Από τον ΒΟΑΚ και τις δημόσιες συμβάσεις, έως δράσεις μικρομεσαίων και υγείας στον… Προκρούστη
Σαρωτικές αλλαγές περιλαμβάνει το τροποποιημένο σχέδιο για τα 36 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης που πρέπει να απορροφήσει πλήρως η Ελλάδα έως τον Αύγουστο του 2026. Η αναλυτική συμφωνία με την Κομισιόν αποκαλύπτει πως από συνολικά 153 μέτρα, τα τρία καταργούνται και τα υπόλοιπα 150 «κουρεύονται», για να μείνει μόνο το εφικτό σκέλος τους στο εν λόγω ταμείο (με άδηλο αν το υπόλοιπο θα μπορέσει να μεταβεί σε άλλο πρόγραμμα της Ε.Ε.)! Επίσης, μετά τη διαπίστωση της αδυναμίας διανομής μέσω τραπεζών όλου του ποσού του δανείου, εγκρίθηκε το «παρκάρισμα» 2 δισ. ευρώ στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα. Το θετικό εν προκειμένω είναι πως θα κερδηθεί χρόνος, αφού η ίδια η ΕΤΑ θα διανείμει το ποσό αυτό (και μετά τον Αύγουστο του 2026) σε επιχειρήσεις.
Στο πεδίο των επιδοτήσεων, που είναι αυτό που «καίει», ουσιαστικά στα έργα που «τροποποιούνται» περιλαμβάνεται όλη η ραχοκοκαλιά των επιδοτήσεων από το Ταμείο Ανάκαμψης. Πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του ΒΟΑΚ: ακόμα μία φορά περιορίζεται το κομμάτι του έργου που θα γίνει με κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης σε «προκαθορισμένες εργασίες στα τμήματα από Χανιά προς Ηράκλειο, Χερσόνησος προς Νεάπολη και Νεάπολη προς Αγιο Νικόλαο.
Επίσης, σε πέντε εμβληματικές επενδύσεις περιορίζεται η δράση για την προσέλκυση στρατηγικών επενδύσεων. Αλλά και η επαγγελματοποίηση του τομέα των δημόσιων συμβάσεων, που είχε στόχο να βελτιώσει το πλαίσιο για τις δημόσιες συμβάσεις στην Ελλάδα και να στηρίξει την αντιμετώπιση των υφιστάμενων αδυναμιών σε τέσσερις άξονες, περιορίζεται στην «πιστοποίηση δημόσιων υπαλλήλων κατόπιν συμμετοχής σε ειδικά προγράμματα αναβάθμιση δεξιοτήτων / επανειδίκευση στο πλαίσιο της επαγγελματοποίησης των δημόσιων συμβάσεων». Ενα άλλο παράδειγμα είναι πως μειώνονται σε 150 από 283 οι ψηφιακές επενδύσεις για επιχειρήσεις (όπως συρρικνώνονται ανάλογα και πολλές άλλες από τις δράσεις προς τον ιδιωτικό τομέα).
Ωστόσο, το μεγαλύτερο ζήτημα τους επόμενους μήνες ζωής του Ταμείου Ανάκαμψης είναι αν θα πετύχει η επιλογή να μείνουν «μέσα» 150 μέτρα με προβλήματα. Πηγές της αγοράς εξηγούν ότι στην πλειονότητα των περιπτώσεων ο μόνος λόγος που έμειναν -έστω και κουρεμένες- αυτές οι παρεμβάσεις είναι γιατί δεν υπάρχει εναλλακτική άλλων ώριμων έργων για να πάρουν τη θέση τους και επισημαίνουν ότι σε περίπτωση που το σχέδιο αυτό δεν πετύχει η απώλεια κονδυλίων ή η επιβάρυνση του κρατικού Προϋπολογισμού δεν μπορεί να αποκλειστεί…
Τα μέτρα που καταργούνται είναι τα εξής:
– Εξωστρέφεια του οικοσυστήματος έρευνας και καινοτομίας της Ελλάδας. Ψηφιακή πύλη που επιτρέπει σε εθνικές νεοφυείς επιχειρήσεις να εγγράφονται στο μητρώο και να αποκτούν κρατική διαπίστευση ως «νεοφυείς επιχειρήσεις».
– Εγκατάσταση αποθήκευσης ενέργειας για την περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ. Ανάπτυξη αυτόνομων συστημάτων αποθήκευσης σε κλίμακα δικτύου που αποσκοπεί να καταστήσει δυνατή την περαιτέρω ανάπτυξη της εν λόγω δυναμικότητας αποθήκευσης. Η επένδυση θα οδηγήσει στην εγκατάσταση πρόσθετων νέων εγκαταστάσεων αποθήκευσης ενέργειας, με δυναμικότητα τουλάχιστον 175 MW.
