Η παγκόσμια μάχη για πρώτες ύλες, νέες τεχνολογίες και Τεχνητή Νοημοσύνη (Τ.Ν.) δεν είναι απλώς εμπορικός ανταγωνισμός. Είναι αγώνας για κυριαρχία. Η Τ.Ν., τα big data, οι ημιαγωγοί και οι σπάνιες γαίες μετατρέπονται σε στρατηγικά οπλοστάσια κερδοσκοπικών συμφερόντων. Ο τεχνολογικός προστατευτισμός, οι κυρώσεις, οι αδιαφανείς συμφωνίες για ρυθμίσεις δημιουργούν μια νέα αρχιτεκτονική εξουσίας πολλαπλών ταχυτήτων. Οφέλη, πρόσβαση και συμμετοχή στην τεχνολογική μετάβαση συγκεντρώνονται στους ισχυρούς, ενώ οι υπόλοιποι μένουν σε διάφορα περιθώρια, με αυξανόμενες κοινωνικές και γεωπολιτικές εντάσεις.
ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΊΝΟΥ ΚΟΥΣΚΟΎΚΗ*
Περισσότερα από 11.800 data centers παγκοσμίως αποθηκεύουν, επεξεργάζονται και διαχειρίζονται ψηφιακά δεδομένα που παράγονται καθημερινά και σε τεράστιες ποσότητες από κυβερνήσεις, επιχειρήσεις, οργανισμούς και ιδιώτες, καθώς οι ψηφιακές υποδομές της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης βρίσκονται σε πλήρη ανάπτυξη. Αυτοί οι αόρατοι γίγαντες αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του διαδικτύου και της ψηφιακής οικονομίας, καθώς η παγκόσμια βιομηχανία κέντρων δεδομένων εκτιμάται ότι αξίζει 242,72 δισ. δολ. και προβλέπεται να υπερδιπλασιαστεί σε πάνω από 584 δισ. δολ. έως το 2032.
Τα data centers έχουν εξελιχθεί ταυτόχρονα στις πλέον ενεργοβόρες εγκαταστάσεις στον κόσμο, καθώς χρειάζονται μεγάλη ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας και νερού για τη λειτουργία των servers. Τα data centers καταναλώνουν περίπου το 3% της παγκόσμιας ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ υπολογίζεται ότι το 2030 θα απορροφούν το 8%-10% της ενέργειας που παράγεται στον πλανήτη. Το ανθρακικό και περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα είναι έως και 50 φορές μεγαλύτερο από μία αντίστοιχη βιομηχανική επιχείρηση υψηλής έντασης και συγκρίνεται μόνο με την ενέργεια που καταναλώνει μια πόλη των 100.000 κατοίκων.
Με βάση την εμπειρία που έχει συσσωρευτεί διεθνώς από τη λειτουργία τέτοιων κέντρων τα τελευταία χρόνια, η χώρα μας ως latecomer σε αυτό το τεχνολογικό πεδίο θα μπορούσε όχι απλώς να διδαχθεί από τις «παιδικές ασθένειες» των data centers και τις έντονες ενστάσεις και αντιδράσεις που δημιουργήθηκαν σε πολλά σημεία του κόσμου, αλλά και να προτάξει ένα νέο υπόδειγμα για τις νέες αυτές ατμομηχανές της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης.
Θα μπορούσαμε ως χώρα να προχωρήσουμε ένα βήμα παραπάνω, ξεφεύγοντας από την ανάγκη θέσπισης ορίων των υπολογιστικών «αναγκών». Επιβάλλεται η σύνταξη ειδικού χωροταξικού πλαισίου για data centers ανάλογο με αυτό που υπάρχει για τις ΑΠΕ, τις υδατοκαλλιέργειες και τον τουρισμό.
Η ενεργοποίηση των τοπικών κοινωνιών, στο πλαίσιο του σχεδιασμού και της λειτουργίας των data centers, μπορεί να αποδειχθεί καταλυτική για την αποφυγή τυχόν αποξένωσης των τοπικών πληθυσμών, αλλά και για την ανάκτηση του τρόπου με τον οποίο ελέγχονται οι τοπικοί πόροι, όπως οι σπάνιες γαίες και το νερό που χρησιμοποιείται για την ψύξη των διακομιστών, η εργασία που καταβάλλεται για την εκπαίδευση των δεδομένων και τα ενεργειακά αποθέματα που στηρίζουν τη λειτουργία των κέντρων.
* Kαθηγητής Δερματολογίας, νομικός,
πρόεδρος της Ιπποκρατείου Aκαδημίας
Iαματικής Iατρικής, πρόεδρος Παγκόσμιας
Aκαδημίας Kινεζικής και Συμπληρωματικής
Iατρικής
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2025)
