Η ταχύτατη εξάπλωση των εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ) ενισχύει τη συζήτηση για το πώς μπορεί να στηριχθεί η παραγωγικότητα και, κατ’ επέκταση, η ανάπτυξη στην Ευρώπη. Τα τελευταία χρόνια, η ήπειρος αντιμετωπίζει διαρθρωτικές προκλήσεις που επηρεάζουν την οικονομική της δυναμική, από τη δημογραφική γήρανση έως τις αυξημένες επενδυτικές ανάγκες για την άμυνα και την πράσινη μετάβαση. Στο πλαίσιο αυτό, διεθνείς οργανισμοί όπως το ΔΝΤ, ο ΟΟΣΑ και η ΕΚΤ επιχειρούν να αποτιμήσουν τον ρόλο που μπορεί να παίξει η ΑΙ τα επόμενα χρόνια.
ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΚΑΜΨΗ
Σύμφωνα με μελέτη του ΔΝΤ, η παραγωγικότητα της εργασίας στην ΕΕ έχει επιβραδυνθεί σημαντικά: από 1,5% ετήσια αύξηση την περίοδο 1999–2008, υποχώρησε στο 1,2% τη δεκαετία 2010–2019 και κινήθηκε μόλις στο 0,3% την τελευταία πενταετία. Η επίδοση αυτή επηρεάζει άμεσα μισθούς, ανταγωνιστικότητα και αναπτυξιακές προοπτικές. Το Ταμείο εκτιμά ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να συμβάλει στην αντιστροφή της τάσης, υπό την προϋπόθεση ότι η ΕΕ θα επιταχύνει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, όπως η ενοποίηση των κεφαλαιαγορών και η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς ενέργειας.
Χωρίς τις συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις, η αύξηση της παραγωγικότητας στην επόμενη πενταετία υπολογίζεται συνολικά στο 1,1%. Με την πλήρη υλοποίησή τους, τα κέρδη θα μπορούσαν να φθάσουν το 3%, με ακόμη μεγαλύτερη επίδραση μακροπρόθεσμα.
ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ
Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι η ΑΙ μπορεί να ενισχύσει ουσιαστικά την παραγωγικότητα, αν και το εύρος των επιπτώσεων παραμένει υπό εξέταση. Τονίζει ότι το κανονιστικό πλαίσιο, όπως ο GDPR, έχει προσφέρει σημαντική προστασία δεδομένων, αλλά επηρεάζει την ταχύτητα αξιοποίησης δεδομένων σε επιχειρηματικές εφαρμογές. Παράλληλα, επισημαίνει την ανάγκη για ευέλικτες ρυθμίσεις που επιτρέπουν επενδύσεις σε ψηφιακές υποδομές και data centers, κρίσιμα για την ανάπτυξη της ΑΙ.
Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΚΤ
Σε πρόσφατη ομιλία της, η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, παρουσίασε δύο πιθανά σενάρια για την αύξηση της παραγωγικότητας: ένα πιο ισχυρό, αντίστοιχο του μετασχηματισμού που έφερε ο ηλεκτρισμός, με ενίσχυση 1,3 ποσοστιαίων μονάδων, και ένα πιο συντηρητικό, παρόμοιο με το ψηφιακό άλμα των ΗΠΑ τη δεκαετία του 1990, με αύξηση 0,8 μονάδων. Και τα δύο σενάρια δείχνουν σημαντικές θετικές προοπτικές για την ευρωπαϊκή οικονομία.
Παρά την υστέρηση έναντι ΗΠΑ και Κίνας, η Λαγκάρντ υποστηρίζει ότι η Ευρώπη μπορεί να αξιοποιήσει την ΑΙ σε δεύτερο χρόνο, εφόσον κινηθεί με ταχύτητα και στόχευση. Η ευρεία υιοθέτηση υφιστάμενων τεχνολογιών από όλους τους κλάδους εκτιμάται ότι μπορεί να μετατραπεί σε πλεονέκτημα, καθώς οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ήδη αξιοποιούν τη δημιουργική ΑΙ σε επίπεδα συγκρίσιμα με αυτά των αμερικανικών.
Η συζήτηση δείχνει ότι το μέρισμα ανάπτυξης από την ΑΙ δεν είναι δεδομένο∙ απαιτεί πολιτικές, επενδύσεις και ρυθμιστικές αποφάσεις που θα καθορίσουν την πορεία της Ευρώπης τα επόμενα χρόνια.