– Μητρώο τουριστικών επιχειρήσεων (e-MHTE). Ανάπτυξη μιας ψηφιακής πλατφόρμας μητρώου για τις τουριστικές επιχειρήσεις. Ολα τα δεδομένα και οι λειτουργίες του υπάρχοντος μητρώου (ΜΗΤΕ) θα μεταφερθούν στη νέα πλατφόρμα, με σκοπό την παροχή καλύτερων και βελτιωμένων υπηρεσιών, την έκδοση νέων αδειών λειτουργίας και την ανανέωση των υφιστάμενων.
Η «τρύπα» από τα έργα που έφυγαν ή «τροποποιήθηκαν» κι έτσι έχουν μειωθεί και σε αξία θα κλείσει αύξηση του προϋπολογισμού 15 δράσεων που μπορούν να γίνουν γρήγορα. Μεταξύ αυτών είναι το πρόγραμμα προληπτικών ελέγχων «Σπύρος Δοξιάδης», οι παρεμβάσεις για ανακαινίσεις «Αλλάζω σύστημα θέρμανσης και θερμοσίφωνα» και πολλά ψηφιακά έργα. Από τα τρία νέα μέτρα το ένα είναι το αναπτυξιακό πρόγραμμα Τοπικής αυτοδιοίκησης «Αντώνης Τρίτσης», τα άλλα δύο αφορούν τα δάνεια και τη μεταφορά 2 δισ. ευρώ στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, με την προσθήκη νέων μέτρων/οροσήμων: την επιστρεπτέα εισφορά κεφαλαίου, την αξιολόγηση της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας κατά πυλώνες.
Ανέφικτα projects λόγω καθυστερήσεων στις συμβάσεις
Από τις 150 τροποποιήσεις μέτρων κάποιες έγιναν γιατί «δεν είναι πλέον εφικτά λόγω απρόβλεπτων καθυστερήσεων που σχετίζονται με τις διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων». Τα μέτρα είναι τα εξής:
• Επενδύσεις στο εθνικό αρδευτικό δίκτυο μέσω προγραμμάτων ΣΔΙΤ.
• Η προστασία της βιοποικιλότητας ως κινητήριος μοχλός βιώσιμης ανάπτυξης.
• Στρατηγική και πολιτικές κυβερνοασφάλειας για τον δημόσιο τομέα και προηγμένες υπηρεσίες ασφάλειας για εθνικές υποδομές ζωτικής σημασίας.
• Στρατηγική και πολιτικές για τη διακυβέρνηση δεδομένων στον δημόσιο τομέα.
• Αναβάθμιση επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης.
• Ιδρυση Κέντρου Ακτινοθεραπείας στο Γενικό Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών «Σωτηρία».
• Ψηφιακός μετασχηματισμός του συστήματος κοινωνικής υποστήριξης.
Επίσης εννέα μέτρα θα συρρικνωθούν, γιατί δεν είναι πλέον εφικτά λόγω χαμηλότερης της αναμενόμενης ζήτησης, τα εξής:
• Ενέργεια και επιχειρηματικότητα.
• Ψηφιακός μετασχηματισμός των ΜμΕ.
• Κοινωνική ένταξη.
• Επαγγελματοποίηση του τομέα των δημόσιων συμβάσεων, μεταξύ άλλων μέσω της επιτάχυνσης της υλοποίησης των δημόσιων επενδύσεων, της βελτίωσης του πλαισίου για τις δημόσιες συμβάσεις, της λήψης μέτρων ανάπτυξης ικανοτήτων και της καταπολέμησης της διαφθοράς.
• Προτάσεις δράσεων στον τομέα της υδατοκαλλιέργειας.
• Οικονομικός μετασχηματισμός στον γεωργικό τομέα.
• Νέα βιομηχανικά πάρκα.
• Τουριστική ανάπτυξη.
• Τροποποίηση του νομικού πλαισίου για την προσέλκυση στρατηγικών επενδύσεων.
Η Ελλάδα εξήγησε ότι ακόμα πέντε μέτρα δεν είναι πλέον εφικτά λόγω απρόβλεπτων νομικών ζητημάτων, συμπεριλαμβανομένων δικαστικών διαφορών. Πρόκειται, μεταξύ άλλων, για τα εξής μέτρα που τροποποιήθηκαν:
– Βόρειος Οδικός Αξονας Κρήτης (ΒΟΑΚ).
