, νέους φόρους σε τεχνολογικές εταιρίες ή στοχευμένους περιορισμούς στις επενδύσεις εντός της Ε.Ε. Θα μπορούσαν, επίσης, να περιλαμβάνουν τον περιορισμό της πρόσβασης σε ορισμένα τμήματα της ενιαίας αγοράς ή τον αποκλεισμό εταιριών από τη συμμετοχή σε δημόσιους διαγωνισμούς στην Ευρώπη.
Αυτά σε μία συγκυρία που, όπως σημείωνε η Μαρία Δεναξά (στην «Εστία της Κυριακής»), μέσα σε όλα ομάδα 145 ευρωβουλευτών από 21 εθνικότητες σχεδίαζε προσφυγή στο ευρωπαϊκό δικαστήριο κατά της Επιτροπής, θεωρώντας πως η επικεφαλής της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπερέβη την εντολή της ως προς την υπογραφή της συμφωνίας Ε.Ε. – χωρών της Λατινικής Αμερικής. Συγκεκριμένα για προχθές Τετάρτη είχε προγραμματιστεί στο Ευρωκοινοβούλιο ψηφοφορία σχετικά με το ενδεχόμενο παραπομπής της συμφωνίας (Mercosur) στο ευρωπαϊκό δικαστήριο (CJEU).
ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΚΡΙΣΗ
«Μύλος», κατά το κοινώς λεγόμενο. Και μάλιστα σε συγκυρία που η ισχυρή άνοδος των τιμών φυσικού αερίου απειλεί με νέα ενεργειακή κρίση την Ευρώπη. Στον «αέρα» η εμπορική συμφωνία Ε.Ε. – ΗΠΑ, σε νέα διολίσθηση το αμερικανικό δολάριο έναντι το ευρώ, στα ύψη τα κόστη του ReArmEu. Ανοιχτό το «μέτωπο»-διένεξη Ουάσινγκτoν – Κοπεγχάγης για τη Γροιλανδία, μετά την επάνοδο Τραμπ στη ρητορική προσάρτησης της νήσου στις ΗΠΑ, επιδίωξη που υφίσταται ακόμη από την εποχή που οι ΗΠΑ αγόραζαν την Αλάσκα από τη Ρωσία. Για να έχουμε, συνοπτικά, αίσθηση της ευρύτερης κατάστασης: το 1867 έπειτα από συμφωνία του Ρώσου τσάρου Αλέξανδρου Β’ και του Αμερικανό υπουργού Εξωτερικών Ουίλιαμ Σιούαρντ η περιοχή πέρασε στις ΗΠΑ αντί 7,2 εκατ. διλ. (30/3/1867), ήτοι 125 εκατ. δολ. σε τιμές 2024. Αγορά που τότε -1867- είχε θεωρηθεί άχρηστη -Seward’s Folly-, για να αποδειχθεί χρόνια αργότερα πλούσια σε πλουτοπαραγωγικούς/φυσικούς πόρους.
Γιατί τα αναφέρουμε αυτά; Μα επειδή η «ιστορία»/ «γεωγραφία» δεν… γράφονται σε διάρκεια ενός έτους, μιας γενιάς, τουναντίον. Και ως τέτοια χρήσιμο θα ήταν για το ευρωπαϊκό μέλλον να ιδωθούν οι τελευταίες εξελίξεις.
Πώς έχει η κατάσταση για την ώρα: ο πρόεδρος των ΗΠΑ ανακοίνωσε την επιβολή δασμών ύψους 10% σε οκτώ χώρες -Δανία, Νορβηγία, Σουηδία, Φινλανδία, Γερμανία, Γαλλία, Ολλανδία συν Ηνωμένο Βασίλειο. Διακριτή η σύνθεση των χωρών, σύμπασες οι Σκανδιναβικές, η Γερμανία, με τη… γνωστή Ολλανδία και τη Γαλλία. Και το Ηνωμένο Βασίλειο. Πρακτικά εκτός ο Νότος και η κεντρική – ανατολική Ευρώπη. Τα σημειώνουμε γιατί πιθανόν να τις βρούμε μπροστά μας (σ.σ.: τις ισορροπίες).
ΤΟ ΝΟΜΙΚΟ ΤΕΧΝΑΣΜΑ
Ποια ήταν η απάντηση της Ε.Ε., δηλαδή της Γερτρούδης Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν; Η Ε.Ε. εκφράζει την πλήρη αλληλεγγύη της με τη Δανία και τον λαό της Γροιλανδίας, η εδαφική ακεραιότητα και η κυριαρχία αποτελούν θεμελιώδεις αρχές του Διεθνούς Δικαίου. Είναι απαραίτητα για την Ευρώπη και για τη διεθνή κοινότητα στο σύνολό της. Εχουμε επανειλημμένα υπογραμμίσει το κοινό μας διατλαντικό ενδιαφέρον για ειρήνη και ασφάλεια στην Αρκτική, μεταξύ άλλων μέσω του ΝΑΤΟ. Η προ-συντονισμένη άσκηση της Δανίας, που διεξάγεται με συμμάχους, ανταποκρίνεται στην ανάγκη ενίσχυσης της ασφάλειας στην Αρκτική και δεν αποτελεί απειλή για κανέναν.
Είχε προηγηθεί η τοποθέτηση του Αντόνιο Κόστα, με αφορμή την υπογραφή της συμφωνίας Ε.Ε.- Mercosur, επικρίνοντας τις πρακτικές Τραμπ, σημειώνοντας: «Πρέπει να ανοίγουμε τις αγορές, όχι να τις κλείνουμε. Πρέπει να δημιουργούμε ζώνες οικονομικής ολοκλήρωσης, όχι να αυξάνουμε τους δασμούς…». Μια χαρά τα λέει ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, μόνο που στην περίπτωση της Mercosur η επικεφαλής της Κομισιόν χρησιμοποίησε ένα νομικό τέχνασμα (από τη Συνθήκη της Λισσαβώνας) για να παρακάμψει τις αντιρρήσεις όσων χωρών ήταν αντίθετες.
Σε αυτό το σημείο είμαστε αρχή του 2026. Για να δούμε πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση. Στην όλη εξίσωση θα συμπλήρωνα και την παράμετρο της νομισματικής/επιτοκιακής πολιτικής, εν όψει των επικείμενων συνεδριάσεων της Fed (27-28/1) και της ECB (4-5/2).
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (23 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2026)