– Ψηφιακός μετασχηματισμός φορολογικών και τελωνειακών Αρχών.
– Εναέρια μέσα για τη διαχείριση κρίσεων.
– Ενίσχυση του συστήματος μαθητείας, επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, και δεξιότητες.
Τροποποιήσεις έγιναν σε τέσσερα μέτρα που κρίθηκε πως «δεν είναι πλέον εφικτά, λόγω απρόβλεπτων τεχνικών προκλήσεων», στα εξής:
– Εργο ανέγερσης κτιρίου για τη στέγαση των Εργαστηρίων Κυτταρικής και Γενετικής Θεραπείας και Αιματολογικής Κλινικής του Γενικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης «Παπανικολάου».
– Ψηφιοποίηση αρχείων και συναφών υπηρεσιών.
– Αναπηρία.
– Παιδική προστασία.
Επιπλέον 16 μέτρα τροποποιήθηκαν «προκειμένου να εφαρμοστούν καταλληλότερες εναλλακτικές επιλογές, ώστε να επιτευχθεί η αρχική επιδίωξή τους». Πρόκειται για τα εξής μέτρα: Ενεργειακή ανακαίνιση κτιρίων κατοικιών, Παρεμβάσεις σε περιοχές κατοικιών και στο κτιριακό απόθεμα, Πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης «Αναβαθμίζω το σπίτι μου», Produc- E Green, Ηλεκτροκίνηση, Διαλειτουργικότητα και ανάπτυξη υπηρεσιών διαδικτύου, Κέντρο Διαλειτουργικότητας (ΚΕΔ) επόμενης γενιάς, Υποδομές υγείας, Μεταρρύθμιση του συστήματος πρωτοβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης, Οργανωτική μεταρρύθμιση του σιδηροδρομικού τομέα, Αποκατάσταση της προσβασιμότητας μετά τις καταστροφικές επιπτώσεις από τις κακοκαιρίες «Daniel» και «Elias», Αξιοποίηση της τέχνης ως συνταγογραφούμενης θεραπείας για την προαγωγή της κοινωνικής συνοχής και ενεργοποίηση της «Ασημένιας Οικονομίας» και Βελτιστοποίηση της χρήσης του χερσαίου και θαλάσσιου χώρου για την ανάπτυξη των ΑΠΕ και της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας.
Επίσης στα δάνεια ο χάρτης πορείας για καινοτόμες παρεμβάσεις ενεργειακής απόδοσης και για τον προσδιορισμό νέων χρηματοδοτικών μέσων και το έργο παραγωγής ανανεώσιμου υδρογόνου τροποποιήθηκαν επίσης.
«Μερεμέτια» και αλλαγές σε 92 μέτρα για μείωση του διοικητικού φόρτου
Επιπλέον 92 μέτρα τροποποιήθηκαν προκειμένου, όπως αναφέρεται, «να εφαρμοστούν καταλληλότερες εναλλακτικές επιλογές που επιτρέπουν τη μείωση του διοικητικού φόρτου και την απλούστευση» της εφαρμογής τους. Πολλά από αυτά είναι ενεργειακά: Παρεμβάσεις για την ηλεκτρική διασύνδεση των νησιών και την αναβάθμιση του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας, Δράσεις αναζωογόνησης των περιοχών που πλήττονται περισσότερο (περιοχές δίκαιης μετάβασης), Αύξηση της εγκατεστημένης δυναμικότητας σε υποσταθμούς του ΔΕΔΔΗΕ για σύνδεση νέων ΑΠΕ, Αναβάθμιση του δικτύου εναέριων γραμμών του ΔΕΔΔΗΕ σε δασικές περιοχές, Αναβαθμίσεις του δικτύου του ΔΕΔΔΗΕ με στόχο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και την προστασία του περιβάλλοντος και Στήριξη της εγκατάστασης συστημάτων αποθήκευσης για την ενίσχυση της διείσδυσης των ΑΠΕ.
Αλλαγές έχουν γίνει και στο φορολογικό πακέτο, μεταξύ άλλων, στα εξής μέτρα: Ψηφιακός μετασχηματισμός των φορολογικών ελέγχων και Κωδικοποίηση και απλούστευση της φορολογικής νομοθεσίας.
Ανάλογες τροποποιήσεις έγιναν και στο μέτρο για την Ανάπτυξη υποδομών και αποκατάσταση κτιρίων στο πρώην βασιλικό κτήμα στο Τατόι, για το Ολυμπιακό Αθλητικό Κέντρο Αθηνών, για τη Θέσπιση νέου ειδικού πλαισίου χωροταξικού σχεδιασμού για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, τη βιομηχανία και τον τουρισμό, για τις Υποδομές παροχής και εξοικονόμησης πόσιμου νερού, για τη Θέσπιση στρατηγικής εθνικής διαχείρισης κινδύνου καταστροφών και για το Σύστημα παρακολούθησης και διαχείρισης.
Τροποποιούνται, επίσης, τα εξής: Εξοπλισμός κατάσβεσης, πρόληψης και αντιμετώπισης δασικών πυρκαγιών, Πρωτοβάθμιος προσεισμικός έλεγχος κτιρίων, Νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων για τη βιώσιμη υγειονομική ταφή και ανακύκλωση, Μικροί δορυφόροι, Μετάβαση στην τεχνολογία 5G, με διευκόλυνση της ανάπτυξης καινοτόμων απομακρυσμένων υπηρεσιών, Νέο σύστημα δημόσιων συμβάσεων, Ψηφιακός μετασχηματισμός του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού, Σύστημα διαχείρισης σχέσεων με πελάτες (CRM) για τη γενική κυβέρνηση.
Τροποποιήσεις γίνονται και στα εξής, μεταξύ άλλων, κοινωνικά ή πολιτιστικά μέτρα: Εξυπνες πόλεις, Αναβάθμιση της υποδομής και των υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους του Εθνικού Δικτύου Υποδομών Τεχνολογίας και Ερευνας (GRNET), Κεντρική ΕΝ – Ανάλυση δεδομένων, Επέκταση του δικτύου ΣΥΖΕΥΞΙΣ ΙΙ, Δημιουργία ψηφιακού οικοσυστήματος επιχειρήσεων για τη διευκόλυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού των ΜμΕ, Εκσυγχρονισμός και απλούστευση του εργατικού δικαίου, Μεταρρύθμιση των παθητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας με σκοπό τη στήριξη της μετάβασης στην απασχόληση, Μεταρρύθμιση των ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας, Ψηφιακός μετασχηματισμός συστημάτων εργασίας, Αναδιάρθρωση και επαναπροσδιορισμός του ρόλου των τοπικών Κέντρων Προώθησης της Απασχόλησης (ΚΠΑ2) της ΔΥΠΑ και Ψηφιακός μετασχηματισμός της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (ΔΥΠΑ).
Στην Αναπτυξιακή Τράπεζα «παρκάρεται» ό,τι δεν μπορεί να διανεμηθεί
Τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης «κουρεύονται»: έως τώρα ξέραμε πως οι τράπεζες θα μοίραζαν τα 14,8 δισ. ευρώ από τα 18 δισ. ευρώ δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης. Και οι δόσεις θα έρχονταν από την Ε.Ε. σταδιακά ανάλογα με το ύψος των συμβάσεων. Πλέον, ο στόχος διανομής μέσω τραπεζών μειώνεται σε 13,268 δισ. ευρώ κι έτσι διευκολύνεται με την εισφορά κεφαλαίου στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα και η υποβολή των επόμενων αιτημάτων για δόσεις δανείων που είχαν «κολλήσει» από το καλοκαίρι.
Το ορόσημο είναι και πέρα από την εισφορά κεφαλαίου στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα και η αξιολόγησή της αλλά και η έγκριση νέας επενδυτικής πολιτικής για την αξιοποίηση της εισφοράς πρόσθετου κεφαλαίου. Η Ελλάδα θα μεταβιβάσει 2 δισ. για την αύξηση του κεφαλαίου της. Εκτός από την εισφορά κεφαλαίου, θα διαβιβάσει στις Βρυξέλλες και έκθεση στην οποία θα περιγράφονται οι δράσεις στις οποίες προέβη η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα Επενδύσεων έως τις 31 Αυγούστου 2026 για την εφαρμογή της επενδυτικής πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων που έλαβε για την εφαρμογή των χρηματοπιστωτικών προϊόντων, τα οποία αναμένεται να στηρίξουν αρχικά το πρόσθετο κεφάλαιο, καθώς και τα αναμενόμενα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την περαιτέρω εφαρμογή των εν λόγω προϊόντων. Θα πρέπει να υπάρξει θετική αξιολόγηση της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας κατά πυλώνες από ανεξάρτητο εξωτερικό ελεγκτή.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 5/12/2025)
